Fon tasfiyeleri yatırımcılara ne zaman, nasıl ödenecek? TEFAS işleme kapatılan fon tasfiyeleri hangi bankalar üzerinden yatırılacak?

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), son dönemde Borsa İstanbul'da yaşanan gelişmelerin ardından 7 portföy yönetim şirketine ait yatırım fonlarıyla ilgili tasfiye kararı aldı. Karar kapsamında toplam 131 fonun tasfiye sürecine ilişkin usul ve esaslar belirlenirken, sürecin yürütülmesi için Türkiye İş Bankası AŞ ve Ziraat Bankası AŞ görevlendirildi. SPK'nın belirlediği yönteme göre fon varlıkları nakde dönüştürülecek ve elde edilen tutarlar yatırımcıların bireysel saklama hesaplarına sahip oldukları pay oranında aktarılacak. Peki, Fon tasfiyeleri yatırımcılara nasıl ödenecek? TEFAS işleme kapatılan fon tasfiyeleri hangi bankalar üzerinden yatırılacak? Detaylar...

FON TASFİYELERİ YATIRIMCILARA NASIL ÖDENECEK?

SPK'nın belirlediği tasfiye usul ve esaslarına göre yatırımcıların fonlardaki paylarının karşılığı, fon portföyündeki varlıkların nakde dönüştürülmesiyle elde edilen tutardan karşılanacak. Bankalar tarafından yürütülecek süreçte öncelikle yatırımcı hesapları ile fonların tedavüldeki toplam katılma payı adedi arasında mutabakat sağlanacak.

Tasfiye usul ve esaslarının yürürlüğe girmesini takip eden 2 iş günü içerisinde, tasfiyeye konu fonların tedavüldeki toplam katılma payı adedi ile yatırımcıların bireysel saklama hesaplarında bulunan katılma payları karşılaştırılacak ve mutabakatlaştırılacak. Varsa rehin, haciz, tedbir ve diğer takyidatlar ile gerçekleşmemiş emirlere ilişkin mutabakat da Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve bankalar arasında yapılacak.

Bu aşamanın ardından fon portföyünde bulunan finansal varlıkların nakde dönüştürülmesi süreci başlayacak. SPK düzenlemesine göre elde edilen nakit, bankalar tarafından belirlenen dönemlerde yatırımcıların mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesaplarına aktarılacak. Ödeme, yatırımcının ilgili fondaki katılma payı sahipliği oranı dikkate alınarak gerçekleştirilecek.

FON VARLIKLARI NASIL NAKDE DÖNÜŞTÜRÜLECEK?

Fon portföyündeki finansal varlıklar, Takasbank'ta ilgili bankalar nezdindeki hesaplar altında saklanacak. Fonların repo, ters repo, borsa para piyasası işlemleri, vadeli mevduat, katılma hesapları, kullanılan krediler ve diğer işlemlerinden kaynaklanan borç ve alacakların mutabakatı ise önceki saklama kuruluşu, banka ve Takasbank arasında yapılacak.

SPK tarafından belirlenen takvime göre bu işlemlerin Kurul kararını takip eden en geç 10 iş günü içerisinde tamamlanması öngörülüyor.

Fon portföyündeki finansal varlıklar, yatırımcı menfaati, piyasa derinliği ve likidite koşulları dikkate alınarak bankanın belirleyeceği sıklıkta verilecek satış talimatlarıyla nakde çevrilecek. Bankalar, varlığın niteliğine göre doğrudan satış talimatı verebilecek veya satış talimatını bir yatırım kuruluşu aracılığıyla iletebilecek.

Varlıkların satışından elde edilen nakit, belirlenen ödeme planı kapsamında değerlendirilebilecek.

YATIRIMCILARIN PARASI HANGİ HESAPLARA AKTARILACAK?

SPK'nın düzenlemesinde ödeme yöntemi yatırımcıların mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesapları üzerinden tanımlandı. Buna göre fon varlıklarının nakde çevrilmesiyle elde edilen tutar, bankalar tarafından belirlenen dönemlerde yatırımcılara aktarılacak.

Aktarım sırasında yatırımcının ilgili fondaki katılma payı sahipliği oranı esas alınacak. Böylece ödeme, tasfiye kapsamında mutabakatı tamamlanan bireysel saklama hesapları üzerinden gerçekleştirilecek.

TEFAS üzerinden satım emri verildiği halde gerçekleştirilemeyen iade talimatları nedeniyle oluşan tutarlar ise fon hesabına borç olarak kaydedilecek. Elde edilen nakitten öncelikli olarak söz konusu borçların ödenmesi öngörülüyor.

TEFAS İŞLEME KAPATILAN FON TASFİYELERİ HANGİ BANKALAR ÜZERİNDEN YATIRILACAK?

SPK'nın kararında tasfiye kapsamındaki fonların işlemlerinin iki banka tarafından yürütülmesi belirlendi. Tera Portföy Yönetimi AŞ'nin kurucusu olduğu fonlarda Türkiye İş Bankası AŞ portföy saklayıcısı olarak görevlendirildi.

A1 Capital Portföy Yönetimi AŞ, Atlas Portföy Yönetimi AŞ, Bulls Portföy Yönetimi AŞ, Hedef Portföy Yönetimi AŞ, Pardus Portföy Yönetimi AŞ ve Pusula Portföy Yönetimi AŞ'nin kurucusu olduğu fonların portföy saklayıcısı olarak ise Ziraat Bankası AŞ görevlendirildi.

Buna göre tasfiye sürecinde Tera Portföy fonları için Türkiye İş Bankası, diğer altı portföy yönetim şirketinin fonları için ise Ziraat Bankası görev yapacak. Bankalar, yalnızca fon varlıklarının saklanması değil, tasfiye sürecinde gerekli işlemlerin yürütülmesi açısından da yetkilendirildi.

