Ülkemizde Doktor Sayısı Ne Kadar Yeterli?

Kimi ilgili çevreler mevcut doktor sayının yeterli olduğunu fakat Türkiye'deki doktor dağılımının iyi yapılmadığını söylerken kimi çevrelerse doktor sayısının şu anda yetersiz olduğunu ve buna yönelik çalışmaların üzerinde durulması gerektiğini bildiriyor. Aldığımız görüşler ve veriler ekseninde bakalım Türkiye'nin doktor haritası neler düşündürüyor.

Türkiye'de son yıllarda doktor sayısı "yeterli mi yetersiz mi" sorusu sık sık sorulan ve ilgili çevrelerin yapmış olduğu farklı açıklamalar dolayısıyla hala cevabı tam olarak alınamayan bir durum olarak karşımıza çıkıyor. Kimi ilgili çevreler doktor sayısının şu anda yetersiz olduğunu ve buna yönelik çalışmaların üzerinde durulması gerektiğini söylerken, kimi çevrelerse mevcut doktor sayının yeterli olduğunu fakat Türkiye'deki doktor dağılımının iyi yapılmadığını bildiriyor.

Sağlık Bakanlığı'nın 15.06.2011 tarihinde sunmuş olduğu verilere göre Türkiye'de 64 bin 701 uzman hekim çalışıyor. 34 bin 230 pratisyen hekim ve 20 bin 252 asistan ile birlikte bu sayı toplam 119 bin 183'ü buluyor. Bu doktorlardan 69 bin 442'si Sağlık Bakanlığı'na bağlı sağlık kuruluşlarında, 26 bin 271'i ise üniversitelerde ve 19 bin 628'i özel sektörde görev alıyor. 20 bin 326 olarak verilen diş hekimi sayısı ise Sağlık Bakanlığı'na bağlı sağlık kuruluşlarında 6 bin 734, üniversitelerde 889 ve özel sektörde de 12 bin 703 olarak dağıldığı görülüyor.

Öte yandan Türk-Sağlık Sen'in 2011 yılı Mart ayında yayınladığı araştırma verilerine göreyse Türkiye'de toplam 115 bin 256 doktor görev alıyor. Bu doktorlardan 67 bin 667'si (29 bin 526 uzman- 30 bin 830 pratisyen hekim-7 bin 311 asistan Sağlık Bakanlığı'na bağlı sağlık kuruluşlarında görev alıyor. Doktorların 25 bin 15'i üniversitelerde, 22 bin 574'ü özel sektörde çalışıyor. Türkiye'de bir doktora ise 640 kişi düşüyor. Sağlık Bakanlığı'ndaki görevli doktorlar dikkate alındığındaysa bir doktora 1089 kişi düşüyor. Öte yandan 2010 yılında Türkiye'de 100 bin kişiye düşen hekim sayısı 153 iken AB ortalamasının 322 olduğu yapılan araştırmada sunulan veriler arasında yer alıyor. Yine aynı araştırmaya göre Sağlık Bakanlığı'ndaki doktorlar dikkate alındığında Türkiye'de en az doktorun bulunduğu ilin 78 doktorun çalıştığı Bayburt olduğu ve bu ili 87 doktorla Ardahan ve 104 doktorla Hakkari'nin izlediği bildiriliyor. Türk Sağlık-Sen'in sunmuş olduğu bu veriler Türkiye'nin doktor durumu ile ilgili genel tabloyu bir anlamda gözler önüne seriyor.

2003 yılında gündeme getirilen "Sağlıkta Dönüşüm Programı" uygulamalarına bağlı olarak devlet hastanelerine ve özel hastanelere yapılan hasta başvurularının önemli bir oranda artması sonucunda, yaşanan sıkıntılar "yetersiz sağlık personeli" görüşlerine destek verdi. Bu tartışmalarla kaybedilen zamana bakıldığında ister istemez akıllara takılan bir soru var: Acaba tıp fakültelerine ve diğer sağlık personeline eğitim veren okullara yönelik iyileştirmeler 89 yıl önce başlatılmış olsaydı daha doğru adımlar atılamaz mıydı? Doktorların ve tıp fakültelerinin niteliğine bakılmaksızın "doktor yetmiyor, ithal doktor getireceğiz, kararname çıkıyor" iddialarıyla çalkalanan gündem sağlık çalışanlarını hop oturtup hop kaldırıyor…

Türkiye'deki doktor sayısı üzerinde kapsamlı araştırmalara imza atmış olan Türk Tabipleri Birliği'nin Merkez Konseyi Üyesi ve Pamukkale Üniversitesi Halk Sağlığı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Zencir de öncelikle "artan hasta başvuruları ile birlikte başvuru sayısının OECD ülkelerini de aşmış durumda olduğuna ve bu artışın da devam edecek gibi gözüktüğüne" dikkat çekiyor. Doç. Dr. Zencir "hekim yetersizliği" yakınmasına farklı bir açıdan bakarak tespitlerini şöyle aktarıyor:

"Sağlık kurumlarının 'işletme' konusunda yetenekleri artmış yöneticileri (hekimler dahil; ister istemez) sadece verimlilik artışına odaklanmış durumdalar. Sadece hekim başına hasta sayısı değil, hekim başına düşen işlem sayısı da artmış durumda. Özellikle gelir getiren faaliyetlerin arttığını sağlık kamuoyunun tümü biliyor, bu konuda s