Özbekistanlı işçilerin rotası Rusya'dan Avrupa ve Asya'ya kayıyor

TAŞKENT (AA) – BAHTİYAR ABDÜLKERİMOV – Özbekistanlı göçmen işçilerin rotası, halen en önemli destinasyon olan Rusya'nın yanı sıra Avrupa ve Asya ülkelerine doğru genişliyor.
Yaklaşık 40 milyon nüfusuyla Orta Asya'nın en kalabalık ülkesi Özbekistan'ın yurt dışındaki iş gücü hareketliliğinde son yıllarda belirgin bir coğrafi değişim yaşanırken, Rusya ve diğer Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerinin ağırlığı azalıyor, Avrupa ve Asya'ya yönelik ilgi ise artıyor.
Özbekistan Göç Ajansı verilerine göre, yaklaşık 1,4 milyon Özbekistan vatandaşı dünyanın 40'a yakın ülkesinde çalışıyor. Yurt dışında çalışan Özbekistanlıların yaklaşık yüzde 60'ı Rusya'da bulunuyor. Rusya'yı Avrupa ülkeleri, Kazakistan, Türkiye ve Güney Kore takip ediyor.
Buna göre Rusya'da 834 bin 200, Avrupa ülkelerinde 258 bin, Kazakistan'da 84 bin 400, Türkiye'de 72 bin 100 ve Güney Kore'de 46 bin 400 Özbekistan vatandaşı çalışıyor. Diğer ülkelerde çalışanların toplam sayısı ise 100 bin civarında.
Genç ve dinamik nüfusa sahip Özbekistan'da 1 Ocak 2026 itibarıyla çalışma çağındaki nüfus 21,3 milyona ulaşırken, bu kesim toplam nüfusun yüzde 55,8'ini oluşturuyor.
Göçün yönü Rusya'dan Avrupa ve Asya'ya dönüyor
Göç Ajansı verileri, Özbekistan'ın dış iş gücü göçünün coğrafyasında belirgin bir değişim yaşandığını ortaya koyuyor.
Buna göre, geçen sene BDT ülkelerine yönelik iş gücü göçü yüzde 29 azalırken, Avrupa ülkelerine yönelik göç yüzde 42, Asya ülkelerine yönelik göç ise yüzde 26 arttı.
Özbekistan'ın organize dış iş gücü göçü kapsamında 20'den fazla ülkeyle anlaşması bulunuyor.
Almanya, İngiltere, İspanya, Bulgaristan, Romanya, Slovakya, Sırbistan ve Japonya, iş gücü göçünde öncelikli işbirliği yapılan ülkeler arasında yer alıyor. ABD, İtalya, İsveç, Fransa ve Slovenya ise yeni organize iş gücü göçü destinasyonları olarak öne çıkıyor.
Göç uzmanlarına göre Özbekistanlıların iş aramak için yeni ülkelere yönelmesinde ücret düzeyleri, istihdam koşulları ve göç politikalarındaki değişimler etkili oluyor.
Buna karşılık Avrupa ve Asya ülkelerinde yaşlanan nüfus ve iş gücü açığının yanı sıra sağlık, bakım, sanayi, inşaat, lojistik ve hizmet sektörlerinde artan iş gücü talebi, Özbekistanlı çalışanlar için yeni fırsatlar oluşturuyor.
Özbekistan'ın da organize ve yasal iş gücü göçü kanallarını genişleterek yüksek ücretli ve nitelikli işlere yönelmeye ağırlık vermesi, göç coğrafyasındaki değişimi hızlandırıyor.
Bu yıl 124 bin 500 kişi yurt dışında işe yerleştirildi
Göç Ajansı verilerine göre, yılın ilk yarısında 124 bin 500 Özbekistan vatandaşı yurt dışında yüksek ücretli işlere yerleştirildi.
Özbek işçiler yurt dışında genellikle ticaret ve hizmetler, sağlık ve sosyal hizmetler, ulaştırma ve lojistik, tarım, sanayi, inşaat, kaynakçılık ve metal işleme, ağaç işleri, petrol ve doğal gaz ile madencilik sektörlerinde istihdam ediliyor.
Avrupa'da özellikle sağlık ve yaşlı bakımı, Özbekistanlı işçiler açısından önemli potansiyel alanlar arasında gösteriliyor.
Suudi Arabistan'da inşaat, teknik işler ve sağlık, Birleşik Arap Emirlikleri'nde ise otelcilik, restoran, turizm, hizmetler, havacılık ve lojistik sektörlerinde nitelikli Özbek çalışanlara yönelik talebin artması bekleniyor.
Para transferlerinde Rusya'nın payı azalıyor
İş gücü göçünün coğrafyasındaki değişim, Özbekistan'a gönderilen para transferlerinin dağılımına da yansıyor.
Özbekistan Merkez Bankası verilerine göre, 2026'nın ilk çeyreğinde ülkeye gönderilen para transferleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 13 artarak 3,8 milyar dolara ulaştı.
Aynı dönemde Rusya'nın toplam para transferlerindeki payı yüzde 77,6'dan yüzde 72,4'e geriledi. Kazakistan'ın payı yüzde 4,1, Güney Kore'nin yüzde 4,1 ve Avrupa ülkelerinin payı yüzde 3,3 oldu.
Bu dönemde 3,8 milyar dolarlık toplam transferin 2,75 milyar dolarının Rusya'dan, yaklaşık 1,05 milyar dolarının ise diğer ülkelerden geldiği hesaplandı.
Özbekistan'a gönderilen para transferleri 2025 yılında yüzde 27,2 artarak 18,9 milyar dolara ulaşmış ve ülkenin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın yaklaşık yüzde 13'üne tekabül etmişti.
Rusya'nın cazibesi azalıyor, alternatifler öne çıkıyor
Özbek göç uzmanı Alişir Hamdamov, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Orta Asya ülkelerinden Rusya'ya yönelik iş gücü göçündeki yavaşlamada Rusya-Ukrayna Savaşı'nın yanı sıra rubledeki değer kaybı ve Rusya'nın göç politikalarını sıkılaştırmasının etkili olduğunu belirtti.
Rusya'daki ekonomik ve idari koşulların göçmen işçiler açısından önceki yıllara göre daha az cazip hale geldiğini ifade eden Hamdamov, rubledeki değer kaybının, işçilerin elde ettikleri gelirin ülkelerine gönderdikleri para birimi cinsinden değerini de etkilediğini söyledi.
Hamdamov, Rusya'da yabancı işçilere yönelik kayıt ve çalışma izinlerine ilişkin uygulamaların sıkılaştırılmasının da alternatif ülkelere yönelimi artırdığını kaydederken, Avrupa ve Asya ülkelerinin yüksek ücret, daha düzenli çalışma koşulları ve iş gücü açığı nedeniyle Özbekistanlılar için cazibesinin arttığını dile getirdi.
Özbekistan'ın Avrupa ve Asya ülkeleriyle iş gücü anlaşmalarını ve organize işe yerleştirme programlarını artırmasının da bu süreci desteklediğini belirten Hamdamov, Özbekistanlı işçilerin artık yalnızca ücretleri değil, iş güvenliği, sosyal haklar ve yasal çalışma imkanlarını da dikkate aldığını söyledi.
Hamdamov, bu gelişmelerin Özbekistan'ın dış iş gücü göçünde önümüzdeki dönemde daha çeşitlendirilmiş bir coğrafi yapıya yol açacağını sözlerine ekledi.