Gaziantep, Suriye ile İlişkilerde Yeni Bir Dönem Yaşıyor

Zeynep Yücetaş - Gaziantep, Suriye'de yaşanan olaylar sonrasında bu ülkeyle ticari ve ekonomik ilişkilerinde yeni bir dönem yaşıyor.

Güneydoğu bölgesi açısından önemli bir ihracat pazarı ve Ortadoğu'ya açılan kapı konumundaki Suriye'ye ihracat yavaşladı. Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri (GAİB) verilerine göre, 2010 yılında Irak'tan sonra en fazla ihracat yapılan 2. ülke konumundaki Suriye, sıralamada şu anda 5. sıraya indi.

GAİB tarafından Suriye'ye, Ocak-Kasım 2011 döneminde 186,3 milyon dolarlık ihracat yapıldı. İhracatçılar, Suriye hükümetinin Türkiye'den yaptığı ithalatı durdurması ve Serbest Ticaret Anlaşması kapsamındaki tüm çalışmaları askıya almasının ardından ihracatın durma noktasına geleceğini bekliyor.

Suriye'de yatırımı bulunan Gaziantepli işadamlarının bazıları yatırımlarını askıya alırken, bazıları üretime devam ediyor.

Öte yandan, vizelerin kalkmasının ardından büyük ivme kazanan iki ülke arasındaki turizmi, Suriye'de yaşanan son olaylar baltaladı. Seyahat acentelerinin buraya yönelik turistik turları tamamen durdu.

Suriye'den turlarla alışveriş için bölgenin en büyük alışveriş merkezi Sanko Park'a daha önce otobüslerle ayda 40 bin Suriyeli gelirken, şimdi 5 bine düştü. Arap turistleri ciddi tüketim harcamaları nedeniyle "ekmek kadayıfının üstündeki kaymak" olarak tanımlayan mağaza yöneticileri, bu ülkede taşlar yerine oturduktan sonra eskisinden daha parlak günler yaşamayı ümit ediyor.

-"Mersin-Ürdün Ro-Ro seferleri başlamalı"-

GAİB Başkanı Abdulkadir Çıkmaz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, özellikle bir aydan beri ihracatta sıkıntı yaşadıklarını, yüzde 30-40 düşüş olduğunu söyledi.

Çıkmaz, "Suriye'ye ihracatımız aralık ayında ve diğer aylarda düşür. Durma noktasına gelir. Suriye'ye ihracatımız yıllık 150-200 milyon dolardı, ama bu bizim bölge için büyük bir paraydı. Bölgenin ekonomisi olumsuz etkilenecek" dedi.

Transit geçişlerin ise devam ettiğini ifade eden Çıkmaz, şunları kaydetti:

"Suriye, Güneydoğu bölgesi açısından önemli bir ihracat pazarı ve Ortadoğu'ya açılan kapı konumunda. Ortadoğu ve Körfez ülkelerine Güneydoğu'nun büyük ihracatı var. Hepsi Suriye üzerinden gidiyordu. Yakın olduğu için hem alıcısına kısa sürede teslim ediliyor hem de hem maliyetler düşük oluyordu. Ama artık şoförler korkuyor, Suriye üzerinden gitmek istemiyorlar. Şu anda transit geçişlerde sıkıntı yok, ama önümüzdeki günlerde belli olacak. Hükümetimiz bir an önce Mersin-Ürdün Akabe Limanı arasında Ro-Ro seferleri koymalı. Böylece Ürdün'den diğer ülkelere geçiş kolay olur."

-"Ticaret yapanın ve yatırımcının uğrayacağı kayıplar karşılanmalı"-

Gaziantep Sanayi Odası (GSO) Yönetim Kurulu Başkanı Adil Konukoğlu da Gaziantep olarak Suriye ile ihracatları ve ticaretinde gerileme beklediklerini belirterek, "Son alınan karşılıklı kararlarla çok daha problem olacağı kanaatindeyim. Fakat devletimizin aldığı her türlü karar karşısında biz gereğini yapmak durumundayız" dedi.

Çok sayıda Gaziantepli sanayicinin ticari ilişkileri ve orada yatırımı olduğunu, Suriyeli işadamlarının burada yatırımı olduğunu, kişisel ilişkileri ve akrabalık bağları bulunduğunu vurgulayan Konukoğlu, şunları kaydetti:

'Şu ana kadar yatırımcılarımızın bir kısmı orada halen üretmeye devam ediyor, bir kısmı oradaki üretimlerini askıya aldı. Gaziantep'teki Suriye Konsolosluğu'nun kapatılması kararı var. Bize doğrudan gelen bir sıkıntı yok. Önümüzdeki günler içindeki gelişmeler önemli. Burada sanayicinin perişan olmaması gerekir. Orada yatırımı olanlara sahip çıkılmalı. Hem ticaret yapanın hem de orada yatırımı olanın uğrayacağı kayıpları karşılanmalı. Şu anda sıkıntı yaşayan arkadaşlar var, ufak tefek sorunlar çıkıyor."

