Gazze'de ateşkes 318 günde 4 bin 379 kez ihlal edildi, kalıcı barış sağlanamadı

Dünyanın farklı bölgelerinde süren savaş ve çatışmalarda silahların susması için varılan ateşkesler, taraflar arasındaki anlaşmazlıkların çözülememesi nedeniyle kalıcı barışın tesis edilmesine yetmiyor.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunun oy birliğiyle 2001'de "şiddetsizlik ve ateşkes dönemi" olarak belirlenen ve "Uluslararası Barış Günü" diye de bilinen Dünya Barış Günü, her yıl 21 Eylül'de kutlanıyor.
Dünya barışına, insani yardım erişimine ve özellikle savaşın ve şiddetin olmamasına adanan Dünya Barış Günü, bu yıl "Barışa yatırım yapın - Herkes için, her yerde, her gün" temasıyla kutlanıyor.
AA muhabirinin 21 Eylül Uluslararası Barış Günü dolayısıyla açık kaynaklardan derlediği bilgilere göre, son yıllarda birçok çatışma bölgesinde ateşkes girişimlerinde bulunulmasına rağmen bu mutabakatların büyük çoğunluğu kalıcı barışla sonuçlanmadı.
İsrail- Gazze Ateşkes Süreci
İsrail ordusunun Gazze Şeridi'ne yönelik saldırılarını başlattığı Ekim 2023'ten bu yana Hamas ile Tel Aviv yönetimi arasında 3 ateşkese varıldı.
Filistin'e yönelik saldırıları durdurmaya ilişkin ilk geçici ateşkes mutabakatı 24 Kasım 2023'te yerel saatle sabah 07.00'de (TSİ 08.00) yürürlüğe girdi.
Mısır, ABD ve Katar'ın arabuluculuğunda varılan ateşkes ve esir takası mutabakatı kapsamında Gazze Şeridi'nden 81 İsrailli esir, İsrail hapishanelerinden de 240 Filistinli esir serbest bırakıldı.
Başlangıçta 4 gün olarak planlanan ve uzatmalarla 7 gün süren "insani ara" 1 Aralık 2023'te sona erdi.
İsrail ile Gazze arasındaki ikinci ateşkes
Arabulucu ülkelerden Katar, 15 Ocak 2025'te İsrail ile Hamas arasında Gazze'de ikinci ateşkes ve esir takası konusunda anlaşmaya varıldığını duyurdu.
Gazze saldırılarının başlamasından 15 ay sonra varılan bu ateşkes, 19 Ocak 2025'te TSİ 12.15'te yürürlüğe girdi.
Anlaşmanın ilk aşamasında gerçekleştirilen esir takasları kapsamında İsrail hapishanelerinde tutulan 1700'den fazla Filistinli serbest bırakıldı. Gazze'deki 25'i sağ, 8'i ölü olmak üzere 33 İsrailli esir de ülkesine teslim edildi. Gazze'deki 5 Taylandlı esir de bu süreçte serbest bırakıldı.
Ateşkes ve esir takası anlaşmasının 42 gün süren birinci aşaması 1 Mart'ta sona ererken anlaşmaya göre uygulanması gereken ikinci aşamaya geçmeyi reddeden İsrail ordusu, 2 Mart 2025'te Gazze Şeridi'ne tüm insani yardım girişlerini durdurdu, 18 Mart'ta ise ateşkesi bozarak Gazze'ye yoğun saldırılara yeniden başladı.
İsrail, ateşkes anlaşmasını 318 günlük sürede 4 bin 379 kez ihlal etti
ABD Başkanı Donald Trump, 9 Ekim 2025'te Mısır'da devam eden müzakerelerde İsrail ile Hamas'ın Gazze'ye ilişkin ateşkes planının ilk aşamasını onayladığını duyurdu.
Esir takası ve insani yardımların artırılmasını öngören ateşkesin, İsrail ordusunun anlaşmada belirtildiği üzere "sarı hat"ta çekilmesinin ardından 10 Ekim 2025'te yürürlüğe girdiği açıklandı.
Gazze'deki hükümetin medya ofisinin 24 Ağustos 2026'da yayımladığı rapora göre İsrail, ateşkes anlaşmasının yürürlüğe girmesinden 24 Ağustos'a kadar geçen 318 günlük sürede anlaşmayı 4 bin 379 kez ihlal etti.
Verilere göre, ateşkesin 315. gününe kadar Gazze'ye girmesi öngörülen 189 bin yardım tırından sadece 66 bin 607'si bölgeye giriş yaptı. Bu sayının, planlanan yardım girişlerinin yüzde 35'ine karşılık geldiği bildirildi.
Gazze'deki Sağlık Bakanlığından 15 Eylül'de yapılan yazılı açıklamada, ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 1375 kişinin hayatını kaybettiği, 4 bin 686 kişinin yaralandığı, enkaz altından 831 kişinin cenazesinin çıkarıldığı belirtildi.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nda ateşkes süreci
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, 24 Şubat 2022'de "Ukrayna'da özel askeri operasyon" başlattığını açıklamasından bu yana taraflar, çeşitli geçici ve sınırlı ateşkesler ilan etti.
