Ekonomist Prof. Dr. Öner Günçavdı: "Borsadaki krizde çok soru var, asıl mesele kurumların neden görevini yapamadığı"

Haber: Ogün AKKAYA

(ANKARA) - Ekonomist Prof. Dr. Öner Günçavdı, sermaye piyasalarında yaşanan krizin yalnızca piyasa bozucu eylemler ve alınan tedbirler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, krizin neden önceden engellenemediğinin sorgulanması gerektiğini söyledi. SPK'nın daha önce konuya ilişkin bilgi sahibi olduğunu ifade eden Günçavdı, denetim mekanizmalarının neden devreye giremediğini, riskli varlıkların neden teminat olarak kabul edildiğini ve yatırımcıların zararının nasıl belirleneceğini gündeme getirdi. Günçavdı, benzer krizlerin önlenmesi için kurumların yasalarla verilen bağımsızlığının işlevsel hale getirilmesi gerektiğini söyledi. Günçavdı, "Eğer kurumların bağımsızlığını, yasalarla verilmiş bağımsızlıklarını işlevsel hale getirmezseniz bunlar gelecekte de olur" değerlendirmesinde bulundu.

Ekonomist Prof. Dr. Öner Günçavdı, sermaye piyasalarındaki son gelişmeleri, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in açıklamalarını ve yaşanan krizin ortaya çıkması ile yönetilme biçimini değerlendirdi. Bu tür krizlerin yaşanmaması için kurumlar bulunduğuna işaret eden Günçavdı, "Bu tip krizlerin çıkmaması için bizim birtakım kurumlarımız var. Şimdi bu kurumlarımız neden görevlerini yapamadılar?" diye sordu.

Günçavdı, yaşananların yalnızca piyasa bozucu eylemler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, "Sormamız gereken konu şu ya da soru şu; sistemde nerede bir açık var ki bu olmadan engellenemedi" şeklinde konuştu.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) daha önce konuya ilişkin bilgi sahibi olduğunu ifade eden Günçavdı, eski SPK Başkanı Ömer Gönül döneminde yapılan açıklamalara dikkati çekti. Günçavdı, "Bu gösteriyor ki SPK bu konuda bilgi sahibi. ve ona rağmen yaptığı uyarı ve tehditlere rağmen ilgili şirketlerde herhangi bir davranışlarında düzenlemeye gidildiğini biz görmedik. ve konu bu noktaya geldi" dedi.

Günçavdı, SPK'nın görevini yerine getirememesinin nedenlerinin sorgulanması gerektiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Sistemde nerede bir açık var ki bu kriz olmadan engellenemedi. Ne oldu ki SPK bu işlevini yerine getiremedi? Ömer Bey bu işlerin başındayken de böyle bir sıkıntısı olduğunu biz biliyoruz. O zaman ben soruyorum. Ömer Bey bunu bildiği halde ya da onun ekibi bildiği halde hangi güç onların bu işe müdahale etmesini engellemiştir? Bence sorulması gereken önemli soru budur."

"ÇOK SORU VAR"

Yaşanan gelişmelerin yalnızca borsadaki şirketlerle sınırlı olmadığının altını çizen Günçavdı, yüksek fiyatlardan işlem gören hisselerin para piyasalarında teminat olarak kabul edilip edilmediğinin de araştırılması gerektiğini söyledi.

Günçavdı, çalışanı ve sermayesi olmayan şirketlerin yüksek fiyatlardan işlem görmesi durumuna dikkati çekerek, "Para piyasasındaki aktörler bu hisseleri içinde barındıran bir enstrümanı teminat olarak kabul etmede neden bu kadar istekli davranmış?" ifadelerini kullandı.

Tasarruf finansman şirketlerine de değinen Günçavdı, bu şirketlerin topladığı paraların riskli enstrümanlara nasıl yatırıldığının araştırılması gerektiğini söyledi. Günçavdı, "Yani bunların hepsi sorulması gereken sorular ya da cevap aranması gereken sorular. Bunlar bir düzenleme yani bütün kurguda bir düzenleme eksikliğinden kaynaklanıyor" dedi.

"YATIRIMCININ ZARARINI TESPİT ETMEK ÇOK ZOR"

Günçavdı, yaşanan süreçte yatırımcıların zararının nasıl karşılanacağına ilişkin soruların da bulunduğuna işaret etti. Tasarruf finansman şirketlerinin yükümlülüklerinin devam edeceğini, asıl sorunun portföylerde olduğunu aktaran Günçavdı, portföylerdeki varlıkların gerçek değerinin belirlenmesi gerektiğini vurguladı.

Günçavdı, "Portföylerin önce yatırımın gerçek değerini, gerçek fiyatı bulmak lazım. O fiyatı bulduktan sonra bazı yatırımcılar yüksek fiyattan girenler büyük zarar edecekler. Düşük fiyattan girenler daha az zarar edecekler" diye konuştu. Borsadaki manipüle edilmiş fiyatların bilinmemesinin satış sürecini zorlaştırdığını kaydeden Günçavdı, "Burada sorun borsadan alınan ve manipüle edilen fiyatlar. O fiyatlar bilinmediği için satışı da çok zor" ifadelerini kullandı.

Tasfiye sürecinde portföy yönetim giderlerinin yatırımcılara yüklenmesine ilişkin de değerlendirmede bulunan Günçavdı, İş Bankası ve Ziraat Bankası üzerinden portföylerdeki senetlerin satılmasının öngörüldüğünü, ancak yatırımcıların yönetim ve işletim masraflarını ödemeye devam edeceğini söyledi.

"KURUMLARIN BAĞIMSIZLIĞINI İŞLEVSEL HALE GETİRMELİSİNİZ"

Günçavdı, bundan sonraki süreçte benzer sorunların yaşanmaması için kurumların bağımsızlığının sağlanması gerektiğini dile getirdi. "Eğer kurumların bağımsızlığını, yasalarla verilmiş bağımsızlıklarını işlevsel hale getirmezseniz bunlar gelecekte de olur" diyen Günçavdı, ilgili kurumların siyasetten bağımsız hale getirilmesi gerektiğini bildirdi.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin kurumların işleyişine etkisine ilişkin değerlendirmesini de paylaşan Günçavdı, "Ben kendi özel fikrimdir, Cumhurbaşkanının bundan geç haberdar olduğunu düşünüyorum" diye konuştu.

Günçavdı, ekonominin çeşitliliği ve derinliği nedeniyle tüm süreçlerin tek merkezden kontrol edilmesinin mümkün olmadığına işaret ederek, farklı kurum ve danışmanların farklı yönlere hareket edebileceğini dikkati çekti. Bu durumun "oligarşik bir yapı" ortaya çıkardığını aktaran Günçavdı, çözümün siyasetten bağımsız ve profesyonel kurumların güçlendirilmesi olduğunu söyledi.
Günçavdı, Merkez Bankası'nın bağımsızlığı konusunda geçmişte yaşanan tartışmalara da atıfta bulunarak, "Bunlar başkanlık sisteminin bize yüklediği maliyetlerdir. Bunlar devam eder, bu şekilde, bu kafayla gidersek" dedi.