Tahran'daki Benzin Pompası Müzesi, Tondguyan'ın aracıyla petrol tarihini yaşatıyor

TAHRAN (AA) – TOLGA AKBABA - İran'ın başkenti Tahran'da bulunan "Benzin Pompası Müzesi" ülkenin petrol tarihine ışık tutarken ziyaretçilerine nostaljik anlar yaşatıyor.
Başkentteki müze, yalnızca teknik ekipmanların sergilendiği bir alan olmanın ötesinde, petrolün keşfinden bu yana yaşanan ekonomik ve toplumsal hafızayı da canlı tutuyor.
Burada yer alan ve her biri birer dönem tanığına dönüşen benzin pompaları, tankerler, boru hatları ve eski araçlar, ziyaretçilerine nostaljinin yanı sıra ülkenin petrol eksenindeki sancılı tarihine dair izler sunuyor.
1979 İslam Devrimi öncesindeki klasik bir istasyon görünümünde tasarlanan müzede çok sayıda tarihi cihaz sergileniyor. Bunlar arasında Fransız "Satam" şirketinin 1921 üretimi olup 1971'e kadar kullanılan pompaları ile İngiliz "Avery-Hardoll" firmasının 1951-1960 dönemine ait pompa modelleri öne çıkıyor.
Müzede ayrıca İngiliz "Beck Meter Pumps" şirketine ait 1976 üretimi bir elektrikli benzin pompası da sergileniyor.
Bunun yanı sıra bugünün ölçülerine göre mütevazı kalsa da dönemine göre devasa sayılan bir petrol tankeri de müzenin dikkat çeken parçaları arasında bulunuyor.
Rafineri ziyaretinden esarete: Bakan Tondguyan'ın aracı da müzede
Müzede sergilenenler arasında, İran-Irak Savaşı sırasında ülkenin güneyindeki Abadan Petrol Rafinerisi'ni ziyaret ederken Irak askerlerine esir düşen ve esaret altındayken hayatını kaybeden İran Petrol Bakanı Muhammed Cevad Tondguyan'ın kullandığı araç da bulunuyor.
Ülkenin özellikle güneyindeki petrol sahalarına ait tarihi fotoğrafların ve haritaların bulunduğu bölümde ise İngiltere, ABD ve İtalya menşeli yabancı ekipmanlara rağmen duvarlardaki görseller, İran petrol endüstrisinin gelişimini kronolojik bir sırayla gözler önüne seriyor.
Orta Doğu'nun ilk petrol kuyusu İran'da açıldı
İran'da petrol, İngiliz girişimci William Knox D'Arcy'nin 26 Mayıs 1908 tarihinde Neftun bölgesinde (Meydan-ı Neft) 360 metre derinlikte kaliteli petrolü bulmasına kadar geçen sürede genel manada ticari değil dini alanlarda kullanıldı.
Ülkedeki petrol varlığı özellikle Ahameniş İmparatorluğu (Milattan Önce 550-331) döneminden bu yana bilinen bir ürün.
D'Arcy'nin 1901-1908 yılları arasında 7 yıllık çaba ve 400 bin sterlinlik masraf sonucunda Orta Doğu'nun ilk petrol kuyusunu İran'ın Huzistan eyaletine bağlı Mescid-i Süleyman'da açmasıyla birlikte, İran'ın petrolü ülke ekonomisini ve siyasetini temelden etkileyen başat aktör haline geldi.
İlk açılan kuyunun günlük üretimi başlangıçta 8 bin galon olarak kayıtlara geçti. Ardından Mescid-i Süleyman'dan Abadan'a uzanan, yıllık 400 bin ton taşıma kapasiteli petrol boru hattının inşasına başlandı ve bu çalışmalar 1912 yılında tamamlandı.
Sonraki süreçte D'Arcy'nin imtiyaz hakkını İngiltere hükümetine satmasıyla birlikte İran petrol endüstrisi, İngiltere'nin ihtiyaçları doğrultusunda hızla gelişti. İran hükümeti ise petrolün millileştirildiği dönem hariç, 1979 yılına kadar bu imtiyazlar sayesinde ciddi gelir sağladı.
Petrol, İran ekonomisini ve siyasetini şekillendiren temel unsur haline gelirken Benzin Pompası Müzesi'nde sergilenen farklı dönemlere ait nesneler de ülkenin petrol tarihine ışık tutuyor.