Somali Raporu: Siyasi Uzlaşı Hayati

Somali'de yaklaşan seçimlere ilişkin siyasi tartışmalar sürerken yayımlanan uluslararası raporda, ülkenin son yıllarda elde ettiği diplomatik ve kurumsal kazanımların korunabilmesi için kapsayıcı siyasi uzlaşının hayati önem taşıdığı uyarısında bulunuldu.
Somali merkezli Heritage Institute for Policy Studies tarafından hazırlanan "State of Somalia 2025" raporunda, Somali'de güvenlik, siyaset, ekonomi, dış politika, insani durum ve federal eyaletlerde yaşanan gelişmeler ele alındı.
Raporda, Somali'nin önündeki en kritik sınamanın yaklaşan seçim süreci olduğu vurgulanırken, siyasi aktörlerin seçim modeli ve anayasal düzenlemeler konusunda ortak zeminde buluşması halinde son yıllarda elde edilen diplomatik, ekonomik ve kurumsal kazanımların kalıcı hale gelmesinin mümkün olabileceği kaydedildi.
Somali'nin son yıllarda uluslararası alandaki konumunu güçlendirdiği, kamu kurumlarını yeniden yapılandırma sürecinde ilerleme kaydettiği ve ekonomik reformlarını sürdürdüğü belirtilen raporda, anayasal reformlar ve seçim sistemi konusunda yaşanan siyasi anlaşmazlıkların ülkenin geleceği açısından en büyük risklerden biri olduğuna dikkat çekildi.
Raporda, Somali ordusunun uluslararası ortakların desteğiyle terör örgütü Eş-Şebab'a karşı yürüttüğü operasyonlarda önemli ilerleme kaydettiği değerlendirmesine yer verilirken, örgütün özellikle kırsal bölgelerde saldırı kapasitesini koruduğu ve güvenlik tehdidinin tamamen ortadan kalkmadığı ifade edildi.
Ayrıca Afrika Birliği Somali Destek ve İstikrar Misyonu (AUSSOM) ile güvenlik mimarisinde yeni bir döneme girildiği ancak misyonun finansmanı ve operasyonel kapasitesine ilişkin belirsizliklerin sürdüğü vurgulandı.
Raporda, Somali'nin borç hafifletme süreci, mali disiplin ve kamu yönetimi alanındaki reformları olumlu değerlendirilirken, genç işsizliği, yoksulluk, iklim değişikliği ve dış yardımlara bağımlılığın ülkenin temel yapısal sorunları olmaya devam ettiğine dikkat çekildi.
Kuraklık ve iklim krizinin etkilerinin sürdüğü aktarılan raporda, ekonomik büyümenin henüz toplumun geniş kesimlerinin günlük yaşamına yeterince yansımadığının altı çizildi.
Heritage Institute kıdemli araştırmacılarından Dr. Yusuf Şeyh Ömer ve İbrahim Muhtar, rapor ile ilgili AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.
Dr. Yusuf Şeyh Ömer, raporun yalnızca karar alıcılar için değil, uluslararası kuruluşlar, araştırma merkezleri ve üniversiteler için de önemli başvuru kaynağı olduğunu belirterek, "Birçok uluslararası kurum bu raporu referans olarak kullanıyor. Üniversite öğrencileri ve Somali üzerine çalışan araştırmacılar da çalışmalarında bu rapordan yararlanıyor. Somali ile ilgilenen herkes için kapsamlı bir bilgi kaynağı niteliği taşıyor." dedi.
Muhtar da Somali hakkında bilgilerin çoğu zaman farklı kaynaklara dağılmış ya da belirli gündemlerin etkisi altında kalabildiğine dikkati çekerek, bu raporla güvenilir ve başvurulabilir tek bir kaynak oluşturmayı hedeflediklerini dile getirdi.
2025'in Somali açısından hem önemli başarıların hem de ciddi sorunların aynı anda yaşandığı bir dönem olduğuna işaret eden Muhtar, "Somali diplomasi, kurumsal gelişim ve uluslararası görünürlüğü açısından önemli kazanımlar elde etti. Birleşmiş Milletlere (BM) olan mali yükümlülüklerini tamamladı ve BM Güvenlik Konseyine üye seçildi. Ancak aynı dönemde federal hükümet ile bazı eyalet yönetimleri arasındaki siyasi anlaşmazlıklar, çözülmeyen anayasal meseleler, seçim sistemi tartışmaları ve insani krizler ilerlemeyi sınırlayan temel unsurlar oldu." ifadelerini kullandı.