TEFAS DIŞINDA FON ALIM SATIMI YAPILABİLECEK Mİ?

SPK, TEFAS'ta alım ve satım yönünde işleme kapatılan fonlar için TEFAS dışındaki işlemler bakımından da düzenleme yaptı. Buna göre kurucu ve diğer dağıtıcı kuruluşlar aracılığıyla verilen katılma payı iade talimatları gerçekleştirilmeyecek.

Tasfiyesine karar verilen fonlarda da 17 Eylül 2026 tarihinden itibaren TEFAS dışındaki dağıtım kanalları üzerinden herhangi bir katılma payı alım ve iade talimatı gerçekleştirilemeyecek.

Bununla birlikte 17 Eylül 2026 ve öncesinde fon portföyüne ilişkin verilen ve takası henüz gerçekleşmemiş varlık ve işlem talimatlarının olağan süreç içerisinde gerçekleştirileceği belirtildi.

İADE TALİMATLARINDA 17 EYLÜL 2026 AYRINTISI

İhbarlı fonlarda 17 Eylül 2026 saat 13.30'dan sonra verilen katılma payı iade talimatları tasfiye kapsamına alınacak.

Para piyasası fonlarında ise izahnamede belirtilen gün sonu valör atlama saatinden sonra verilen iade talimatları tasfiye kapsamında değerlendirilecek.

Bu düzenlemeyle birlikte tasfiye kapsamına alınan fonlarda hangi tarih ve saatten sonraki iade talimatlarının sürece dahil edileceği de belirlenmiş oldu.

TASFİYE İÇİN 3 AYLIK SÜRE

SPK'nın kararına göre ilgili fonların malvarlığının tasfiyesi, tasfiye duyuru tarihinden itibaren geçecek en fazla 3 aylık sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde sona erecek.

Kurulun uygun görmesi halinde bu sürenin uzatılabilmesi mümkün olacak. Tasfiyenin sona ermesini takip eden ilk iş gününde ise fon izahnamesinin yayımlandığı hususu ticaret sicilinden terkin ettirilecek.

Dolayısıyla yatırımcı ödemelerinin tek bir günde ve tüm yatırımcılara aynı anda yapılması yerine, fon varlıklarının nakde dönüştürülmesi ve belirlenen ödeme planı doğrultusunda aktarılması esas alınacak.

KRİZ NASIL BAŞLADI?

Tasfiye kararının arka planında, başta Tera ve Pusula olmak üzere bir dizi portföy yönetim şirketinin çıkardığı hisse fonları ve para piyasası fonlarında yaşanan gelişmeler bulunuyor.

Verilen bilgilere göre söz konusu fonlar yatırımcılara piyasadaki diğer köklü fon şirketlerinin üzerinde getiriler sağladı. “TLY” gibi fonların “1'e 1.500 kazandırdığı” yönündeki ifadeler de gündeme geldi.

Ancak bu fonların yüksek getirilerinin arka planında kredili ve borsadaki hisse bazlı işlemlerin bulunduğu belirtildi. Sonrasında sistemle ilgili sorgulamalar başladı ve yabancı yatırımcıların, MSCI'ın bu konuda sert uyarılar yaptığı aktarıldı.

Bunun ardından fon sahiplerinin paralarını çekmek için sıraya girdiği, portföy şirketlerinin ise sürekli taban gören hisseleri ellerinden çıkaramadığı belirtildi. Bu süreçte şirketlerin temerrüde düştüğü ve borçlarını ödeyemez hale geldiği ifade edildi.

Portföy şirketlerinin art arda yeni kurallar açıklamasıyla birlikte süreç daha karmaşık bir hale gelirken, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararının ardından ilgili fonlar işleme kapatıldı ve tasfiye süreci başlatıldı. SPK'nın açıkladığı yöntemde tasfiye işlemlerinin Türkiye İş Bankası ve Ziraat Bankası tarafından yürütülmesi kararlaştırıldı.

TEKNİK ANLATIMLA OLAY NASIL OLDU, KAÇ KİŞİYİ VE NE KADARLIK BÜYÜKLÜĞÜ KAPSIYOR?

Verilen teknik bilgilere göre borsada halka açık olan sığ hisselerin, örneğin Katılımevim, Peker GYO ve Hedef gibi şirketlere ait hisselerin, grup fonları arasında yapılan karşılıklı işlemlerle yüksek seviyelere taşındığı belirtildi.

Bu varlıkların yüksek değerlerden fon portföylerine dahil edildiği ve teminat olarak kullanıldığı ifade edildi. Bunun sonucunda fonların değerleri 10 milyarlarca, hatta 100 milyarlarca liralık büyüklüklerle ifade edilmeye başladı.

Hisse fiyatlarının düşmesiyle birlikte sistemde likidite sorunu ortaya çıktığı aktarıldı. Verilen bilgilere göre işleme kapatılan 127 fonda 515 bin yatırımcının yaklaşık 827 milyar TL'si bulunuyor.

Bu tutarın yüzde 60'ına karşılık gelen yaklaşık 498 milyar TL'nin hisse senetlerinden oluştuğu, mevduat ve devlet kâğıdı büyüklüğünün ise 48 milyar TL olduğu belirtildi.

Tasfiye sürecine ilişkin SPK açıklamasında ise toplam 131 fonun tasfiye kapsamına alındığı ve sürecin iki banka üzerinden yürütüleceği duyuruldu.

Bu kapsamda yatırımcıların fonlardaki paylarının karşılığının, tasfiye sürecinde fon portföyündeki varlıkların nakde dönüştürülmesi sonrasında, sahip olunan pay oranına göre bireysel saklama hesaplarına aktarılması öngörülüyor.