Tarihte bugün 1 Ağustos: İlk Türkçe gazete Ceride-i Havadis yayımlanmaya başladı

İlk olarak, İngilizlerin ekonomik ve siyasi çıkarlarına yönelik bir kamuoyu oluşturmayı amaçlayan gazete birçok ilki yaşattı. Gazetenin kurucusunun da bir İngiliz olması bazı kesimler tarafından tepkiyle karşılandı. Ceride-i Havadis neden kuruldu?

CERİDE-İ HAVADİS NE ZAMAN ÇIKARILDI?

Cerîde-i Havâdis, Türk basın tarihinin yarı resmî olan ilk Türkçe gazetesidir. Gazete, Osmanlı'da ilk yarı resmi gazete olarak İngiliz misyonundan William Churchill tarafından 1840'ta çıkartıldı. Devletten teşvik yardımı alındığı için gazete yarı resmî bir kimliğe sahip oldu. İlk sayılarında sadece haberiçerikli olan gazete, yayınlanmaya başladığı günlerde hiç ilgi görmemiş hatta ilk üç sayı bedava dağıtılmıştı. Bu nedenle gazete haftalık olarak çıkarılmaya başlandı ardından on günde bir çıkarılması kararlaştırıldı. 1843 yılında bir süreliğine kapatıldı fakat daha sonra yayın hayatına tekrar döndü.

ÇIKARILIŞ AMACI NEYDİ?

Bilimsel, ahlaki ve edebi içeriğiyle zamanın "üdeba"sını başına toplasa da gazetenin asıl çıkış amacı; İngilizlerin ekonomik ve siyasi çıkarlarına yönelik bir kamuoyu oluşturmaktı. Zira 1830-1837 yılları arasında İstanbul'da İngiliz elçiliği yapan David Urguhard, yaptığı araştırmalar sonucu, zengin hammadde kaynaklara ve geniş bir pazara sahip Osmanlı İmparatorluğu'nun İngiliz çıkarları için yararlı olacağını kraliyet ailesine rapor etti.

ULUSLARARASI HABERCİLİĞE ÖNCÜLÜK ETTİ

Gazetenin döneminde çeşitli ilanlara yer verdi ayrıca ilk ölüm ilanları bu gazetede yer aldı. Kırım Savaşı'na, savaş muhabirleri de göndererek döneminde uluslararası haberciliğe öncü oldu. 1864 yılında 1212 sayıyı geride bırakarak kapandı.

TARİHTE BUGÜN

1291 - Uri, Schwyz ve Unterwalden kantonları, İsviçre'nin temelini attı.

1560 - İskoç parlamentosu Papa'nın otoritesini artık tanımayacağını bildirdi, böylece İskoç Kilisesi ortaya çıkmış oldu.

1571 - Lala Mustafa Paşa Venedik Cumhuriyetine ait Kıbrıs adasını feth etti.

1589 - Fransa kralı III. Henri bıçaklandı. Saldırgan koyu Katolik olan rahip Jacques Clément'dı.Clément orada ölürken kral ertesi gün öldü.

1619 - İlk Afrikalı köleler Jamestown, Virginia'ya getirildiler.

1773 - Deniz Harp Okulu (Tersane Hendesehanesi), Cezayirli Hasan Paşa tarafından İstanbul Kasımpaşa'da açıldı.

1774 - İngiliz kimyacı Joseph Priestley oksijen gazını (dioxygène, O2) keşfetti.

1798 - Nil Savaşı, Amiral Horatio Nelson komutasındaki Britanya donanması, Abukir körfezinde Fransız donanmasını yendi.

1830 - Belçikalıların Hollanda'ya karşı ayaklanmasıyla Belçika kuruldu.

1834 - Britanya İmparatorluğunda köleliğin kaldırılması

1840 - Ceride-i Havadis gazetesinin ilk sayısı basıldı.

1876 - Colorado, 38. eyalet olarak ABD'ne kabul edildi.

1894 - Çin-Japon Savaşı, Japon İmparatorluğu, Kore için Çin'e savaş açtı

1902 - ABD, Panama Kanalı'nın haklarını Fransa'dan satın alarak kanalın inşaatını başlattı.

1914 - Alman İmparatorluğu, Rusya İmparatorluğu'na savaş ilan etti.

1933 - İstanbul Üniversitesi'nin kurulması.

1936 - Berlin Olimpiyatları Adolf Hitler tarafından başlatıldı.

1941 - ABD ordusu için tasarlanmış hafif arazi aracı olan Jeep (Cip)'lerden ilki üretildi.

1950 - Türkiye NATO'ya başvurdu.

1963 - Büyük Britanya Malta'ya 1964'te bağımsızlığını vermeyi kabul etti.

1964 - Belçika Kongosu'nun adı Demokratik Kongo Cumhuriyeti olarak değiştirildi.

1969 - Altıncı Filo'yu protesto etmek için yapılan mitinge bir grubun saldırmasıyla çıkan olaylarda iki genç öldü yaklaşık 200 kişi yaralandı.

1971 - TÜSİAD kuruldu.

1975 - Arnavutluk, ABD ve Kanada'nın katılmadığı, 35 ülkenin katıldığı Helsinki zirvesinde "İnsan Hakları sözleşmesi" (Helsinki Nihai Senedi) imzalandı.

1999 - Avrupa'da deli dana krizinden dolayı İngiliz etine konan ambargo kaldırıldı.

2001 - İsrailli bilim adamları embriyondan hareketle kalp hücrelerini imal etmeyi başardıklarını açıkladılar.

2001 - Azerbaycan, Sovyetler Birliği'ne bağlı iken kabul ettiği Kril alfabesinden; 1920'lerin başında bağımsız iken kısa süre uyguladığı Latin alfabesine yeniden geçti.

2002 - ABD, bazı Güneydoğu Asya ülkeleriyle kapsamlı terörle mücadele anlaşması imzaladı.

2002 - Irak dört yıllık bir aradan sonra BM baş müfettişini denetim için Bağdat'a davet etti.

2005 - Suudi Arabistan Kralı Fahd, uzun bir hastalık dönemi ve 23 yıllık iktidarın ardından 84 yaşında öldü. Yerine 1955'ten bu yana fiilen krallığı yöneten 82 yaşındaki veliaht Prens Abdullah Bin Abdülaziz geçti. Savunma Bakanı Sultan Bin Abdülaziz ise veliaht prens oldu.

2006 - Rap sanatçısı Sagopa Kajmer ile Kolera ile evlenmiştir.

2008 - Konya'nın Taşkent ilçesinde özel bir vakfa ait 3 katlı kaçak din eğitimi veren öğrenci yurdu, LPG gazının sıkışması nedeniyle çöktü: 18 ölü, 27 yaralı.