Zambiya'da kritik genel seçim: 14 aday yarışıyor

CAPE Zambiya'da seçmenler, cumhurbaşkanını, milletvekillerini ve yerel yöneticileri belirlemek üzere düzenlenen genel seçimde oy kullanıyor.
Zambiya Seçim Komisyonunun (ECZ) verilerine göre oy verme işlemi, ülke genelindeki 13 bin 529 noktada yerel saatle 06.00'da (TSİ 07.00) başladı.
Oy verme işlemi 18.00'de (TSİ 19.00) sona erecek.
Kesin seçmen kütüğüne kayıtlı 8 milyon 786 bin 300 seçmen, cumhurbaşkanının yanı sıra milletvekillerini, belediye başkanlarını, yerel konsey başkanlarını ve konsey üyelerini belirlemek üzere oy kullanıyor.
Başkent Lusaka'da sandıkların açılmasından önce oy verme noktalarının önünde uzun kuyruklar oluştu, seçimlerin ilk saatleri sakin geçti.
Cumhurbaşkanlığı için 14 adayın yarıştığı seçimlerde Ulusal Mecliste doğrudan seçilecek 226 milletvekilliği için 969 aday mücadele ediyor.
Seçmenler, ayrıca 116 kent ve yerel konseyin başkanları ile ülke genelindeki 1858 seçim bölgesinin konsey üyelerini belirleyecek.
Seçimleri Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC), Afrika Birliği-Doğu ve Güney Afrika Ortak Pazarı (AU-COMESA) ve Avrupa Birliği gözlem heyetleri takip ediyor.
ECZ, cumhurbaşkanı seçimini kazanan adayın 17 Ağustos Pazartesi gününe kadar belli olmasını öngörüyor.
Hichilema, ikinci dönem için yarışıyor
Cumhurbaşkanı ve Ulusal Kalkınma için Birleşik Parti (UPND) lideri Hakainde Hichilema, ikinci 5 yıllık dönemi için yarışıyor.
Hichilema'nın en güçlü rakibinin, eski Cumhurbaşkanı Edgar Lungu'nun destekçilerini de bünyesinde barındıran Tonse İttifakı tarafından desteklenen Brian Mundubile olması bekleniyor.
Lungu'nun kabinesinde görev yapan ve 2021 seçimlerinin ardından Ulusal Mecliste muhalefet liderliğini üstlenen Mundubile, ilk kez cumhurbaşkanlığı için yarışıyor.
Bağımsız aday Given Katuta ise cumhurbaşkanlığı yarışındaki tek kadın aday olarak öne çıkıyor.
Seçim kampanyasının başlıca gündem maddelerini ekonomik toparlanma, hayat pahalılığı, işsizlik, elektrik kesintileri ve ülkenin temel ihracat ürünü bakırdan elde edilen gelirin halka yansıtılması oluşturdu.
Hichilema yönetimi, Zambiya'nın 2020'de temerrüde düşmesinin ardından dış borçların yeniden yapılandırılmasını ve ekonomik göstergelerdeki iyileşmeyi hükümetin başarısı olarak gösterirken muhalefet, toparlanmanın halkın günlük yaşamına yeterince yansımadığını savunuyor.
Yeni seçim sistemi ilk kez uygulanıyor
Ülkede geçen yıl yapılan anayasa değişikliğiyle seçim çevresi sayısı 156'dan 226'ya çıkarıldı ve karma seçim sistemine geçildi.
Yeni sisteme göre Ulusal Mecliste görev alacak 226 milletvekili, tek üyeli seçim çevrelerinden doğrudan seçilecek. Cumhurbaşkanı adaylarının aldığı oy oranlarına göre siyasi partilere ayrıca 40 sandalye dağıtılacak.
Bu sandalyelerin 20'si kadınlara, 15'i gençlere ve 5'i engellilere ayrıldı.
Cumhurbaşkanı seçiminin ilk turda kazanılabilmesi için geçerli oyların yüzde 50'sinden fazlasının alınması gerekiyor. Hiçbir adayın bu orana ulaşamaması halinde en fazla oy alan iki aday arasında 37 gün içinde ikinci tur seçim düzenlenecek.
Hichilema, 2021'deki seçimde 2 milyon 852 binden fazla oy alarak dönemin Cumhurbaşkanı Lungu'yu yaklaşık 1 milyon oy farkla mağlup etmiş ve ülkenin 7. cumhurbaşkanı olmuştu.