Emeklilikte Prim Günü Değil, Kazanç ve Statü Belirleyici

9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olanların emekliliğinde 7.000 prim günü veya 25 yıl sigortalılıkla 4.500 prim günü olmak üzere iki temel seçenek bulunuyor. Her iki seçenekte de kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranıyor. Uzmanlar, 4.500 günü tamamlayıp yaş bekleyenlerin sırf aylığı artırmak için 7.000 güne çalışmasının her zaman doğru olmadığını vurguluyor.

Emekli aylığı hesaplanırken yalnızca prim gün sayısı değil, primlerin hangi kazanç üzerinden ödendiği de belirleyici. 2026 yılında prime esas kazancın alt sınırı 33.030 TL, üst sınırı ise 297.270 TL. Geçmişte yüksek kazançlardan prim ödemiş biri, kalan günlerini asgari ücretten tamamlarsa ortalaması düşebiliyor. Örnek hesaplamalara göre, 40.000 TL kök aylığı olan bir sigortalı 2.500 gün daha asgari ücretten prim öderse aylığı 36.500 TL'ye gerileyebiliyor; aynı süre tavan kazançtan ödenirse aylık 90.000-94.000 TL bandına çıkabiliyor.

İsteğe bağlı sigorta da kritik risk oluşturuyor. 1 Ekim 2008 sonrası ödenen isteğe bağlı primler kural olarak 4/b (Bağ-Kur) kapsamında değerlendiriliyor. 2829 sayılı Kanun'a göre son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde hizmeti fazla olan statü esas alınıyor. SSK'dan emekli olmayı planlayan bir kişi, 2.500 günün tamamını isteğe bağlı öderse son 2.520 günlük dağılım nedeniyle statüsü 4/b'ye kayabiliyor. Bu durumda SSK'da 7.000 günle emeklilik planı yapan kişi, Bağ-Kur'da 9.000 gün şartıyla karşı karşıya kalabiliyor.

Uzmanlar, 4.500 gününü tamamlamış ve yalnızca yaş bekleyen kişilerin hesap yaptırmadan ek prim ödememesini öneriyor. Düşük kazançla çalışmak aylığı aşağı çekerken, isteğe bağlı sigorta emeklilik statüsünü değiştirerek şartları ağırlaştırabiliyor. Prim günü tek başına belirleyici değil; prime esas kazanç, ödeme dönemleri ve sigortalılık statüsü birlikte değerlendirilmeli.