AYM ve İspanya Anayasa Mahkemesi Arasında İşbirliği Anlaşması

Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, Türkiye'ye çalışma ziyaretinde bulunan İspanya Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Inmaculada Montalban Huertas başkanlığındaki heyetle bir araya geldi.
AYM'den yapılan açıklamaya göre, Yüksek Mahkeme'nin şubatta İspanya'ya yaptığı çalışma ziyaretinde, karşılıklı ziyaretlerin devam etmesi yönünde varılan mutabakat kapsamında, İspanya Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Huertas başkanlığındaki heyet 15-16 Haziran arasında Türkiye'ye ziyaret gerçekleştirdi.
Özkaya ile Huertas ve beraberindeki heyet, ilk olarak Özkaya'nın makamında bir araya geldi, daha sonra heyetler arası görüşme yapıldı.
AYM başkanvekilleri Basri Bağcı ve İrfan Fidan ile üyeler Engin Yıldırım, Recai Akyel, Yıldız Seferinoğlu, Selahaddin Menteş, Yılmaz Akçil, Ömer Çınar, Metin Kıratlı ve Genel Sekreter Murat Azaklı'nın yer aldığı görüşmelerde, olası işbirliği alanları, iyi uygulama örnekleri ve tecrübe paylaşımına ilişkin konular ele alındı.
Ziyaret kapsamında iki ülke anayasa mahkemeleri arasındaki işbirliği ve diyaloğun en üst seviyeye çıkarılması, bilgi ve tecrübe paylaşımında bulunulması amacıyla ikili işbirliği anlaşması imzalandı.
Başkan Özkaya, görüşmede yaptığı konuşmada, mahkemeler arasındaki ilişkilerin son yıllarda daha da güçlenmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Söz konusu ilişkilerin Türkiye ile İspanya arasındaki köklü dostluk ve işbirliğinin anayasa yargısı alanındaki güçlü bir tezahürü olduğunu ifade eden Özkaya, Dünya Anayasa Yargısı Konferansı ve Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansı bünyesinde ortak değerler ve hedefler doğrultusunda yürütülen çalışmaların da mahkemeler arasındaki işbirliğinin pekiştirilmesinde ve karşılıklı ilişkilerin güçlendirilmesinde önemli rol oynadığına dikkati çekti.
Türkiye'de 2012'de uygulanmaya başlanan bireysel başvuru sisteminin oluşturulması sürecinde çeşitli Avrupa ülkelerinin tecrübelerinin incelendiğini anımsatan Özkaya, bu kapsamda İspanya Anayasa Mahkemesinin anayasal şikayet mekanizmasının önemli referans kaynaklarından biri olduğunu aktardı.
Özkaya, bireysel başvuru sisteminin, geçen süre içinde Türk anayasal düzeninin temel unsurlarından biri haline geldiğini belirterek, sistemin temel hak ve özgürlüklerin korunmasına ve hukuk devletinin güçlendirilmesine önemli katkılar sağladığını anlattı.
"AİHM kararları hukuk sistemlerinin gelişiminde belirleyici etkiye sahip"
Türkiye ve İspanya'nın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak değerleri etrafında buluştuğunu vurgulayan Özkaya, şöyle devam etti:
"İnsan onurunun korunması, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması ve hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi yönündeki ortak taahhütlerimiz sürmektedir. Bu çerçevede Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları hem Türk hem de İspanyol hukuk sistemlerinin gelişiminde belirleyici bir etkiye sahiptir. Anayasa mahkemelerimiz de AİHM ile ulusal hukuk düzenleri arasında bir köprü görevi üstlenmektedir. Temel haklara ilişkin anayasal güvencelerin yorumlanması ve uygulanmasında AİHM'in ortaya koyduğu ilkelerden yararlanılması, Avrupa ortak hukukunun güçlenmesine anlamlı katkılar sağlamaktadır."
Günümüzde savaşlar, çatışmalar ve insani krizlerin insan haklarının korunmasının önemini bir kez daha ortaya koyduğunu vurgulayan Özkaya, "Özellikle son dönemde Filistin'de yaşanan ağır insani trajedi karşısında uluslararası hukukun, insan haklarının ve sivillerin korunmasına yönelik hassasiyetin güçlü şekilde dile getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda İspanya'nın ve İspanyol hukuk çevrelerinin uluslararası hukukun ve insan haklarının korunmasına yönelik duyarlılığını takdirle takip ediyoruz. Evrensel hukuk değerlerinin savunulmasına yönelik her çaba, daha adil ve daha barışçıl bir dünyanın inşasına katkı sağlamaktadır." değerlendirmesinde bulundu.
"Evrensel adalet şiarına olan ortak bağlılığımızın güçlü bir ifadesi"
Dijital dönüşüm, yapay zeka teknolojileri, kişisel verilerin korunması, ifade özgürlüğü ve çevresel haklar gibi güncel meselelerin anayasa mahkemeleri arasındaki işbirliğini her zamankinden daha önemli hale getirdiğine dikkat çeken Özkaya, İspanya ile imzalanan işbirliği anlaşmasına ilişkin şunları kaydetti:
"İşbirliği anlaşmasını, yalnızca iki mahkeme arasındaki işbirliğinin geliştirilmesine yönelik bir belge olarak değil, demokrasiye, insan haklarına, hukukun üstünlüğüne ve evrensel adalet şiarına olan ortak bağlılığımızın da güçlü bir ifadesi olarak değerlendiriyoruz. İnanıyorum ki bu anlaşma karşılıklı bilgi ve tecrübe paylaşımını artıracak, ortak bilimsel ve akademik çalışmaları teşvik edecek, hakimlerimiz ve raportörlerimiz arasındaki mesleki ilişkileri güçlendirecek ve kurumlarımız arasındaki dostluğu daha da ileriye taşıyacaktır."
İşbirliği anlaşması kurumsal ilişkileri ileri seviyeye taşıyacak
İspanya Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Huertas ise Türkiye'de bulunmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, ev sahipliği ve misafirperverliği için AYM'ye teşekkür etti.
İki ülke anayasa mahkemeleri arasındaki karşılıklı ziyaretlerin mevcut bağları ve dostane ilişkileri daha da güçlendireceğine inandığını belirten Huertas, bu tür ziyaretlerin tecrübe paylaşımına imkan sunarak anayasa yargısının gelişimine önemli katkılar sağlayacağını bildirdi.
Huertas, Türkiye ve İspanya arasındaki dostane ilişkilerin yargı alanındaki diyalog ve işbirliğine de olumlu şekilde yansıdığını aktararak, işbirliği anlaşmasının kurumsal ilişkileri daha ileri seviyeye taşıyacağına olan inancını dile getirdi.
AYM ile kurulan yapıcı diyaloğun sürdürülmesine önem verdiklerini vurgulayan Huertas, iki ülke arasında tesis edilen güçlü ilişkilerin ortak projeler ve karşılıklı ziyaretlerle devam etmesi temennisinde bulundu.
Söz konusu görüşmelerin ardından bilgi ve tecrübe paylaşımının sağlandığı çalışma oturumlarına geçildi.
"Anayasal Şikayet Mekanizması" ve "Anayasal Yetki Uyuşmazlıkları ve Çözüm Usulleri" başlıklı oturumlarda AYM Başkanvekili Basri Bağcı ve AYM üyesi Engin Yıldırım ile İspanya Anayasa Mahkemesi üyeleri Maria Luisa Segoviano Astaburuaga ve Jose Maria Macias Castano karşılıklı sunumlar yaptı.