Armutçuk'taki Grizu Faciasının 28. Yıldönümü

Orhan Akyüz - Genel Maden İşçileri Sendikası

(GMİS) Genel Başkanı Ramis Muslu, "Madencilik dünyada zor ve çileli meslek, kurumda birçok insanlar feda ettik" dedi.

Zonguldak'ın Ereğli ilçesine bağlı Kandilli beldesindeki Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Armutçuk Müessese Müdürlüğünde, 7 Mart 1983'te meydana gelen grizu faciasında hayatını kaybeden 103 maden işçisi anısına tören düzenlendi.

GMİS Genel Başkanı Ramis Muslu, yaptığı konuşmada, ülkeyi kalkındırmak, sanayiyi canlandırmak adına TTK'da 5 bine yakın şehit verildiğini, verilmeye de devam edildiğini söyledi.

Türkiye'nin iş kazalarında dünyada üçüncü, Avrupa'da birinci olduğunu, bunun da tersine dönmesini istediklerini anlatan Muslu, şunları kaydetti:

"Grizu madencinin korkulu rüyası. Teknolojinin geliştiği bu günlerde grizudan, iş kazalarından artık söz etmek istemiyoruz. Ülkemizdeki birçok iş yerlerinde iş güvenliği tedbirlerinin alınmasını, denetimlerin yapılmasını bekliyoruz. Yaşanan kazaların yüzde 97-98'i önlenebilir.

Ülkemizin yıllık kömür tüketimi 20 milyon ton, bunun yaklaşık 2,5 milyon tonunu bölgemizden özel sektörle birlikte ancak karşılayabiliyoruz. Kömür ithal edebilmek için yaklaşık 2,5-3 milyar dolar civarında dışarıya para aktarıyoruz. Yatırımları yer altına yaparak işçi açıklarını giderelim. Genel müdürümüzün Hazine ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına yaklaşık 1500 işçi talebi var, biz de bu rakamı istiyoruz. İşçi açıkları giderilmezse iş kazalarına sebep olabiliyor. "

Toplu iş sözleşme görüşmelerine de değinen Muslu, "1 Ocak 2011'de başlayan ve iki yılı kapsayan toplu iş sözleşme görüşmelerinin işveren kanadıyla yarın TTK'da açılışını yapacağız. İnsanca yaşayabilecek ücreti almak, 2006 ve 2009'da işbaşı yapan madencilerin diğer çalışanlarla ücret farkının aradan kalkması için mücadele edeceğiz" dedi.

TTK Genel Müdür Yardımcısı Mahmut Özçelik, Türkiye'de demir-çelik sektörünün vazgeçilmez ham maddesi koklaşabilir kömürün sadece havzada üretildiğini dikkati çekerek, şunları söyledi:

"Ülkemizin ihtiyacının ancak yüzde 10-15'ini karşılayabiliyoruz. Üretimi mutlaka arttırmalı ve ülkemizin ihtiyacının yarısını karşılayacak duruma gelmemiz lazım. Üretim ama ne pahasına olursa olsun üretim değil, iş güvenliği kurallarını ön planda tutarak bir işçimizin burnunu kanatmadan kömür çıkartmak zorundayız. Her iş bir ekip meselesidir, aynı gayretle çalışmamız lazım. İş güvenliği konusunda belli yere geldik. Ama teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin uygulayacak olan insandır. Her kademede çalışanları yeterli şekilde eğitimden geçirip, uygulamada da tam manasıyla yerine getirmek lazım. "

AK Parti Zonguldak Milletvekili Fazlı Erdoğan da maden ocaklarında 5 bini aşkın şehit verildiğini ifade ederek, "İnsanımızın burada ekmeğe aşa ihtiyacı var, yeni alanlar geliştirinceye kadar TTK bütün varlığıyla kamu ve özel olarak diri ve ayakta tutulmalı, rehabilite edilmeli ve can güvenliği esas alınmalıdır" diye konuştu.

