İBB'nin Cumhuriyet Tarihi Merkezi, Metrohan'da 103 bin 649 parçalık arşivle açıldı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından Metrohan'da hayata geçirilen Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Merkezi, tarihçi Prof. Dr. Zafer Toprak'ın 103 bin 649 parçalık kişisel arşiviyle araştırmacıların kullanımına açıldı.
Taksim Tünel Meydanı'ndaki tarihi Metrohan'ın ikinci katında faaliyet gösterecek merkezden, Cumhuriyet tarihi üzerine çalışan tarihçilerin yanı sıra farklı disiplinlerden araştırmacılar da istifade edebilecek.
İBB Miras tarafından restore edilen Metrohan içerisinde 950 metrekarelik alana kurulan merkezde, 90 kişilik çalışma kapasitesinin yanı sıra söyleşi ve toplantılar için 50 kişilik çok amaçlı salon bulunuyor.
Merkezin ilk arşivi, 2023'te hayatını kaybeden Prof. Dr. Zafer Toprak'ın kişisel koleksiyonundan oluşturuldu. Toprak'ın kitaplığının yanı sıra çalışma odasında kullandığı masa, sandalye, daktiloları, ödül ve plaketleri ile kişisel eşyaları da merkez içerisinde özel bir bölümde korunuyor.
Metrohan, ilk olarak 1914'te açıldı ve İstanbul'un farklı dönemlerine tanıklık etti
İBB Başkan Vekili Nuri Aslan, merkezin açılışında yaptığı konuşmada, Metrohan'ın 1914'te hizmete girdiğini ve İstanbul'un farklı dönemlerine tanıklık ettiğini söyledi.
Aslan, Zafer Toprak Arşivi'nin araştırmacılara açılmasına ilişkin, "Bugün bir insanın bir ömür boyu biriktirdiği bilginin İstanbul'un ortak zenginliğine dönüşmesine şahitlik ediyoruz. Buraya genç tarihçiler, öğrenciler, araştırmacılar gelecek ve Zafer hocamızın muazzam arşivinden faydalanacaklar." dedi.
Aslan, Atatürk Kitaplığı'nda bulunan yaklaşık 2 milyon parçalık arşivin de araştırmacıların çalışmalarında kullanılabileceğini belirtti.
Arşivde 40 bin 996 kitap bulunuyor
İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat da projenin Cumhuriyet'in 100. yılı kapsamında gündeme geldiğini ve 2023'te çalışmalara başlandığını anlattı.
Zafer Toprak'ın vefatının ardından arşivinin yanı sıra çalışma yönteminin ve akademik birikiminin de gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçladıklarını dile getiren Polat, "Burası sadece bir arşiv merkezi değil. Aynı zamanda Türkiye'nin toplumsal tarihine farklı açılardan yaklaşan bir akademisyenin ve entelektüelin çalışma yöntemini ve birikimini gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlayan bir merkez." diye konuştu.
Polat, Toprak'ın çalışma masasının, sandalyelerinin ve kullandığı bazı eşyaların da merkeze getirildiğini aktararak, yaşayan bir alan üretmeye çalıştıklarını ifade etti.
Zafer Toprak Arşivi'nde 40 bin 996 kitap, 49 bin 567 süreli yayın, yaklaşık 5 bin fotoğraf, 6 bin 868 evrak, 595 tez, 196 afiş ve 327 kartpostal bulunduğu bilgisini veren Polat, "Süreli yayın grubu gerçekten çok değerli. Çünkü hocanın ilgi alanı çok geniş. Biliyorsunuz Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları'nın merkezindeyiz ama çok farklı konularda, antropoloji, cumhuriyet ilişkileri ve benzeri konuların tamamında yazmış, çok üretken birisiydi." diye konuştu.
Mahir Polat, Toprak'ın çalışma disiplininin de merkezde yaşatılmasının hedeflendiğini söyleyerek, bu anlamda 27 akademisyenin katılımıyla Zafer Toprak üzerine konferans düzenleyeceklerini aktardı.
Merkezin yalnızca Zafer Toprak arşiviyle sınırlı kalmayacağını ifade eden Polat, ilerleyen dönemde farklı tarihçilerin arşivleri ve akademik katkılarıyla kapsamının genişletileceğini belirtti.
Zafer Toprak'ın akademik çalışmalarının ele alınacağı konferanslar düzenlenecek
Beyoğlu Belediye Başkan Vekili Sefer Karaahmetoğlu, Zafer Toprak'ın biriktirdiği arşivin araştırmacılara açılmasının önemine işaret ederek, "Zafer Toprak burada yaşıyor. Sürekli bizimle olacak." diye konuştu.
Zafer Toprak'ın eşi Binnaz Toprak ise merkezin ortaya çıkmasında emeği geçenlere teşekkür ederek, "Gerçekten çok mutluyu. Burası olağanüstü bir yer olmuş. Uzun sürdü, zaman aldı, çok insan çalıştı ama hakikaten benim beklediğimin üstünde bir kütüphaneye dönmüşmüş. Keşke Zafer sağ olsaydı da bu kütüphaneyi görseydi. Kitaplarının burada olduğunu görseydi diye düşündüm." ifadelerini kullandı.