Ethereum için tehlike çanları: Stake ödülleri sıfırlanabilir

"Kademeli İhraç Yakımı" olarak adlandırılan öneri, aralarında Ethereum Foundation araştırmacısı Justin Drake'in de bulunduğu Jérôme de Tychey, pintail, dapplion, pa7x1 ve Ladislaus von Daniels tarafından bir taslak Çekirdek EIP olarak sunuldu. Metnin asıl yazarı ise yalnızca pintail takma adıyla bilinen bir araştırmacı.

Öneri, doğrulayıcıların işlem onayı, blok üretimi ve senkronizasyon komitesi katılımı için aldığı ödüllerin bir kısmını kesip kalıcı olarak yok ediyor. Yakılan pay, ağın stake oranı yükseldikçe artıyor. Dolaşımdaki yaklaşık 120,7 milyon ETH'nin yarısına denk gelen 60,25 milyon ETH stake edildiğinde bu oran yüzde 100'e ulaşıyor. Böylece doğrulayıcılar, mutabakat katmanından gelen ihraç ödüllerini artık alamayacak.

Araştırmacılara göre mevcut sistem, neredeyse tüm ETH stake edilse bile yaklaşık yüzde 1,5'lik bir getiri sunmayı sürdürüyor. Bu da stake etmeyi teşvik etmenin durduğu bir nokta bırakmıyor. Metinde, belirli bir seviyenin ötesinde ek stake'in Ethereum'u daha güvenli değil daha güvensiz hale getirdiği savunuluyor.

Öneri, aşırı yoğunlaşma endişesine de dayanıyor. Bir hesaplamaya göre şu anda yaklaşık 41 milyon ETH, yani arzın yüzde 33'ü stake edilmiş durumda. Bunun büyük bölümü birkaç sağlayıcının elinde toplanıyor. Tek başına Lido'nun kendi verilerine göre 9,41 milyon ETH tuttuğu belirtiliyor. Araştırmacılar, artan stake'in giderek daha büyük bir bölümünün sahipler yerine saklama kuruluşlarında birikmesinin, solo doğrulayıcıları saf dışı bıraktığı görüşünde. Tahminlerine göre giriş talebi güçlü kalırsa Ocak 2028'e kadar 70 milyon ETH'den fazlası stake edilebilir.

GETİRİ YÜZDE 2,6'DAN YÜZDE 1'E DÜŞEBİLİR

Model kademeli biçimde işliyor. Yıllık ihraç, stake oranı yaklaşık yüzde 20'ye ulaştığında arzın yüzde 0,5'i ile zirve yapıyor, ardından stake arttıkça azalarak yüzde 50 eşiğinde sıfıra iniyor. Bir hesaplamaya göre bu, mevcut yaklaşık yüzde 2,6'lık yıllık getiriyi yüzde 1,1 dolayına çekebilir.

Kalıcı ödül eğrisi hemen devreye girmeyecek. Öneri, 18 aylık bir geçiş dönemi içeriyor. Bu süreçte Ethereum'un temel ödül faktörü önce 64'ten 128'e çıkarılacak, sonra kademeli olarak eski seviyesine döndürülecek. Amaç, net getirilerin başlangıçta mevcut düzeye yakın kalıp zamanla yeni eğriye geçmesini sağlamak. Yine de bir hesaplamaya göre ödüller daha ilk gün yüzde 13 gerileyecek.

Öneri, performans gösteren ve göstermeyen doğrulayıcılar arasındaki farkı da koruyor. Görevlerini yerine getiren doğrulayıcılar daha fazla kazanmayı sürdürecek, ancak ideal ödülün bir kısmı yine de yakılacak. Doğrulayıcıların işlem sıralamasından elde ettiği gelir olan MEV ise bu yakımdan etkilenmiyor. Araştırmacılar bu ek gelirin geçen yıl 78 bin 300 ETH'nin altında kaldığını belirtse de bu rakam kendi tahminleri.

SOLO STAKE'ÇİLER VE DEFİ İÇİN RİSK

Öneriye ilk tepkiler, olası etkileri konusunda endişe taşıyor. Ethereum Magicians forumundaki ve sosyal medyadaki katılımcılar, düşen getirilerin maliyeti daha düşük büyük operatörlerin işine yarayabileceğini ve bağımsız doğrulayıcı sayısını azaltabileceğini dile getirdi.

Ev kullanıcısı doğrulayıcılar için ikinci bir baskı daha var. Cezalar aynı boyutta kalırken kazançlar küçülüyor. Bu da birkaç saatlik bir kesintiden sonra toparlanmayı yaklaşık dört kat daha uzun hale getiriyor.

Aave Labs İcra Kurulu Başkanı Stani Kulechov, önerinin amaçladığı sonuca ulaşmadığını ve aslında Ethereum için zararlı olduğunu savundu. Kulechov'a göre ödülün sıfıra inmesi, ETH borçlanma stratejilerini büyük ölçüde uygulanamaz hale getiriyor. Yönetici, "Bu, ETH borçlanmayı ve stake edilmiş ETH üzerine kurulu getiri kullanımlarını öldürür. İronik biçimde ETH borçlanmanın tek nedeni onu açığa satmak olurdu" dedi. Bazı eleştirmenler ise stETH gibi likit stake tokenleri üzerinden merkeziyetsiz finans ekosisteminin zarar görebileceği uyarısını yaptı.

SAVUNUCULAR ETH FİYATI İÇİN OLUMLU GÖRÜYOR

Bazı analistler ise öneriye olumlu yaklaştı. Bu görüşün temelinde, Ethereum'un enflasyonunu azaltmanın ETH fiyatını destekleyebileceği fikri yatıyor. Grayscale Araştırma Başkanı Zach Pandl, diğer varlıkların aksine ETH'nin nakit akışlarının enflasyon yoluyla ödendiğini ve getirinin varlığın oynaklığına kıyasla çok düşük olduğunu belirtti. Pandl'a göre arzdaki azalma, ETH fiyatı için birincil dereceden bir etki taşıyor.

Ethereum'da yakım mekanizması yeni değil. 2021'deki bir güncellemeyle devreye giren EIP-1559 zaten her işlem ücretinin bir kısmını yok ediyor ve ağ talebi yüksek olduğunda deflasyonist bir baskı yaratabiliyor. ETH'nin ihraç politikası ise Bitcoin'in 21 milyonluk sabit üst sınırı gibi bir tavana sahip olmadığı için yıllardır tartışma konusu.

Araştırmacıların yüzde 50 eşiğini bir veriye değil bir tercihe dayanarak seçtiği de belirtiliyor. De Tychey'e göre şimdi harekete geçmek piyasanın yüzde 50'nin altında bir dengeye oturmasını sağlıyor, aşırı artıştan sonra müdahale etmek ise çok daha büyük bir dengesizliği düzeltmeyi gerektiriyor. Yönetici, "Bu yumuşak yol yalnızca şimdi mümkün" ifadesini kullandı.

Öneri henüz yalnızca bir taslak ve Ethereum'un para politikasını otomatik olarak değiştirmiyor. Yürürlüğe girmeden önce teknik incelemeden, topluluk tartışmasından ve geliştirici koordinasyonundan geçmesi gerekiyor. Araştırmacılar EIP-8361'in yaklaşan Hegotá ağ yükseltmesinde değerlendirilmesini istiyor. Ancak bu, önerinin yükseltmeye dahil edileceğini garanti etmiyor. ETH ise taslağa bağlı belirgin bir tepki vermedi ve son işlemlerde 1.870 dolar dolayında seyretti.