Alzheimer hastaları için geliştirilen ReminiScent'e James Dyson Ödülü

Alzheimer hastalarının bilişsel işlevlerini desteklemek ve günlük yaşamda güvenliklerini artırma amacıyla geliştirilen akıllı kolye ReminiScent, 2026 James Dyson Ödülü'nün Türkiye ulusal kazananı oldu.
Dyson'dan yapılan açıklamaya göre, Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden Emir Alapala ve Dilara Türkeş'in geliştirdiği ReminiScent, ultrasonik atomizasyon teknolojisiyle hastanın tanıdık kokularını mikro dozlarda yayarak hafıza merkezlerini uyarmayı hedefliyor.
Kolye üzerinde yer alan kan grubu ve acil durum iletişim bilgileri de beklenmedik bir kriz veya kaybolma durumunda çevredeki kişilerin hastanın yakınlarına hızlıca ulaşmasına yardımcı oluyor.
ReminiScent fikri, ekip üyelerinden birinin annesinin nergis kokusuyla gençliğine dair anıları hatırlaması ve ileri evre Alzheimer ile yaşayan büyükannesinin de nemli toprak ve ıslak çim kokusuyla eski bağlarındaki çeşmeyi anımsamasıyla şekillendi.
Ekip, projenin bir sonraki aşamasında Alzheimer hastalarında kaybolma riskine karşı otonom konum takibini sisteme entegre etmeyi, daha kompakt bir mimari geliştirmeyi ve uzun vadede gerekli medikal sertifikasyon süreçlerini tamamlamayı hedefliyor.
ReminiScent, geliştirme ve ticarileştirme çalışmalarını desteklemek üzere 5 bin sterlinlik ödülün sahibi olurken, yarışmada Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nden Barış Arman Karakaş'ın geliştirdiği Uni-Grip ve İstanbul Bilgi Üniversitesi'nden Sidal Karaytuğ'un geliştirdiği Desmos ulusal ikinciliğe layık görüldü. Üç icat, uluslararası aşamada 30 bin sterlinlik ödül için yarışmaya devam edecek.
Dyson mühendislerinden oluşan küresel bir ekip tarafından seçilecek uluslararası ilk 20 listesi 14 Ekim'de, James Dyson tarafından seçilecek uluslararası kazananlar ise 4 Kasım'da açıklanacak.
"ReminiScent, mühendislikte benimsediğimiz yaklaşımı güçlü şekilde ortaya koyuyor"
Açıklamada görüşlerine yer verilen James Dyson Ödülü'nün Türkiye ulusal kazananı ReminiScent ekibinden Emir Alapala, ödülü ulusal düzeyde kazanmanın, her şeyden önce Alzheimer hastalarının yaşamlarını iyileştirme vizyonunun güçlü şekilde karşılık bulduğunu gösterdiğini belirtti.
Alapala, tasarımın uzmanlar tarafından takdir edilmesinin kendileri için en büyük motivasyon kaynağı olduğunu aktararak, şunları kaydetti:
"Ödülün sağladığı finansal destek ise AR-GE süreçlerimizi hızlandırmak için ihtiyaç duyduğumuz ekipmanları edinmemize ve vizyonumuzu gerçeğe dönüştürmemize önemli katkı sağlayacak. Bundan sonraki süreçte odağımız, ürünü Alzheimer hastaları için daha güvenli ve faydalı hale getirmek üzere AR-GE çalışmalarımızı sürdürmek. Bu kapsamda, hem hastalar hem de hastaya bakan kişiler için büyük önem taşıyan konum takibi gibi yeni özellikleri cihaza entegre etmeyi planlıyoruz. Ardından bu geliştirmeleri içeren kapsamlı prototipleme sürecini tamamlayarak ürünü son haline getirmeyi, gerekli sertifikasyon süreçlerinin ardından ise ReminiScent'i gerçekten ihtiyaç duyan kişilerle buluşturmayı hedefliyoruz."
James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Jüri Üyesi ve Acıbadem Üniversitesi Dekanı Prof. Dr. Ata Akın da Alzheimer hastalığının henüz tamamen tedavi edilememesi nedeniyle hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik teknolojilerin önem taşıdığını anlattı.
Akın, projede önerilen teknolojinin, non-invazif, ilaç içermeyen ve sürekli kullanıma uygun yapısıyla bilimsel olarak kanıtlanmış bir fizyolojik süreci hedeflediğini vurgulayarak, koku duyusunun hafıza üzerindeki güçlü etkileşim mekanizmasından yola çıkılarak geliştirilen projenin, aynı zamanda sadeliği ve kullanım kolaylığıyla da dikkati çektiğini ifade etti.
James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Jüri Üyesi ve Dyson Yardımcı Baş Mühendisi Tuğra Erol da ödüle yapılan başvurunun, yaşlanan nüfusun ve özellikle demans ve Alzheimer hastalarının temel ihtiyaçlarından yola çıkan bir çözüm önerdiğini kaydetti.
İnsan fizyolojisinin ve işleyiş mekanizmalarının temel prensiplerinden yararlanarak basit ancak güçlü bir çözüm sunmayı amaçlayan projenin dünyanın farklı bölgelerinde daha geniş kitlelere ulaşma ve herkesin böyle bir üründen faydalanabilmesini sağlama potansiyeli taşıdığını belirten Erol, şu ifadeleri kullandı:
"ReminiScent, mühendislikte benimsediğimiz yaklaşımı güçlü şekilde ortaya koyuyor. Araştırma ve problemin tanımlanması sağlam kaynaklarla desteklenirken, çözüm de eskizler ve prototipleme yoluyla üzerinde düşünülmüş ve iyi açıklanmış bir tasarım olarak sunuluyor. Proje ayrıca reminisans terapisini koku eğitimiyle bir araya getirerek, halihazırda pazarda bulunan ürünlerden farklı bir yaklaşım sunuyor.
Günümüzde Alzheimer hastalığının henüz bir tedavisi bulunmuyor. Güvenlik ve terapi desteği sağlamayı amaçlayan, uygun maliyetli ve sürekli kullanılabilir bir çözüm olarak ReminiScent, hafıza yollarının koku yoluyla uyarılmasına dayanan bu yaklaşımın daha geniş kitlelere ulaşması ve böylece yaşadığımız dünya üzerinde olumlu bir etki yaratması açısından önemli bir potansiyel taşıyor."