Blue Origin patlaması NASA'nın Ay üssü planlarını zora sokar mı?

Dünyanın en zengin iş insanları arasında olan Jeff Bezos'un Blue Origin şirketine ait New Glenn isimli roket, Nasa'nın Ay üssü projesini tanıtmasının hemen ardından rutin bir test sırasında infilak etti.

ABD'nin Florida eyaletindeki Cape Canareval'da bulunan fırlatma rampasında yerel saatle 21:00'de patlama meydana geldi.

Patlamada New Glenn roketini fırlatmak için inşa edilmiş olan LC-36 tesisi yerle bir oldu.

Fırlatma rampasının kulelerinden biri devrildi.

Patlamada yaralanan olmadı.

Bezos, X'te yaptığı paylaşımda, "Tüm personel güvende ve durum kontrol altında" diye yazdı.

Bezos, "Çok zor bir gündü, ancak ne gerekiyorsa onaracağız ve uçuşlara geri döneceğiz. Buna değer" dedi.

98 metre çapındaki roketin, 4 Haziran'da 48 uyduyu fırlatması planlanıyordu.

Elon Musk'ın sahip olduğu SpaceX ile Blue Origin, Ay projeleri için roket geliştirmede birbirleriyle rekabet içinde.

Bu patlama, Jeff Bezos'un şirketinin astronotları Ay yüzeyine gönderme ve Ay'da üs kurma projesinde ABD Uzay ve Havacılık Dairesi'ne (NASA) verdiği taahhütleri yerine getirip getiremeyeceği konusunda da soru işaretleri yarattı.

Analistler, patlamada hasar gören fırlatma rampasının yeniden inşa edilmesinin aylar sürebileceğini öngörüyor.

Patlama, NASA'nın Ay üssü kurma planlarının ilk üç görevini duyurmasından sadece birkaç gün sonra yaşandı.

NASA'nın planladığı Ay Üssü 1'in Blue Origin'in tasarladığı iniş aracıyla uçurulması ve en erken 2026 sonbaharında fırlatılması hedefleniyordu.

İniş aracının New Glenn tipi roketlerin üzerinde LC-36 ile gönderilmesi planlanmıştı. Bu da zaman çizelgesinin artık mümkün olup olmadığı konusunda şüpheler uyandırdı.

NASA üç aşamalı Ay üssü programını tanıttı

NASA, ABD'nin üs kurma planlarının bir parçası olarak Ay'a göndermeyi hedeflediği robotik iniş araçları, zıplayan dronlar ve diğer araçlara ilişkin ayrıntıları 26 Mayıs akşamı düzenlediği bir basın toplantısıyla paylaştı.

Blue Origin, bu makineleri inşa etmek üzere seçilen birkaç şirketten biri.

ABD, Başkan Donald Trump'ın 2028'de görevden ayrılmasından önce Amerikalıları yeniden Ay'a indirmek istiyor.

NASA, insanları yeniden Ay yüzeyine göndermek için Çin ile rekabet içinde.

Bu da uzay ajansının yeni uzay yarışını kazanıyor gibi görünmesi yönünde baskı altında olduğu anlamına geliyor.

Çin, 2030 yılına kadar insanları Ay'a indirme planlarını hızla ilerletiyor.

25 Mayıs'ta Şenzhou-23 uzay aracını fırlatarak bir mürettebatı, Çin'e ait Tiangong uzay istasyonuna gönderdi.

NASA Mart ayında, Ay'ın güney kutbunda nükleer ve güneş enerjisiyle çalışan kalıcı bir üs inşa etmek için 20 milyar dolarlık bir program açıkladı.

NASA yöneticisi Jared Isaacman 26 Nisan'da tanıttıkları yeni programın, "ABD'nin Ay'ı bir daha asla bırakmayacağı" anlamına geldiğini söyledi.

Kalıcı bir üs, ABD'nin bilimsel deneyler yapmasına, potansiyel olarak değerli kaynakları çıkarmasına ve Mars'a daha kolay seyahat etmesine imkân tanıyacak.

Ancak çoğu uzman NASA'nın zaman çizelgesinin gerçekçi olmadığı konusunda hemfikir.

Patlama da bu düşünceleri pekiştirdi.

ABD'nin Nisan ayında Artemis II görevi kapsamında dört astronotu Ay'ın etrafında dolaştırmadaki başarısına rağmen, bazı bilim insanları Ay yüzeyine insan indiren bir sonraki ülkenin Çin olabileceğine inanıyor.

Open University'den Ay bilimcisi Dr. Simeon Barber, NASA'nın insanları Ay'a indirebilecek bir araç temin etmedeki aksaklıklarına atıfta bulunarak "Çin'in önce ulaşmasına hiç şaşırmam" diyor

NASA'nın Ignition Moon Base programı üç aşamadan oluşuyor.

İnsanlar oraya gitmeden önce uzay ajansı, Ay'ın zorlu arazisini keşfetmek ve haritalamak için robotik iniş araçları ve zıplayan dronlar göndermek istiyor.

Astronotların Ay yüzeyinde hareket edebilmesini sağlayacak ve iletişim ile bilimsel ekipmanları taşıyabilecek taşıma araçlarının da gönderilmesi planlanıyor.

NASA 26 Mayıs'ta Blue Origin, Intuitive Machines ve Astrobotic dahil bazı şirketlerin bu makineleri geliştirmek üzere açılan ihaleleri kazandıklarını açıkladı.

NASA, Blue Origin'in Endurance adı verilen Ay iniş aracının hassas inişler yapabilmesinin yanı sıra otonom navigasyon ve kontrol gerçekleştirebilmesini istiyor.

Astrobotic'in Griffin-1 iniş aracının Güney Kutbu yakınındaki Nobile Krateri'ne inmesi bekleniyor.

Bu makineler ayrıca NASA için yüksek çözünürlüklü kameralar ve aracın inişine yardımcı olmak üzere yansıyan lazer ışığını kullanan araçlar da dahil bilimsel ekipmanlar taşıyacak.

Ay üssü programı yöneticisi Carlos García-Galán, 26 Mayıs'ta yaptığı açıklamada bu robotik keşif sürecinin 2029'a kadar sürmesi ve Ay'a 25 fırlatma ile toplam 4 metrik ton yük indirilmesinin planlandığını söyledi.

Sonraki aşamada NASA, Ay'da fisyon reaktörleri de dahil olmak üzere nükleer ve güneş enerjisi tesisleri kurmak istiyor.

2032 yılına kadar uzay ajansı, insanların Ay'da "yarı kalıcı" konutlarda yaşayabilmesini hedefliyor.

Araçlar ayrıca astronotların engebeli yüzeyde uzun mesafeler kat etmesine imkân tanıyacak.

Ay'ın Güney Kutbu, donmuş suyun içme suyu olarak kullanılabilmesi veya oksijen üretimi için değerlendirilebilmesi nedeniyle özellikle cazip.

Ancak NASA'nın planları, insanları Ay'a güvenli şekilde taşıyabilecek bir uzay aracının hazır olmasına bağlı.

Elon Musk'ın şirketi SpaceX, Starship Human Landing System adlı bir araç geliştirmek üzere ihale aldı ancak proje çok sayıda aksaklık ve gecikmeyle karşı karşıya kaldı.

"En kritik adım astronotları yüzeye indirmek" diyor Ay bilimci Simeon Barber.

"Bana kalırsa [NASA] planları olduğunu söylemek zorunda oldukları bir konumda olduklarını düşünüyor. Bu nedenle bunun arkasında güçlü bir siyasi itki olduğunu düşünüyorum" diye ekliyor.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .