Güney Afrika kıyılarında köpekbalığı popülasyonundaki azalış okyanus ekosistemini tehdit ediyor

Güney Afrika kıyılarında son yıllarda köpekbalığı popülasyonunda gözlenen azalma, deniz ekosisteminin dengesi açısından endişe yaratıyor.
Güney Afrika Ulusal Biyoçeşitlilik Enstitüsünün (SANBI) Nisan 2026'da yayımladığı son rapora göre, ülke sularında yaşayan 191 köpekbalığı türünün 82'si yok olma tehdidi altında bulunuyor.
Dünyada yalnızca Güney Afrika kıyılarına özgü 13 endemik türün 6'sı da neslinin tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türler arasında yer alıyor.
Bir dönem büyük beyaz köpekbalıklarıyla tanınan Cape Town açıklarındaki False Bay Körfezi'nde son yıllarda gözlenen popülasyon düşüşü uzmanları endişelendiriyor.
Dünya Okyanus Günü kapsamında AA muhabirine konuşan deniz biyoloğu Damara Naidoo ile köpekbalığı turizmi sektöründe faaliyet gösteren Apex Shark Expeditions'ın yöneticisi Karyn Cooper, köpekbalıklarının ekosistemdeki önemi ve karşı karşıya oldukları tehditleri değerlendirdi.
Okyanusların tepe yırtıcıları
Deniz biyoloğu Naidoo, köpekbalıklarının birçok deniz ekosisteminde "tepe yırtıcı" ve "kilit tür" olarak kritik rol üstlendiğini belirterek, bu canlıların popülasyonundaki azalmanın besin zinciri boyunca zincirleme etkilere yol açabileceğini söyledi.
Köpekbalıklarının, av türlerinin popülasyonunu düzenleyerek biyolojik çeşitliliğin korunmasına katkı sağladığına işaret eden Naidoo, "Köpekbalıkları tepe yırtıcılardır. Bu nedenle köpekbalıklarının sayısının ya da varlığının azalması, av türlerinin popülasyonlarını etkileyebilir ve besin ağının geri kalanında zincirleme sonuçlar doğurabilir." dedi.
Naidoo, son yıllarda avcı türler arasındaki dinamiklerin değiştiğini belirterek, "Özellikle büyük beyaz köpekbalıklarının görülme sıklığının azalması ve orkaların sularımıza girmesi dikkat çekiyor. Bu durum, türlerin dağılımını ve popülasyon yoğunluklarını etkileyerek ekosistemde önemli değişikliklere yol açtı." ifadelerini kullandı.
Buna örnek olarak fok popülasyonundaki artışı gösteren Naidoo, bu durumun çevredeki kaynaklar üzerindeki baskıyı artırabileceğini ve besin ağının geri kalanı üzerinde çeşitli etkiler yaratabileceğini dile getirdi.
Naidoo, tepe yırtıcı olarak köpekbalıklarının korunmasının okyanus ekosisteminin sağlığı açısından hayati olduğuna dikkat çekerek, "İnsanların köpekbalıkları hakkında sahip olduğu yanlış bilgiler ve yanlış algılar, onları korumamamız için bir gerekçe olmamalıdır." diye konuştu.
Orkalar ve insanlar
Köpekbalığı turizmcisi Cooper ise 30 yıldır köpekbalığı gözlemleme turları düzenledikleri bilgisini vererek, son 10 yılda Güney Afrika kıyılarında gözlemledikleri en önemli değişimin büyük beyaz köpekbalıklarının False Bay ve Cape kıyılarında kaybolması olduğunu söyledi.
Bu kayboluşun sorumlusu olarak orkaların gösterildiğine işaret eden Cooper, "Ancak ben bunun yalnızca kısa vadeli bir etki olduğunu düşünüyorum. Köpekbalıkları sadece orkalar nedeniyle uzun vadeli olarak ortadan kaybolmaz. Bu süreçte etkili olan başka birçok faktörün de bulunduğuna inanıyoruz." görüşünü paylaştı.
Cooper, köpekbalıklarının karşı karşıya olduğu esas büyük tehdidin insan faktörü olduğunu dile getirerek, "Dipte yaşayan türleri hedef alan uzun oltalı ticari balıkçılık faaliyetleri nedeniyle daha küçük köpekbalığı türlerinin popülasyonları ciddi şekilde zarar gördü." dedi.
İnsanların köpekbalıklarının okyanus ekosistemindeki değerini idrak etmesinin önemini vurgulayan Cooper, bunun anahtarının ise eğitim yoluyla bilgilenerek köpekbalıklarına yönelik korkusunun azaltılması olduğunu söyledi.
Cooper, koruma çalışmalarının çoğu zaman göz ardı edildiği belirterek, şunları kaydetti:
"Köpekbalıkları tepe yırtıcılardır. Onları okyanustan çıkardığınızda besin zincirindeki denge bozulur. Bu nedenle önce köpekbalıklarını korumalıyız, sağlıklı ekosistemler de bunun ardından gelecektir."