Veresiye defteri nedir? Veresiye defteri takibi nasıl yapılır? Veresiye defteri tarihçesi nedir?

Yakın zamana kadar hayatın bir parçası olan veresiye defterleri eski popülerliğini yitirse de mahalle bakkalları ve küçük işletmelerde veresiye defterleri tutulmaya devam ediyor. Dijital uygulamalarla form değiştiren bu uygulamanın geçmişi oldukça eskilere değiştiriyor. İşte veresiye defterinin geçmişi! Veresiye defteri tarihçesi nedir? Veresiye defteri nedir? Veresiye defteri takibi nasıl yapılır?

VERESİYE DEFTERİ NEDİR?

Veresiye kelimesi, karşılığı sonra ödenmek üzere, peşin karşıtı, anlamına gelmektedir. Veresiye defteri de alışverişlerde alınan malın ücretinin daha sonra ödemek koşuluyla kayda alındığı kayıt yeridir. Veresiye alışveriş yapılırken ürün alınır, ücreti ise veresiye defterine kaydedil ve daha sonra belirlenen tarihte ödemesi yapılır. Ödeme miktarı, kişisel bilgiler ve ödeme tarihi gibi bilgiler veresiye defterine yazılır ödeme yapıldığında kayıtlar veresiye defterinden silinir.

VERESİYE DEFTERİ NASIL TUTULUR?

Veresiye defterlerinin tutuluş biçimi standart olmayıp genel olarak belirli esaslar üzerinden oluşturulur. Veresiye alacak kişi için sayfa açılır ve o kişiyi tanıtacak ifadelerle başlık altında yapılan alışverişin tarihi, ödeme miktarı ve ödeme günü gibi bilgiler eklenir. Bu bilgilerden bazıları yazılmayacağı gibi daha fazla bilgi de bölüme eklenebilir. Ödeme yapıldığı zaman sayfanın üzeri çizilerek veresiye kaydı silinir. Günümüzde az da olsa devam eden bu gelenek dijital uygulamalarla sanal ortamda da yapılmaktadır.

VERESİYE DEFTERİ TARİHÇESİ

Veresiye defterinin yüzyılı aşkın köklü bir geleneği vardır. Bu noktada Bursa'da sergilenen tarihi veresiye defterine yakınan bakabiliriz.

Bursa'nın Mudanya ilçesi Trilye mahallesinde Rum bakkaldan komşusuna kalan verisiye defteri 138 yıl öncesinin o zorlu yılları yaşayan insanların yokluk hallerinin ve fakirliğinin izlerini taşıyor.

Osmanlı İmparatorluğu'na başkentlik yapan ve tarihi İpek Yolu güzergâhında bulunan Bursa, göç tarihi ile de adeta geçmişe ışık tutuyor. Etkileyici görsel ve temalarla göç olgusunun anlatıldığı Bursa Göç Tarihi Müzesi, envanterinde bulunan tarihi materyaller ve koleksiyonla müze dostlarının ilgisini çekiyor. 8500 yıl önce Bursa'daki yaşam bulgularından, Türklerin Anadolu'ya gelişi ile Balkanlardan ve Kafkaslardan Bursa'ya göçün senaryolaştırıldığı ve canlandırmalarla anlatıldığı Bursa Göç Tarihi Müzesi'nde yakın tarihe damgasını vuran Lozan Mübadele anlaşmasının anlatıldığı bölüm ise dramatik hikâyelerle dolu. Bursa'nın geçmişten günümüze göçlerle şekillenen sosyo-ekonomik yaşamına adeta ayna tutan müzede sergilenen ve mübadele anlaşması gereği Tirilye'den Selanik'e göç etmek zorunda kalan Rum bir bakkala ait veresiye defteri dikkat çeken koleksiyonların başında geliyor. Lozan Mübadele Anlaşması'nın anlatıldığı bölümde vitrin içerisinde izlenime sunulan kırmızı kaplı veresiye defteri 1880'li yıllara ait. Deftere not düşülen veresiye kalemleri ise hayli ilginç.

1 okka şeker, 4 dirhem pirinç

Dönemin şartlarını gözler önüne seren en etkileyici belgelerden biri olarak ziyaretçilerin ilgisini çeken veresiye defteri, o zorlu yılları yaşayan insanların yokluk hallerinin ve fakirliğinin izlerini taşıyor. Rum bakkalın komşusu olan Ercan Kara isimli bir vatandaş tarafından müzeye bağışlanan veresiye defterinde ağırlık ölçüsü olarak okka ve dirhem kullanılırken deftere yazılan veresiye kalemleri o tarihlerde hangi gıda maddelerinin çoğunluklu olarak tüketildiğine ilişkin fikir veriyor. Deftere veresiye olarak yazdırılan bir kutu kibrit, gaz, sicim, sabun ve bakla gibi ürünler dikkat çekiyor. Türkiye'nin en eski veresiye defterinin sergilendiği ve kentin göç tarihinin anlatıldığı Bursa Göç Tarihi Müzesi, Pazartesi günleri hariç haftanın 6 günü saat 09.00- 17.30 saatleri arasında gezilebilir.