KKTC'ye temel olan Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin kuruluşunun üzerinden 51 yıl geçti

Kıbrıslı Türklerin devlet yapısını kökleştirme, anayasa yapma ve çok partili sisteme geçme gibi tecrübeler yaşadığı Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin ilanının üzerinden 51 yıl geçti.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) 1983'teki ilanı öncesi, Kıbrıslı Türklerin "devletleşme" anlamında birçok deneyim yaşadığı ve karşılaştığı sorunlara demokratik yollarla çözüm bulmaya çalıştığı Kıbrıs Türk Federe Devleti (KTFD) 13 Şubat 1975'te ilan edildi.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin 20 Temmuz 1974'te Ada'daki barış ve huzuru temin etmek için düzenlediği Kıbrıs Barış Harekatı'nın hemen ardından Kıbrıslı Türkler, 1 Ekim 1974'te Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi'ni kurdu. Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi Meclisi, bu gelişmeler üzerine çok partili parlamenter sisteme geçip eşitlik temelinde bir federasyon kurmak ve gerekli federe birimlerin Türk kanadını oluşturmak için oy birliğiyle KTFD'nin kurulduğunu ilan etti.

KTFD Meclisi, 15 Kasım 1983'te oy birliğiyle aldığı kararla KKTC'nin kurulduğunu ilan etti ve böylece KTFD son buldu.

Kıbrıs Türk tarihçisi Fuat Nalcıoğlu ve Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi KKTC Rektör Yardımcısı Doç. Dr. Zeki Akçam, KTFD'nin 13 Şubat 1975'te kuruluş dönemine ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Nalcıoğlu, savaştan çıkmış bir halkın devletleşmesi için KTFD'nin kurulmasının çok büyük bir ihtiyaç olduğunu ve Kıbrıs Türk liderliğinin bu ihtiyaca cevaben KTFD'yi 13 Şubat 1975'te kurarak Kıbrıs Türk halkının ihtiyacı olan devlet ve yönetim yapısının oluşturulduğunu söyledi.

"Bu süreç, çok zor bir süreçti. Üretimden koparılmış, yönetimden koparılmış, devletinden koparılmış bir toplumun, bir halkın tekrar ayağa kalkışıydı. En zor yıllarıydı. Savaştan çıkmıştık." diyen Nalcıoğlu, çok kısa sürede Kıbrıs Türk toplumu liderliğinin, KTFD'nin bütün yapılarını oluşturduğunu dile getirdi."

Fuat Nalcıoğlu, KTFD'nin o dönemki şartlara bağlı olarak Kıbrıs'ta iki bölgeli federal bir yapının oluşmasına zemin oluşturacak bir isme ve temele dayandığına dikkati çekti.

O dönem, iki toplum arasında Birleşmiş Milletler gözetiminde yapılan görüşmeler ve Rumların federal bir yapıyı oluşturma konusunda uzak durmalarının Kıbrıs Türkü'nün artık kendi yoluna gitme konusunda karar vermesi gerektirdiğini vurgulayan Nalcıoğlu, 15 Kasım 1983'te Kıbrıs Türk toplum liderliğinin doğru bir karar vererek Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni (KKTC) kurduğunu hatırlattı.

Fuat Nalcıoğlu, "Kıbrıs Türk Federe Devleti, Kıbrıs Türk varoluş mücadelesinde ve yapılanmasında, en zor şartlarda devleti oluşturan, toplumu birleştiren önemli bir dönemeç olmuştu." dedi.

KKTC'nin uluslararası statüsünün yükseltilmesinin ve tanınmasının artık son evrelerine geldiklerini anlatan Nalcıoğlu, "Ben inanıyorum ki, çok yakın bir zamanda devletimiz daha yüksek seviyede uluslararası görüntülülük kazanacak ve tanınma aşamaları da başlamış olacak." değerlendirmesinde bulundu.

"KTFD'nin dünyada herhangi bir örneği yok"

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi KKTC Rektör Yardımcısı Doç. Dr. Zeki Akçam da 1974 Kıbrıs Barış Harekatı'ndan sonra nüfus mübadelesi, Ada'da güneyden kuzeye göçler, esir takası gibi çözülmesi gereken birçok husus bulunduğuna dikkati çekerek "Gerçekten zor bir süreç. Aileler bölünmüştü, parçalanmıştı, yaşayıp yaşamadıklarından haberleri yoktu ve bir aile birliği yoktu." dedi.

Barış Harekatı'nın ardından Ada'da siyasi bir boşluk olduğunu belirten Akçam, bu boşluğun KTFD kurulana kadar Otonom Kıbrıs-Türk Yönetimi mekanizması tarafından doldurulduğunu anlattı.

Akçam, bu dönemde Otonom Kıbrıs-Türk Yönetimi mekanizmasının yeterli olmadığını ve bir devlet kurulması gerektiğini vurgulayarak böylelikle "dünyanın ilk ve tek federe devletinin" 13 Şubat 1975'te ilan edildiğini hatırlattı.

KTFD'nin ne kadar eşsiz bir yönetim mekanizması olduğuna dikkati çeken Doç. Dr. Zeki Akçam, "Dünyada herhangi bir örneği yok. Sadece Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde, daha doğrusu Kıbrıs Adası'nda kuruldu bu devlet." ifadelerini kullandı.

Akçam, bunun Kıbrıs Türklerinin harekattan sonra bile iki devletli, iki toplumlu, federal bir devlet için iyi niyetini ortaya koyduğunu gösterdiğini vurguladı.

KTFD'nin ilk meclis başkanının, KKTC'nin Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş olduğunu hatırlatan Akçam, 1976'da yapılan ilk genel seçimlerin ardından Denktaş'ın Meclis Başkanlığı görevini Osman Örek'e devrettiğini anlattı.

Doç. Dr. Akçam, Denktaş'ın 1977'de Başpiskopos Makarios ve 1979'da Rum lider Spiros Kiprianu ile yaptığı görüşmeler neticesinde iki toplumlu federal bir devlet kurulması konusunda anlaşmaya varıldığını ancak bu Doruk Anlaşmaları'nın fiili olarak uygulamaya konmadığını belirtti.

Rum tarafının, bu süreçte Türkleri azınlık olarak görme beyanını fiili olarak devam ettirdiğine dikkati çeken Rektör Yardımcısı Akçam, şunları kaydetti:

"Bunun neticesinde özellikle Rum tarafının, bu Doruk Anlaşmaları'ndaki hükümleri uygulayamaması, uygulamak istememesi nedeniyle Kıbrıs Türkleri artık bağımsız bir Türk devleti kurmanın zamanının geldiğine kanaat getirmiş ve dünyanın ilk ve tek Kıbrıs Türk Federe Devleti; Federe Devlet Meclisi, oy birliğiyle, (oylamaya) katılan milletvekillerinin tamamının olumlu oy vermesiyle Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni ilan etmiştir. Böylece dünyanın ilk ve tek Federe Devleti de tarihin o güzel sayfaları arasında yer almaya devam etti."???????"