Tunus'ta hurma hasadı 354 bin tonluk üretim tahmini ve fiyat belirsizliğiyle başladı

Tunus'ta 2026-2027 hurma hasadı sezonu, üretimde geçen sezona kıyasla düşüş beklentisi, referans fiyatın uygulanabilirliğine ilişkin belirsizlikler, finansman yetersizliği ve tüccarların ürün alımlarını geciktirmesi gibi üreticilerin karşı karşıya olduğu sorunların gölgesinde başladı.
Tunus Ulusal Tarım Gözlemevi verilerine göre, ülkenin güneyindeki Kıbli, Tozeur, Gafsa ve Gabes vilayetlerinde yaklaşık 61 bin hektarlık alanda hurma üretimi gerçekleştiriliyor.
Yaklaşık 8 milyon hurma ağacının bulunduğu bu alanlar, Tunus'un ulusal hurma üretiminin temelini oluşturuyor.
Tarım Bakanlığı, ekim ayı sonunda yaptığı açıklamada, 2026-2027 sezonunda hurma üretiminin yaklaşık 354 bin ton olarak tahmin edildiğini bildirdi.
Devlet radyosunun aktardığı verilere göre, bu tahmin geçen sezon kaydedilen 404 bin tonluk üretime kıyasla yüzde 12,4'lük düşüşe işaret ediyor.
Üretimin 303 bin tonunun Deglet en-Nur, yaklaşık 54 bin tonunun ise diğer hurma çeşitlerinden oluşması bekleniyor.
Bakanlık yetkilileri, üreticilerin sezon finansmanına yönelik bir program hazırlandığını, 2026-2027 sezonu için kilogram başına 5,2 Tunus dinarı referans fiyat belirlendiğini açıkladı. Söz konusu fiyatın belirli kalite ve teknik koşulların karşılanmasına bağlı olduğu ifade edildi.
Üreticiler, Tarım Bakanlığı tarafından belirlenen alım fiyatını gerçekçi bulmuyor
Tunus'un güneyindeki Kıbli vilayetine bağlı Duz ilçesinde çiftçilik ve hurma ihracatçılığı yapan Hamdi Hammadi, AA muhabirine, bu sezonki üretimin olağan seviyelerde olduğunu, geçen yılın ise istisnai derecede verimli geçtiğini söyledi.
Tarım Bakanlığının açıkladığı referans fiyatın piyasa gerçeklerini yansıtmadığını savunan Hammadi, söz konusu fiyatın fiilen uygulanmasının güç olduğunu dile getirdi.
Referans fiyatın geçerli olabilmesi için hurmaların belirli teknik ve kalite şartlarını karşılaması gerektiğini belirten Hammadi, bu koşulların üretimin tamamında sağlanmasının mümkün olmadığını söyledi.
Hurma ticaretinin dünyanın her yerinde arz ve talep koşullarına göre şekillendiğini ifade eden Hammadi, üreticilerin gelirini belirleyen temel unsurun piyasa koşulları olduğunu kaydetti.
Hasat iklim koşulları nedeniyle gecikti
Kıbli bölgesinde hasadın kasım ayında başlamasının beklendiğini belirten Hammadi, bunun önceki sezonlara kıyasla gecikmeli bir başlangıç olduğunu söyledi.
Geçmiş yıllarda hasadın genellikle 5-6 Ekim tarihlerinde başladığına işaret eden Hammadi, eylül ayından itibaren sıcaklıkların düşmesi ve yağışların görülmesinin hurmaların olgunlaşma sürecini etkilediğini ifade etti.
Hurma meyvesinin olgunlaşması için özellikle eylül ve ekim aylarında yüksek sıcaklıklara ihtiyaç duyulduğunu belirten Hammadi, bu yılki olağan dışı hava koşullarının hasat takvimini değiştirdiğini dile getirdi.
Bu sezon yaşanan üretim düşüşünün tek başına olağan dışı bir durum olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyleyen Hammadi, hurma üretiminde yıllara göre değişim yaşandığını, ancak yüksek sıcaklıklar, elektrik kesintileri ve suya erişimdeki güçlüklerin bu yıl üretim koşullarını olumsuz etkilediğini ifade etti.
Fas'ın hurma ithalatına yönelik düzenleme sinyali Tunus'un ihracatını etkileyebilir
Tunus hurmasının önemli ihracat pazarlarından biri olan Fas'a ilişkin gelişmeler de üreticilerin gündeminde bulunuyor.
Hammadi, geçen sezon Fas'a 26 bin ton hurma ihraç edildiğini, önceki sezonda bu miktarın yaklaşık 22 bin ton olduğunu kaydetti.
Fas'ın yerli üretimini korumak amacıyla ithalata yönelik kısıtlamalar uygulamasına rağmen Tunus'tan yapılan ihracatın arttığını belirten Hammadi, Faslı yetkililerin ithalata ilişkin açıklamalarının her yıl yerli üretimi koruma amacıyla yapıldığını savundu.
Fas Tarım, Deniz Balıkçılığı ve Gıda Egemenliği Bakanı Halid Hatimi, 28 Kasım'da Erfud kentinde düzenlenen Uluslararası Hurma Fuarı'nın açılışında yaptığı açıklamada, ithalat politikalarının ülkesinin dış politikasıyla uyumlu olması gerektiğini belirterek, "Herhangi bir ülkeden ve herhangi bir ürünü ithal edemeyiz." demişti.
Fas'ın hurma ithalatını miktar ve tedarik kaynakları bakımından düzenlemeye yöneldiğini belirten Hatimi, ülkede yıllık hurma tüketiminin 220 bin ila 250 bin ton, yerli üretimin ise yaklaşık 170 bin ton seviyesinde olduğunu kaydetmişti.
Tüccarların alımları geciktirmesi üreticileri endişelendiriyor
Kıbli'de hurma üreticiliği yapan Ömer bin Ali de sezonun en önemli sorunlarından birinin pazarlama olduğunu belirtti.
Tarım Bakanlığının açıkladığı referans fiyatın üreticilerin karşı karşıya olduğu piyasa koşullarını yansıtmadığını söyleyen Bin Ali, kilogram başına 5,2 Tunus dinarı (yaklaşık 1,6 dolar) seviyesindeki fiyatın ancak piyasada fiilen bulunmayan düşük kaliteli hurmalarda uygulanabileceğini dile getirdi.
Üretimin büyük ölçüde çiftçilerin bireysel çabalarıyla gerçekleştirildiğini ancak pazarlama ve satış aşamasında ciddi sorunlar yaşandığını ifade eden Bin Ali, normal sezonlarda üretimin yüzde 30'undan fazlasının tüccarlar tarafından satın alındığını, bu sezon ise söz konusu oranın henüz yüzde 1'e dahi ulaşmadığını vurguladı.
Toptan alım merkezlerinin henüz açılmamasının tüccarların alımlarını geciktirdiğini ve bu durumun hasat sürecini de olumsuz etkilediğini söyleyen Bin Ali, hurmaların dalında bekleyerek zarar görmesi riskine dikkati çekti.
Finansman kanallarının henüz açılmamasının da alımlardaki gecikmede etkili olabileceğini belirten Bin Ali, üreticilerin hasat öncesinde gerekli finansmana erişememesinin sektördeki sorunları daha da ağırlaştırdığını dile getirdi.