-PATLAMADAN KURTULAN İŞÇİLER-

Patlamadan sağ kurtulan işçilerden Hüseyin Demirel, AA muhabirine yaptığı açıklamada, grizunun ocakta çalışırken arkasında patladığını vurgulayarak, şöyle dedi:

"Aniden meydana gelen patlamadan sonra yaklaşık 40 kişi toplanmıştık, bizi göçük kurtardı. Bulunduğumuz yerden yürüyerek gidenler yolda gazdan can verdiler. Demiryolundan sürüklenerek gittik, dirseklerim, sırtım o zaman yandı. İkinci patlamayla 5 kişi ocaktaki havuza düştük. Patlama esnasında çocukluğumdan geldiğim yaşa kadar hayatım şerit gibi gözümün önünden geçti, mezarımın tahtalarına varıncaya kadar gördüm. Evladımın ocakta çalışmasına Allah'ın nasip etmesini istemedim. Törene katılmam için haber verildi, ilk kez geldim. Şu anda da aynı olayı hissediyorum. Patlamadan sonra 13 yıl daha ekmeğim için çalıştım. "

Salih Kılavuz, patlamanın olduğu dönemde ocaklarda erken uyarı sisteminin yanı sıra gaz maskelerinin bulunmadığını belirterek, "O ocağın patlayacağı 3 ay önceden herkes tarafından biliniyordu. Çünkü, o zaman sürekli kömür üretilmesi için düzensiz çalışılıyordu. Patlama sırasında esen rüzgar giydiğim ceketi yüzüme çevirdi, yerde olsaydım yanacaktım. Başımdan ateş topu geçti, ardından rüzgarın önünde bir yaprağın gittiği gibi bende sağa sola vurarak gidiyordum" dedi.

İlhan Korkuç da patlamayı hatırlamadığını, yüzünde, ellerinde ve kollarınında ikinci derecede yanık oluştuğunu, ilk kez de törene geldiğini kaydetti.

Grizu patlamasında sağ kurtulan işçilere protokol üyelerince madenci heykeli hediye edildi. Bazı ilçe ve belde belediye başkanları, TTK ve GMİS yöneticileri ile sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin katıldığı törende, faciada yaşamını yitiren maden işçileri için saygı duruşunda bulunuldu, Kur'an-ı Kerim okunarak mevlit şekeri dağıtıldı.

-TTK'DAKİ İŞ KAZALARI-

TTK kömür ocaklarında 1955-2010 yıllarındaki iş kazalarında 2 bin 694 işçi öldü, 330 bin 484 işçi yaralandı.

Söz konusu yıllarda kuruma bağlı müessese müdürlüklerinden Kozlu, Armutçuk, Amasra, Karadon ve Üzülmez kömür ocaklarında "göçük, grizu ve kömür patlaması, karbonmonoksit zehirlenmesi ile metan gazı ve karbondioksit boğulmaları" gibi kazalar oldu.

Verilere göre, Kozlu üretim bölgesinde 1992'i de 263 madencinin hayatını kaybettiği grizu faciası, Türkiye'de en fazla can kaybı yaşanan iş kazası olarak tarihe geçti. Aynı yıl, grizunun yanı sıra diğer kazalarla birlikte 277 işçi yaşamını yitirdi, 5 bin 214 işçi de yaralandı.

Havza madenlerinde saptanabilen en eski ölümlü iş kazası 1875'de Ahmet Ağa adlı kişinin yaşamını yitirdiği kaza olarak kayıtlara geçti.

TTK'de 1955-2010'da meydana gelen iş kazalarında, istatistik verilere göre, ölü ve yaralı sayısı yıllar itibariyle şöyle:

YIL ÖLÜ YARALI

--- --- ------

1955 122 5972

1956 86 6470

1957 99 6498

1958 99 6828

1959 66 7505

1960 94 8028

1961 69 8278

1962 70 8406

1963 60 8307

1964 66 8578

1965 75 8768

1966 64 9592

1967 65 9135

1968 64 8833

1969 69 8385

1970 87 7642

1971 67 8293

1972 90 8321

1973 70 7764

1974 65 7823

1975 69 6249

1976 50 5879

1977 47 5848

1978 63 6878

1979 43 7292

1980 38 6880

1981 35 7706

1982 26 7956

1983 145 8159

1984 18 8358

1985 35 8132

1986 23 6718

1987 33 6485

1988 32 7032

1989 20 6792

1990 23 6253

1991 16 5185

1992 277 5214

1993 15 4386

1994 12 3126

1995 13 2373

1996 4 2560

1997 22 2322

1998 12 1928

1999 4 1722

2000 9 4090

2001 5 4340

2002 8 2653

2003 8 2484

2004 5 1994

2005 10 1700

2006 3 1627

2007 5 2042

2008 7 1875

2009 7 3453

2010 5 3367

- ZONGULDAK