İkinci el kitap satışları patlama yaşıyor: Bunun nedeni yapay zekâ mı?

İkinci el kitap dünyasında gizemli bir şeyler yaşanıyor. Son birkaç aydır bağımsız kitapçılar, çok sayıda kitabın uzaklardaki depolara gönderildiği sıra dışı bir satın alma eğilimi gözlemliyor.İngiltere'nin Northumberland bölgesindeki Barter Books'tan Stuart Manley, normal bir haftada iki ile üç bin kitap satıyor. Ancak kısa süre önce Kanadalı bir şirketten gelen tek bir toplu sipariş, mağazanın yedi günde satmasını beklediği kitap sayısına ulaştı.Manley, ikinci el kitap sektöründeki 30 yıllık kariyerinde "böyle bir şeyle daha önce hiç karşılaşmadığını" söylüyor.Üstelik Manley bu durumu yaşayan tek kişi değil. Dünyanın farklı yerlerindeki kitapçılar da benzer biçimde olağan dışı büyüklükte siparişler aldıklarını bildiriyor.Kitapların nihai varış noktasının neresi olduğundan emin değiller.Ancak kitapların denizaşırı ülkelerdeki hevesli okurlar için değil, yeni bilgiye karşı doymak bilmez bir iştahı olan başka bir şey için satın alındığından şüpheleniyorlar: Yapay zeka.Kitaplar üzerindeki hukuk mücadelesiİkinci el kitap satışlarındaki patlamanın, yapay zekanın hızla büyümesinden kaynaklandığı düşüncesinin izi, ABD'de verilen bir mahkeme kararına kadar sürülebiliyor.Bir yargıç 2025 yılında, bu şekilde satın alınan kitapların yapay zeka yazılımlarını eğitmek için kullanılmasının ABD telif hakkı yasalarını ihlal etmediğine hükmetti.Karar, üç yazarın yapay zeka şirketi Anthropic'e karşı açtığı dava sonucunda verildi. Yargıç William Alsup, kararında Anthropic'in yazarların kitaplarını kullanmasının "son derece dönüştürücü" olduğunu ve bu nedenle ABD yasaları kapsamında buna izin verildiğini söyledi.Geçen ay mahkeme belgeleri kamuoyuna açıldığında, Anthropic'in yapay zeka sohbet robotu Claude'un eğitimi sırasında kitapların imha edildiği de ortaya çıktı.Şirketten bir sözcü, "Claude; kamuya açık internet verileri, ticari yollarla edinilen veri kümeleri ve kendi ürettiğimiz verilerin bir karışımı kullanılarak eğitiliyor" dedi.Sözcü, yapay zeka eğitimi için kitap tedarik etmenin sektör genelinde yaygın biçimde kullanılan bir yöntem olduğunu savundu.Ayrıca "Veri edinme programlarımızın hiçbiri nadir ya da antika kitapları satın alıp imha etmiyor" diye ekledi.Buna rağmen kitapların hamur haline getirildiği düşüncesi rahatsızlık yaratıyor.Kuzey Londra'daki Walden Books'u işleten David Tobin de sıra dışı satışlar yaptı.Tobin, "Bazı açılardan, uzun yıllardır satılmayan bu kitaplardan bazılarını satmak çok güzel. Ancak sonunda imha ediliyorlarsa bu üzücü olur" diyor.Kitapların parçalanarak taranmasıAnthropic davasıyla ilgili mahkeme belgeleri, eski kitapların sisteme aktarılması projesinden şirket içi yazışmalarda "Panama Projesi" diye söz edildiğini ortaya koydu.Belgeler, şirketin amacının "dünyadaki bütün kitapları parçalayarak taramak" olduğunu gösteriyordu.Parçalayarak tarama, kitapların endüstriyel ölçekte dijitalleştirilebilecekleri merkezlere gönderilmesi sürecine verilen ad.Bu yöntemde kitabın sırtı kesilerek sayfalarının tamamının hızla taranması sağlanıyor. Kitaptan geriye kalan parçalar ise geri dönüştürülüyor.Barter Books'tan Manley, "Panama Projesi'ni çevreleyen büyük bir gizem var" diyor."Bu ismi ilk kez duyuyorum ancak projenin kendisi benim için yeni değil. Kitapçıların kullandığı forumlarda da bu konu uzun süredir tartışılıyor."Manley, kendi kitaplarının bu proje ya da diğer yapay zeka şirketlerinin yürüttüğü benzer projeler için satın alınıp alınmadığını bilmiyor.Ancak görünüşte hiçbir mantığı veya düzeni bulunmayan bu satışları başka türlü açıklamanın da zor olduğunu söylüyor.Satılan kitaplar, pek bilinmeyen Latince metinlerden kovboy romanlarına kadar uzanıyor.Uzmanlar, konu çeşitliliğinin de yapay zeka ihtimaline işaret ettiğini söylüyor. Çünkü alışılmadık ve nadir metinler, sohbet robotları gibi üretken yapay zeka araçlarının temelini oluşturan büyük dil modellerinin eğitimini geliştirmek için yeni materyaller sağlayabilir.Oxford Üniversitesi'nde fikri mülkiyet uzmanı olan Profesör Emily Hudson, İngiltere'deki telif hakkı yasalarının ABD'dekilerden farklı olduğunu belirtiyor.Hudson, "İngiltere'de başlangıç noktası şudur: Eğitim kütüphanesinin oluşturulması ve eğitimin gerçekleştirilmesi de dahil olmak üzere bütün bu kopyalama işlemleri için telif hakkı sahibinin izni gerekir" diyor.Etik kaygılarBu durum kitapçıları bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor.Her kitabın korunması gerekmediğini kabul etseler bile kitapların imha edilmesi düşüncesinden rahatsız oluyorlar.Edinburgh'daki McNaughtan's adlı kitapçının sahibi Derek Walker, "Yalnızca 100 adet basılmış ve bunların 75'i halihazırda kütüphanelerde bulunan yakın tarihli akademik bir kitap, piyasada çok nadir olabilir. Ancak bir nüshasının imha edilmesi belki de o kadar büyük bir kayıp değildir" diyor."Fakat elimizde bulunan ve sattığımız bazı kitaplar, örneğin 18'inci yüzyıldan kalma bir baskının bilinen tek örneği olabiliyor."Bunca zamandır varlığını koruyan böyle bir kitabın imha edilmek üzere satın alınması çok daha ciddi bir sorun olur."Manley ise halkın artık raflarında istemediği birçok kitap için geri dönüşümün iyi bir çözüm olduğunu söylüyor. Özellikle de bu süreç ticareti canlandırıyorsa.Manley, "Bazı kişilerin kitapların nereye gittiği ve imha edilip edilmediği konusunda etik kaygıları olabilir" diyor."Ancak dünyanın artık da Vinci Şifresi'nin beş milyon nüshasına ihtiyacı yok."İnternette 20 yıldır satışta olan ve bugüne kadar hiç satılmamış kitaplarım şimdi alıcı buldu."



Dünyanın en önemli teknoloji haberlerini ve trendlerini takip etmek için Tech Decoded bültenimize kaydolun. İngiltere dışında mısınız? Buradan kaydolabilirsiniz.Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .