İrtikap Suçu Nedir? Cezası ve Görevi Kötüye Kullanmayla Farkı

Son dönemde kamuoyunda sıkça gündeme gelen irtikap kavramı, rüşvet veya görevi kötüye kullanma ile karıştırılabiliyor. Ancak irtikap, Türk Ceza Kanunu'nda ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Bu suç, yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilir ve kamu idaresine duyulan güveni doğrudan zedeler.

İrtikap, kamu görevlisinin görevinden kaynaklanan yetki, nüfuz veya güveni kötüye kullanarak bir kişiden haksız menfaat sağlaması veya menfaat vaat ettirmesidir. TCK'nın 250. maddesinde tanımlanan bu suçta, mağdurun iradesi kamu görevlisinin baskısı, hilesi veya görevin sağladığı etki ile yönlendirilir. Bu nedenle irtikap, tek taraflı davranışla oluşan suçlardan biridir.

İrtikap suçunun oluşması için failin kamu görevlisi olması, görevin sağladığı yetki veya nüfuzun kötüye kullanılması, mağdurdan haksız menfaat sağlanması veya menfaat vaat ettirilmesi ve bu menfaatin baskı, ikna veya hatadan yararlanılarak elde edilmesi gerekir. Bu unsurlardan birinin eksik olması durumunda farklı suç tipleri söz konusu olur.

Kanun, irtikap suçunu üç işleniş biçimine göre cezalandırır. İcbar suretiyle işlenen irtikapta, kamu görevlisinin nüfuzunu kullanarak mağduru baskı altına alıp haksız menfaat sağlaması halinde 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası verilir. İkna suretiyle işlenen suçta, hileli davranışlarla mağdurun menfaat sağlamaya ikna edilmesi durumunda 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası uygulanır. Hatadan yararlanma suretiyle işlenen irtikapta ise kamu görevlisinin mağdurun hatasını bilerek lehine kullanması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülür.

İrtikap ile görevi kötüye kullanma farklı suçlardır. Görevi kötüye kullanma, kamu görevlisinin görev gereklerine aykırı davranmasını kapsayan genel bir suçtur. Ancak irtikap suçunun unsurlarının oluşması halinde ayrıca görevi kötüye kullanmadan ceza verilmez. Çünkü irtikap, Türk Ceza Kanunu'nda özel olarak düzenlenmiş ayrı bir suçtur.