-"Suriye'nin ilk yabancı yatırımcısı Akteks üretimini sürdürüyor"-

Merkezi Gaziantep'te olan Akteks Akrilik İplik A.Ş. Başkan Yardımcısı Mehmet Ali Mutafoğlu, Akteks'in 2002 yılında Halep'te kurdukları iplik fabrikasıyla Suriye'de ilk yabancı yatırımcı olduklarını söyledi.

Suriye'nin Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında tüm çalışmaları askıya almasının, ticareti yavaşlatacağına işaret eden Mutafoğlu, "Orada güvenlik açısından bir problem yok. Kardeşim orada, babam da her hafta Suriye'ye gidip geliyor. Halep'te 35 milyon dolarlık iplik tesisi yatırımımız var, 700 kişi çalışıyor. Tamamen iç piyasaya dönük çalışıyoruz" dedi.

-"Turistik turlar durdu"-

Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) GAP Bölgesel Yürütme Kurulu Başkanı Fikret Murat Tural ise özellikle vizelerin kalkmasıyla birlikte Gaziantep'ten Suriye'ye turistik amaçlı günde 8-10 otobüsün gittiğini belirterek, ancak son olaylardan sonra turların tamamen kesildiğini bildirdi.

Tural, "Bölgedeki diğer illerden de tur kalkmıyor. Turistik amaçlı gidiş gelişler tamamen durdu. Ama orada olaylar durulduktan sonra eski canlılığına kavuşacaktır" dedi.

Altınoluk Turizm Müdürü ve Gaziantep Ticaret Odası Turizm Meslek Komitesi Başkanı Fetullah Aşkın da Türkiye'nin çeşitli illerinden Suriye'ye turist götürdüklerini belirterek, "Yalnızca biz haftada 4 otobüsün altına düşmüyorduk, yıllık 20 bin civarında yolcu taşıyorduk. Şu anda bedava desek, hatta üstüne para veriyoruz desek kimse tura gitmiyor. Bizim Halep'te şubemiz var, güvenlikten dolayı o şubemize bile gitmeye çekiniyoruz" şeklinde konuştu.

-"Hayvanat Bahçesi'nin Ortadoğulu ziyaretçileri azaldı"-

Suriye'de yaşanan son olaylar, Halep'ten çoğunlukla cuma ve cumartesi günleri turlarla alışverişe ve Avrupa'nın ikinci büyüğü olan Gaziantep Hayvanat Bahçesi'ni gezmeye gelenleri de olumsuz etkiledi.

Gaziantep Hayvanat Bahçesi Müdürü Celal Özsöyler de Suriyelilerin Cuma ve hafta sonları turlarla veya kendi arabalarıyla hayvanat bahçesini gezmeye geldiklerini ifade ederek, "Turlarda azalma oldu. Haftada 5-6 otobüs geliyorlardı, şu anda 2-3 otobüse düştü" dedi.

Sanko Park Alışveriş Merkezi Genel Müdürü Emre Şen de, Suriyeli ziyaretçi sayılarının ayda 40 bin civarında olduğunu, şu anda ise 5 bine düştüğünü belirtti.

Şen, şunları söyledi:

"Ticari olarak biz sıkıntı yaşamıyoruz, ama keşke Suriyeli turistler ciddi şekilde alışveriş merkezimize gelse çok daha iyi olur. Arap turistler bizim için

'ekmek kadayıfının üstündeki kaymak' gibi. Alışveriş yapmayı seviyorlar, ciddi tüketim harcamaları yapıyorlar, ciroya katkıları oluyor. Suriye-de taşlar yerine oturduktan sonra o bölgeden ciddi turist akını bekliyoruz."

Gaziantep Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı Ömer Küsbeoğlu ise Suriye ve Türk halkının bugüne kadar "kardeş" gibi geçindiğini, bunu sürmesini temenni ettiklerini söyledi.

Suriye'de yaşanan olayların, sınır ticaretinden faydalanan 7-8 ilimizin hepsinde sıkıntı yarattığını anlatan Küsbeoğlu, "Hafta sonları Gaziantep'te çarşıda pazarda her yerde Suriye plakalı araçlar görürdük. Şimdi gelmiyorlar. Bu esnafta ticari sıkıntı yarattı. Halep Esnaf Federasyonu ile GESOB arasında kardeş protokolümüz vardı. Protokol kapsamında karşılıklı sergiler, fuarlar, eğitimler düzenledik. Şimdi projelerimizi durdurduk. Temennimiz bu durumun bir an önce iyileşmesi" şeklinde konuştu.

- GAZİANTEP