Savaşın 13. gününde Kiev dahil 5 şehirden sivillerin tahliyesi için ilan edilen geçici ateşkes, Moskova saati ile 10.00 itibarıyla yürürlüğe girdi ancak tahliye operasyonları devam ederken geçici ateşkes ve insani koridor girişimleri, ülke genelinde kalıcı ateşkese dönüşmedi ve çatışmalar sürdü.
Savaşın devam ettiği ve gıda konusunda sorunlara yol açtığı dönemde Türkiye devreye girdi. Türkiye'nin arabuluculuktaki yükselen rolü sayesinde BM, Rusya, Türkiye ve Ukrayna, 22 Temmuz 2022'de İstanbul'da düzenlenen törende Karadeniz Tahıl Girişimi anlaşmasını imzaladı.
Putin, 5 Ocak 2023'te Savunma Bakanlığına, Ukrayna'da ertesi gün 12.00'den itibaren 36 saatliğine ateşkes uygulanması talimatını verdi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise Rusya'nın bu tek taraflı ateşkes kararını Ukrayna ordusunun Donbas'taki ilerleyişini engellemeye yönelik bir hamle olarak değerlendirdi.
ABD Başkanı Trump, Putin ile 18 Mart 2025'te yaptığı görüşmenin ardından, Rusya ve Ukrayna'nın enerji altyapı tesislerine yönelik saldırıları 30 gün durdurma konusunda anlaşmaya vardıklarını açıkladı.
Rusya Savunma Bakanlığı, 19 Mart 2025'te Ukrayna ile 175'er esir askerin takas edildiğini ve 22 ağır yaralı Ukrayna askerinin Kiev'e teslim edildiğini bildirdi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 18 Nisan 2025'te enerji unsurlarına saldırıların durdurulmasını öngören 30 günlük sürenin sona erdiğini ve Putin'in yeni bir talimat vermediğini açıkladı.
Rusya, Paskalya Bayramı nedeniyle 19 Nisan 2025 saat 18.00'den 21 Nisan saat 00.00'a kadar ateşkes ilan etti. Ukrayna, süreç boyunca Rusya'yı ihlallerle suçladı.
Kremlin'den 28 Nisan 2025'te yapılan açıklamada, Sovyetler Birliği'nin İkinci Dünya Savaşı'ndaki zaferinin 80. yıl dönümü gerekçesiyle, 7 Mayıs'ı 8 Mayıs'a bağlayan gece yarısından 10 Mayıs'ı 11 Mayıs'a bağlayan gece yarısına kadar ateşkes ilan ettikleri bildirildi.
Zelenskiy ise bu adımı "manipülasyon girişimi" olarak nitelendirerek 30 günlük tam ve koşulsuz ateşkes talep etti.
Rusya ile Ukrayna heyetleri, Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da Mayıs ile Temmuz 2025 arasında üç tur müzakere yaptı. Taraflar, "1000'e 1000 esir takasının yapılması, olası ateşkese yönelik görüşlerin ayrıntılı sunulması", ardından da müzakerelerin sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı.
Taraflar arasında 2026'da da geçici girişimler sürdü. Putin, 11 Nisan yerel saatle 16.00'dan Paskalya Bayramı'nın sona ereceği 12 Nisan bitimine kadar 9 Nisan'da ateşkes ilan etti. Bu kararın ardından Zelenskiy de ateşkese uyacaklarını duyurdu.
Taraflar, daha sonra 175'er savaş esirini takas ederek yedişer sivili de serbest bıraktı.
Rusya, 4 Mayıs'ta eski Sovyetler Birliği'nin İkinci Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'nı mağlup etmesinin kutlandığı Zafer Günü vesilesiyle 8-9 Mayıs'ta ateşkes ilan etti.
Zelenskiy, 8 Mayıs'ta sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Rusya'nın ateşkesi ihlal ettiğini belirterek, Rus ordusunun saat 07.00 itibarıyla cephedeki mevzilere 140'tan fazla saldırı düzenlediğini, cephe hattı ve yakınlarında ise 850 insansız hava aracı (İHA) saldırısı gerçekleştirdiğini belirtti.
Trump, 8 Mayıs'ta Rusya ile Ukrayna arasında 9-11 Mayıs tarihlerini kapsayan 3 günlük geçici ateşkes ilan edildiğini ve ateşkesin tüm askeri faaliyetlerin askıya alınmasını ve her iki ülkeden 1000 esir askeri değişiminin yapılmasını içerdiğini açıkladı.
Rusya ile Ukrayna da Trump'ın bu inisiyatifini kabul ettiklerini açıkladı.
Rusya Savunma Bakanlığı, 12 Mayıs'ta Ukrayna ordusunun, geçici ateşkesi 30 bin 383 kez ihlal ettiği, Rus birliklerinin de bu ihlallere karşılık verdiğini, ateşkesin sona ermesinin ardından ise çatışmaların sürdüğünü bildirdi.
