Engellilere tek tip ulaşım kartı çağrısı

Sağlık Hizmetleri Sendikası Engelliler Komisyonu Başkanı ve sendikanın kurucusu Ayşe Sarı, engellilerin ücretsiz ulaşım hakkından Türkiye'nin farklı illerinde aynı şekilde yararlanabilmesi için tek tip ulaşım kartı uygulamasının hayata geçirilmesi gerektiğini belirterek, mevcut sistemin engellileri farklı şehirlerde mağdur ettiğini söyledi.
Sarı, AA muhabirine, 4736 sayılı Kanun kapsamında engellilere ücretsiz ulaşım hakkı tanıdığını, ağır engellilerin yanında bulunan refakatçilerin de bu haktan yararlanabildiğini anlattı.
Bu hakkın Türkiye'nin farklı illerinde kullanılabilmesi konusunda uzun yıllar ortak bir sistem oluşturulmadığına dikkati çeken Sarı, yerel yönetimlerin kendi ulaşım sistemlerine ilişkin ayrı kartlar çıkarmasının engellilerin farklı kentlerde seyahat ederken sorun yaşamasına neden olduğunu ifade etti.
Sarı, Ankara'da yaşayan bir engellinin Ankara'da engelli kimlik kartıyla ücretsiz ulaşımdan yararlanabildiğini ancak İstanbul veya Sivas'a gittiğinde o şehre ait ulaşım kartı bulunmadığı için aynı haktan yararlanamama durumunun söz konusu olabildiğini aktardı.
"Engelli kimlik kartı kullanılır"
Farklı şehirlerde yaşanan sorunlara ilişkin örnek veren Sarı, Sivas'ta engelli kişilerin otobüse binerken engelli kimlik kartlarını göstermelerine rağmen bazı şoförlerin bu kartların geçersiz olduğunu söylediğini belirtti.
Sarı, ücretsiz ulaşım hakkına ilişkin yönetmeliğin engelli kimlik kartının kullanılmasını öngördüğünü vurgulayarak, "Yönetmelik şunu diyor. Engelli kimlik kartı kullanılır. Şehit yakınları ve gaziler için de serbest kart kullanılır. Bu kartlar beyan edildiğinde ücretsiz ulaşım hakkı kullanılabilir. Yani kullandırmak zorundadır şeklinde bir ifade var." dedi.
Bu nedenle şoförlerin engelli kimlik kartlarını kabul etmemesinin mevzuata aykırı olduğunu belirten Sarı, engellilerin haklarını kullanmak için otobüs şoförleriyle tartışmak zorunda kalabildiğini dile getirdi.
Sarı, bazı durumlarda tartışmaların hakaret boyutuna ulaştığını, engellilerin diğer yolcuların arasında hedef gösterildiğini ve bunun Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi kapsamında da hak ihlali ve ayrımcılık oluşturduğunu ifade etti.
Sivas'ta yaşanan olayın ardından belediye yetkililerinin gerekli inceleme ve soruşturmayı başlattığını bildiren Sarı, benzer sorunların tekrar yaşanmaması için sistemin değiştirilmesi gerektiğini kaydetti.
"Tek tip kart tanımlanması gerekir"
Sarı, engellilerin ücretsiz ulaşım hakkından Türkiye'nin her yerinde yararlanabilmesi için tek tip ulaşım kartının uzun süredir sivil toplum kuruluşlarının talepleri arasında yer aldığını belirtti.
Tek tip kart uygulamasının yalnızca kart çıkartılmasından ibaret olmadığını, belediyelerin otobüslerindeki sistemlerin altyapılarının da uyumlu hale getirilmesi gerektiğini anlatan Sarı, şehit yakınları ve gaziler için bu sistem kurulabiliyorsa engelliler ve yaşlılar için de aynı imkanın sağlanabileceğini söyledi.
Sarı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 2023 yılında Türkiye genelinde tek tip kart uygulamasına yönelik çalışma yaptığını, sistemin "Türkiye Kart" olarak planlandığını aktardı.
Pilot uygulamanın 2023 yılının ağustos veya eylül aylarında Konya'da başlatıldığını ifade eden Sarı, bakanlık ile yerel yönetimler arasında yapılacak anlaşmalar ve PTT altyapısının kullanılmasıyla sistemin farklı illerde de uygulanabileceğini belirtti.
Sarı, altyapı çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini, ücretsiz ulaşım hakkının kısıtlanmasına ilişkin sorunların engellilere yönelik ön yargıları da artırdığını dile getirdi.
Tek tip ulaşım kartının büyük kolaylık sağlayacağını anlatan Sarı, bazı yerel yönetimlerin engellilerin ücretsiz ulaşım kullanımını aylık veya günlük sayılarla sınırlandırdığını belirterek, bunun 4736 sayılı Kanun'da değişiklik yapılmadığı sürece hukuka aykırı olduğunu savundu.
Ücretsiz seyahat kapsamında özel halk otobüslerine yapılan ödemelere de değinen Sarı, bu kapsamda belirlenen aylık miktarların Ankara ve İstanbul için 8 bin lira, diğer büyükşehirlerde 6 bin lira, büyükşehir olmayan yerlerde ise 4 bin lira olduğunu aktardı.
Sarı, ücretsiz ulaşım hakkından yararlanan engelli, yaşlı, gazi ve bazı kamu çalışanları için yapılan ödemelerin kişi başına kullanım üzerinden düzenlenmesinin özel halk otobüslerinin taleplerini karşılayabileceğini ifade etti.