Buterin Ethereum için yeni yol haritası taslağını açıkladı

Yeni taslak, Ethereum'u kuantum bilgisayar tehditlerine karşı dayanıklı hâle getirmeyi, kullanıcı gizliliğini güçlendirmeyi ve kod doğrulamasında yapay zeka araçlarından yararlanmayı hedefliyor. Taslak, bazı eski teknik yaklaşımların terk edilmesini de öngörüyor.

Buterin pazartesi günü sosyal medyada, eski yol haritası ile 2029'a kadar uzanan yeni planı karşılaştırdı. Buterin, Strawmap'in katı bir takvimden çok sürekli güncellenen canlı bir taslak olduğunu vurguladı. Buterin planın hedeflerini şöyle özetledi: "Ethereum kuantum güvenli olacak. Ethereum kullanıcıların gizliliğini önceliklendirecek. Ethereum güvenli ve sansüre dirençli olacak. Ethereum tüm bunları sağlarken yüksek performanslı ve ölçeklenebilir kalacak. Ve Ethereum yalın olacak."

KUANTUM TEHDİDİNE KARŞI YENİ SAVUNMA

Yeni taslak, güçlü kuantum bilgisayarların oluşturabileceği risklere karşı güvenlik önlemlerini genişletiyor. Taslakta kuantum sonrası bir açık anahtar kaydı ve kuantuma dayanıklı işlemler öneriliyor.

Buterin, yol haritasının "kuantum sonrası bağlamda agresif ölçeklendirme" hedefini de kapsadığını belirtti. Bu doğrultuda hafif LeanSPHINCS imzaları ve yeni kriptografik çerçeveler plana dahil ediliyor. Bu geçiş bazı zorlu tercihleri de beraberinde getirdi. Yıllardır geliştirilen Verkle ağaçları yeni taslaktan çıkarıldı ve bunların yerine STARK ispatlarıyla verimli çalışacak biçimde tasarlanan Poseidon ikili ağaçları önerildi.

GİZLİLİK ARTIK TEMEL ÖNCELİK

Buterin, önceki yol haritalarının yerleşik gizlilik araçlarından kritik biçimde yoksun olduğunu ve ağın artık "güçlü gizliliğe birinci sınıf bir önem" vermesi gerektiğini kabul etti. Yeni taslak bu nedenle gizliliği çekirdek bir gereksinim olarak ele alıyor.

Bu amaçla taslakta, kullanıcı hareketlerini ve bakiyelerini gizleyen gizlilik havuzları ile işlem geçmişini açığa çıkarmadan değer aktarılmasını sağlayan "solucan deliği" mimarisinin protokole entegre edilmesi öneriliyor. Plana ayrıca FOCIL adlı sansür direnci mekanizmasının unsurları da dahil edildi. FOCIL, Ethereum'un planlanan Hegota güncellemesinin öne çıkan bileşenlerinden biri olarak gösteriliyor. Bu araçlar birlikte, tamamen gizlenmiş transferlerin doğrudan ağın temel katmanında yapılabilmesini hedefliyor.

YAPAY ZEKA VE EKONOMİK REFORM

Yeni planda yapay zeka da önemli bir rol üstleniyor. Buterin, protokolün uçtan uca biçimsel doğrulamasında modern yapay zeka araçlarından kapsamlı biçimde yararlanmayı planlıyor. Yöneticiye göre kod hacmi artık insanların tek başına doğrulayamayacağı kadar büyüdü.

Yeni taslak, Ethereum ekonomisine ilişkin değişiklikler de öneriyor. Taslakta gaz ve blob kapasitesine yönelik kısa ve uzun vadeli sözleşmeler yer alıyor. Bu model uygulanırsa büyük uygulamalar ağ kapasitesini önceden sabit bir fiyattan satın alabilecek, kullanıcılar da ani ücret artışlarına karşı korunabilecek. Buterin, bu fikrin 2023'te henüz var olmadığını belirtti. Taslakta ölçeklendirme yaklaşımı da değişiyor. Tüm Ethereum faaliyetini azami düzeyde ölçeklemek yerine, token transferleri ve hızlı takaslar gibi yoğun işlemler için özel mekanizmalar kurulması öneriliyor. Bunun teknik temelini ise 2023'te olgunlaşmamış olan yinelemeli STARK ispatları ve yerel rollup'lar oluşturacak.

Bu yol haritası taslağı, Ethereum Foundation'ın son dönemde geçirdiği yeniden yapılanmayla aynı döneme denk geldi. Kuruluş haziranda çalışanlarının yaklaşık yüzde 20'sini çıkarmış ve sansür direnci, açık kaynak, gizlilik ve güvenlik hedefleri etrafında beş çekirdek kümeye göre yeniden örgütlenmişti. Aynı dönemde Ethereum'un gelişimini desteklemek için EthLabs ve kurumsal düzeyde gizlilik teknolojisi geliştirecek EthSystems gibi yeni kuruluşlar da hayata geçirilmişti.