Trump, 14 Eylül'de sosyal medyadaki paylaşımında Ukrayna ile Rusya'nın birbirlerinin enerji hedeflerini vurmayacaklarını duyurdu.
İran ile İsrail-ABD gerilimi
İsrail, 13 Haziran 2025'te İran'ın çeşitli kentlerindeki nükleer tesisler başta olmak üzere ordunun üst komuta kademesini de hedef alan geniş çaplı saldırılar gerçekleştirdi.
İran'da Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Genel Komutanı ve bazı üst düzey komutanlar ile 9 nükleer bilim insanı saldırılarda yaşamını yitirdi.
İsrail'e açıktan destek veren ABD, 22 Haziran'da İran'ın Natanz, Fordo ve İsfahan nükleer tesislerine saldırı düzenledi. İran, ABD'nin saldırısına misilleme olarak 23 Haziran'da ABD'nin Katar'daki El-Udeyd Hava Üssü'ne saldırdı.
Trump, 12 gün süren bu savaşın ardından 24 Haziran 2025'te İran ile İsrail arasında ateşkes sağlandığını duyurdu.
Washington ile Tahran arasındaki müzakereler sürerken İsrail ve ABD 28 Şubat'ta İran'ı vurdu.
İran, buna karşılık olarak İsrail, ABD ile müttefik Arap ülkelerine ve bölgedeki ABD askeri üslerine yönelik bir dizi füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırısı düzenleyerek Hürmüz Boğazı'nı tüm geçişlere kapattı.
İsrail ve ABD tarafından İran lideri Ali Hamaney'in ve üst düzey askeri yetkililer ile bürokratların hedef alındığı saldırılar 40 gün sürdü.
Taraflar, 8 Nisan'da yürürlüğe girmek üzere iki haftalık ateşkes üzerinde anlaştı ancak İsrail'in Lübnan'a saldırması ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı reddetmesi üzerine ateşkes tehlikeye girdi.
Bu 40 günlük savaşın ardından 11 Nisan'da iki taraf, Pakistan'ın arabuluculuğuyla İslamabad'da bir araya geldi.
Washington ile Tahran arasında 17 Haziran'da imzalanan "İslamabad Mutabakatı" ile askeri saldırıların durdurulması ve Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine yeniden açılması için düzenlemelerin başlatılması kararlaştırıldı ancak anlaşmanın uygulanması ve boğazdaki seyrüsefer konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle uygulama daha sonra sekteye uğradı ve 8 Temmuz'da çatışmalar yeniden başladı.
İsrail-Lübnan
Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarına 8 Ekim 2023'te başlayan İsrail, Eylül 2024'te saldırılarını başkent Beyrut'u da hedef alacak şekilde genişletti.
İsrail, 27 Kasım 2024'te varılan ateşkes anlaşmasını Lübnan'da saldırılarıyla binlerce kez ihlal ettikten sonra 2 Mart 2026'da yoğun hava saldırıları başlatarak ülkenin güneyinde onlarca beldeyi işgal etti.
Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük ateşkes daha sonra birkaç kez uzatıldı ancak İsrail ordusu, ateşkese rağmen çeşitli gerekçelerle ülkeye yönelik saldırılarını sürdürmeye devam etti.
İki ülke 14 Nisan'dan bu yana 5'i ABD'nin başkenti Washington'da, ikisi İtalya'nın başkenti Roma'da olmak üzere 7 tur doğrudan müzakere gerçekleştirdi.
Öte yandan, Washington'da İsrail ile Lübnan arasında yürütülen doğrudan müzakerelerin 5. tur görüşmelerinin ardından 26 Haziran'da Lübnan ve İsrail arasında çerçeve anlaşması imzalandı.
Lübnan'ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi taahhüt eden bir hüküm içeren anlaşma, ABD arabuluculuğunda kurulan "Lübnan için Askeri Koordinasyon Grubu"nun (MCG4L) oluşturulmasını ve sürecin sahada uygulanmasını sağlamayı da hedefliyordu.
Anlaşma, Lübnan'da devlet egemenliğinin güçlendirilmesini ve "Hizbullah'ın silahsızlandırılarak askeri altyapısının dağıtılmasını" da öngörüyordu.
Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım ise 14 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, Beyrut ile Tel Aviv arasında imzalanan "çerçeve anlaşmasını" reddettiğini belirterek bunun "İsrail dayatmasından" ibaret olduğunu savundu.
BM Genel Sekreter Sözcü Yardımcısı Farhan Haq, 3 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, İsrail'in 30 Temmuz-2 Ağustos döneminde Lübnan hava sahasında "toplam uçuş süresi 418 saati aşan 125 hava sahası ihlalini kaydettiği" bilgisini verdi.
Lübnan Sağlık Bakanlığının verilerine göre, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana ülkeye düzenlediği saldırılarda 4 bin 386'dan fazla kişi hayatını kaybetti.