ABD-İran anlaşmasında imzalar atılmak üzere

ABD-İran müzakerelerinde, Tahran'ın nükleer programı konusunda anlaşma sağlanması durumunda imzaların her an atılabileceği belirtiliyor. Ancak olası bir anlaşma İsrail iç siyasetinde çalkantılara sebep olabilir.Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında, Şubat ayının sonunda başlayan savaşı sona erdirecek bir anlaşma için son aşamaya gelindiği bildirildi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, X hesabından Cuma günü paylaştığı mesajında, "Barış anlaşmasının tüm taraflarca mutabık kalınan nihai metnine ulaşıldığını teyit edebiliriz" ifadelerini kullanmıştı.

Ancak böyle bir anlaşma sağlansa dahi bu sadece, daha detaylı müzakerelerin ilk adımı olacak. Masadaki en zor konu ise İran'ın nükleer programı. Gerek ABD'den gerek ise İran'dan gelen raporlara göre bu konunun 60 gün içinde çözüme kavuşturulması hedefleniyor.

Sabahın erken saatlerinde Hürmüz Boğazı'nda yaşanan yeni bir saldırı durumun kırılganlığını bir kez daha ortaya koydu. İran'ın İHA'larla, Boğaz'daki ticaret gemilerine yeni bir saldırı düzenlediğini bildiren ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) X hesabından yapılan açıklamada, "ABD güçleri son saatlerde hepsini (İHA'ları) düşürdü, gemi trafiği boğazdan kesintisiz devam ediyor" denildi.

Trump: İran limanlarına ablukayı kaldırırız

ABD Başkanı Donald Trump'a göre, genel şartları belirleyecek olan ilk çerçeve anlaşma için belgeler kısa süre içinde tamamlanacak ve bu anlaşma muhtemelen bu hafta sonu imzalanacak. Ancak ABD'li üst düzey bir yetkili, "İran'daki sorumluların çoğu bir anlaşmadan yana olsa da hepsi değil" diyerek Tahran'da tam bir görüş birliği olmadığını dile getirdi.

Donald Trump'a göre planlanan anlaşma, küresel petrol, doğal gaz ve gübre ticareti için büyük önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nın açılmasını öngörüyor. Amerikan basınında çıkan bazı haberlere göre bu adım 30 gün içinde atılacak. Trump da, ABD'nin buna karşılık olarak ülkesinin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldıracağını bildirdi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de, X hesabından Cuma günü paylaştığı mesajında, bir niyet mektubunun "el uzanacak" mesafede olduğunu belirterek medyanın, söz konusu anlaşma metni tamamlanana kadar "metnin içeriği hakkında spekülasyon yapmaktan kaçınılması" gerektiğini ifade etmişti. İran, nükleer programını terk mi edecek?

Görüşmelere yakın olan üst düzey bir ABD yetkilisine göre, olası anlaşma ile İran'ın nükleer programı adım adım küçültülecek ve sadece İsrail hükümetini değil, birçok tarafı endişelendiren ve teorik olarak nükleer silah yapımında kullanılabilecek zenginleştirilmiş uranyuma ABD el koyacak. Söz konusu malzeme olduğu yerde zararsız hale getirildikten sonra da ülke dışına çıkarılacak.

Tahran en başından beri nükleer silah peşinde olmadığını dile getirken İsrail hükümeti buna inanmadığını ifade ediyor. Ülkesinde dört ay sonra yapılacak parlamento seçimlerinde koltuğunu korumaya çalışacak olan İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, başbakan olduğu sürece "İran'ın nükleer silaha sahip olmayacağını" belirterek "Başkan Trump ve ben bu konuda tamamen hemfikiriz" dedi.

"Anlaşma Netahyahu için 'acı bir hap' olur"

ABD ve İsrail medyasında çıkan haberlerde, Netanyahu'nun başından beri ülkesinin ABD ile birlikte 28 Şubat'ta baş düşmanı İran'a karşı başlattığı savaşın Tahran'da bir iktidar değişimine yol açabileceğine inandığı aktarılıyor.

ABD haber portalı Axios'a göre, iç politikadaki rakipleri Netanyahu'yu gelinen noktada, Trump'ın barış şartlarını kabul ederek İsrail'i bir "vasal devlete" dönüştürmekle suçlayacak. Axios, Trump'ın Tahran ile yapacağı anlaşmanın Netanyahu için "acı bir hap" olacağı başlığını attı.

İsrail'de bir diğer endişe de İran'ın çerçeve anlaşmayı imzalayıp savaşı bitirdikten sonra nükleer konuda gerçek tavizler vermeden müzakereleri oyalayabileceği yönünde.

ABD dondurulmuş varlıklar için iş birliği talep ediyor

Anlaşmanın sağlanması halinde İran'ın yurt dışında dondurulmuş varlıkları yeniden serbest bırakılabilir. Ancak Washington bunun için İran'ın iş birliği yapmasını ve Tahran'ın Lübnan'daki Hizbullah gibi müttefik milislere desteğini sonlandırmasını talep ediyor.

ABD'nin açıklamasına göre İran bölgedeki terör gruplarını finanse etmeyi sürdürmeyeceğini halihazırda kabul etmiş durumda.

İran ise dondurulmuş yurt dışı varlıklarının serbest bırakılması ve yaptırımların kaldırılmasının yanı sıra İsrail ile Lübnan'daki Hizbullah arasında ateşkesi öncelik haline getirdi. Bunun gözetiminin çerçeve anlaşmada nasıl yer alacağı ise belirsiz.

dpa / ET,SÖ