Murat Bardakçı: Atatürk 1881'de Doğmadı

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 76. ölüm yıl dönümünde doğum tarihiyle ilgili çarpıcı bir iddia ortaya atıldı. Habertürk Gazatesi'nden Murat Bardakçı'nın köşesine taşıdığı, emekli bir din adamı olan Mehmet Ali Öz'ün araştırmalarına dayandırdığı belgeye göre; Zübeyde Hanım ile çocuklarına aylık bağlanması hakkında Osmanlı Arşivleri'nde bulduğu 9 Ocak 1893 tarihli bir belgede, gümrük memuru Ali Rıza Efendi'nin oğlu Mustafa, 1893'te 16 yaşında görünüyor. Bu kayıt ile Mehmet Ali Öz, Mustafa Kemal Atatürk'ün 1881'de değil, 1877'de doğduğunu iddia ediyor. İşte tarihçi gazeteci Murat Bardakçı'nın Habertürk'teki köşesinde ele aldığı o yazı: 1881'DE DEĞİL, 1877'DE DOĞMUŞ Mehmet Ali Öz adındaki emekli bir din adamının Zübeyde Hanım ile çocuklarına aylık bağlanması hakkında Osmanlı Arşivleri'nde bulduğu 9 Ocak 1893 tarihli bir belgede, gümrük memuru Ali Rıza Efendi'nin oğlu Mustafa, 1893'te 16 yaşında görünüyor. Bu kayıt, Mustafa Kemal Atatürk'ün 1881'de değil, 1877'de doğduğu anlamına geliyor. TÜRKİYE'DE HAFIZALARDAN SİLİNMEYEN 2 TARİH Türkiye'de hemen herkesin bildiği, daha çocukluk senelerinde ezberlere alınan ve hafızalardan hiç silinmeyen iki tarih vardır: 1881 ve 1938, yani Atatürk'ün doğum ve ölüm tarihleri... Vefat tarihi olan 1938'i kimse sorgulamaz, o zamanı yaşayanlar henüz hayattadırlar ama 1881 üzerinde arada bir tartışma çıkar. Atatürk'ün doğum kaydı henüz yayınlanmadığı için bu tarihin kesin olmadığını söyleyenler vardır, hangi gün doğduğu da henüz bilinmemektedir, üstelik 1930'lu senelerdeki bazı resmî yayınlarda 1881 yerine 1880 tarihi yeralır ve bu tarih daha sonra bir yıl ileriye çekilip 1881 yapılmıştır. EMEKLİ DİN ADAMI, EKSİK BİLGİLERİ TAMAMLADI Bundan iki ay önce yazmıştım: Mehmet Ali Öz adındaki emekli bir din adamı, Mustafa Kemal Atatürk'ün babası Ali Rıza Efendi ile annesi Zübeyde Hanım hakkındaki eksik bilgileri tamamlayan, tamamen belgelere dayanan ve yakında yayınlanacak olan bir çalışma yapmıştı. Öz, ''Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Soy Kütüğü (Osmanlı Arşivi Belgelerine Göre)'' ismini verdiği kitabında Devlet Arşivleri'nde bulduğu evrakı kullanarak Atatürk'ün nesiller öncesine uzanan şeceresini çıkartmış ve Zübeyde Hanım ile üç çocuğuna, Ali Rıza Efendi'nin vefatının ardından bağlanan aylıkların belgelerini de vermişti. YİRMİŞER KURUŞ AYLIK Zübeyde Hanım 1870 ile 1880 seneleri arasında ''rüsûmat'' yani gümrük memurluğu yapan, daha sonra istifasını vererek ticaret hayatına atılan ve iflâsının ardından 1888'de vefat eden kocası Ali Rıza Efendi'nin ardından kendine ve yetim kalan Mustafa, Makbule ve Naciye isimli çocuklarına aylık bağlanması için bir dilekçe sunmuş. Dilekçeyi değerlendiren emeklilik komisyonu, Ali Rıza Efendi'nin on senelik hizmetinin ayrıntılarını çıkartarak Zübeyde Hanım ile çocuklarının aylık almaya hak kazandıklarını belirlemiş ve anne ile üç çocuğa yirmişer kuruş aylık bağlanmış. Kararda, aylığın Mustafa'nın yirmi yaşına gelmesine yahut bir işe girmesine; Makbule ile Selânik'te daha sonra küçük yaşta vefat edecek olan Naciye'ye de evlenmelerine kadar ödeneceği ifade edilmiş. 1893'TE 16 YAŞINDA Rumî tarihle 27 Kânunevvel 1309, yani Milâdî tarihle 9 Ocak 1893'te hazırlanan belgede çok önemli bir ayrıntı var: Aylık miktarları ile isimlerin üzerinde bulunan ''sinni'', yani ''yaşı'' sütununun hemen altında Ali Rıza Efendi ile Zübeyde Hanım'ın oğulları Mustafa'nın o tarihte 16 yaşında olduğu yazıyor! Mustafa'nın 1893'te 16 yaşında olması demek, 1877'de dünyaya gelmiş olması demektir ve emekli din adamı Mehmet Ali Öz'ün ortaya çıkarttığı Atatürk ile ilgili bu en eski resmî belgede 1877 tarihinin görünmesi, onunla alâkalı bilgilerde büyük bir bilinmeyenin ortaya çıkması demektir. Mustafa Kemal hakikaten 1877'de mi dünyaya geldi, eğer öyle ise 1880 yahut 1881 tarihi niçin ve nasıl ortaya çıktı, askerî mektepte bulunduğu sırada yaşı dört sene küçültülüp doğum tarihi 1881'e mi çekildi, bilmiyoruz. Muamma, Mustafa Kemal'in Selânik'te bundan birkaç sene önce Yunanlı bir tarihçi tarafından ortaya çıkartılan ama henüz neşredilmeyen doğum kaydının yayınlanmasının ardından aydınlanacak. (Kaynak: Habertürk)