Türkiye’de her üç kişiden biri hipertansiyon hastası

AHEF (Aile Hekimleri Dernekleri Federasyonu) Başkanı Dr. Hamza Gemici hipertansiyon hakkında bilinmesi gerekenleri anlattı.

Kan basıncı, kanı damar duvarlarına karşı iten kuvvettir. Her kalp atımında kalp kanı atardamarlara pompalar. Kalp kasıldığı sırada kan basıncı maksimum olur. Bu basınç sistolik kan basıncı (büyük kan basıncı) olarak adlandırılır. Kalp gevşediğinde kan basıncı azalır. Bu da diyastolik kan basıncıdır (küçük kan basıncı).

Kan basıncı gün içerisinde değişiklik gösterir. Uykudayken düşüktür ve uyandığınızda, heyecanlandığınızda, sinirlendiğinizde veya eforla artar.
Kan basıncı ölçümleri sistolik ve diyastolik ölçümleri içerir. Genellikle ardı ardına yazılırlar. Yapılan ölçüm:
120/80 veya daha düşükse normal kan basıncı

140/90 veya üzerindeyse yüksek kan basıncı

Büyük olan değer 120 ve 139 arasındaysa veya küçük olan değer 80 ve 89 arasındaysa prehipertansiyon (ara yüksek tansiyon) denir.

Yüksek kan basıncı nedir?

Yüksek kan basıncı, 140/90 mmHg değerinden daha yüksek kan basıncına denir. Yüksek kan basıncı oluştuktan sonra genellikle hayat boyu devam eder ama tedavi edilebilir ve kontrol altına alınabilir.
Doğru beslenme, yaşam tarzı ve varsa doktorunuzun verdiği ilaçlarla kan basıncınızı kontrol altına alabilirsiniz.

Yüksek kan basıncına genellikle belirti vermediğinden dolayı sessiz katil de denmektedir. Bazı hastalar, kalp, beyin veya böbreklerinde bir sıkıntı olmadan böyle bir problemleri olduğunun farkına varmaz. Yüksek kan basıncı tedavi edilmediğinde aşağıdaki sorunlara sebep olabilir:

Kalp boyutu artabilir ve kalp yetmezliğine sebep olabilir.

Damarlardaki anevrizmalar (balonlaşma) oluşabilir.
,
Böbrek damarları daralabilir ve böbrek yetmezliğine sebep olabilir.

Vücuttaki atardamarlar daha hızlı 'sertleşebilir'. Bu durum kalp krizi, inme, böbrek yetmezliği veya kangrene sebep olabilir.

Gözün arka bölümündeki damarlar yırtılabilir veya kanayabilir. Bu değişiklikler körlükle sonuçlanabilir.

Bazı kişilerin kan basıncı sadece muayene sırasında yüksek çıkmaktadır. Bu duruma 'beyaz önlük hipertansiyonu' denmektedir. Doktorunuz böyle bir durumdan şüphelendiğinde kan basıncınızı evde ölçmenizi isteyebilir. Bunu anlamanın bir başka yolu da 24 saat boyunca yarım saatte bir kan ölçümü yapan cihazların kullanılmasıdır.

Yüksek kan basıncının nedenleri nelerdir?

Çoğu kişide yüksek kan basıncına sebep olan herhangi bir neden bulanmamaktadır. Bu durum esansiyel ve primer tansiyon; halk arasında da asabi tansiyon olarak adlandırılır. Esansiyel hipertansiyonun sebebini bulmaya yönelik bilimsel çalışmalar devam etmektedir.
Bazı bireylerde yüksek kan basıncı başka ilaçların ve hastalıkların sonucunda oluşabilir. Yüksek kan basıncının sebebi bilindiğinde buna sekonder hipertansiyon denir.

Kimler yüksek tansiyon riski taşımaktadır?

Bireylerin çoğunda yüksek kan basıncı yaşlanmayla ortaya çıkmaktadır. Aşağıdakiler sizin için geçerliyse yüksek kan basıncı riskiniz artmıştır:

Fazla kiloluysanız

45 yaş üstü erkek veya 55 yaş üzeri kadınsanız

Ailenizde yüksek kan basıncı olan varsa

Prehipertansiyonunuz (120-139 / 80/89 mmHG arası kan basıncı) varsa

Kan basıncını artırabilecek diğer sebepler şunlardır:

Fazla tuz tüketmek

Fazla alkol tüketmek

Yeterince potasyum almamak

Yeterli fiziksel aktivitede bulunmamak

Çeşitli ilaçlar

Uzun süre stres altında kalmak

Sigara içmek

Yüksek kan basıncının belirtileri nelerdir?

Yüksek kan basıncı uzun yıllar belirti vermeyebilir. Genellikle muayene veya kan basıncı kontrolü sırasında anlaşılır. Yüksek kan basıncının belirtileri şunlardır:

Baş ağrısı

Ense ağrısı

Kafada sıcaklık hissi

Yüzde kızarma, ateş basması

Göğüste basınç hissi

Derin nefes alma ihtiyacı

Çarpıntı hissi

Göğüs ağrısı

Kulakta uğultu

Konsantrasyon bozukluğu

Kan basıncının ölçümünden önce neler yapılmalıdır?

Kan basıncı ölçümünden 30dakika öncesinden itibaren sigara veya kahve içmeyin.

Kısa kollu kıyafetler giyinin.

Ölçümden önce tuvalete gidin (Dolu bir mesane ölçümü etkileyebilir)

Ölçümden önce 5dakika oturun ve dinlenin

Yüksek kan basıncı nasıl tedavi edilir?

Kan basıncı kontrolünde ilk basamak sağlıklı bir yaşam tarzı sürmektir.

Tuzu kesmek, meyve, sebze, düşük yağlı süt ürünleri tüketmek

Fazla kiloları vermek ve sağlıklı kiloyu korumak

Fiziksel olarak aktif olmak (örneğin her gün yarım saat yürümek)

Sigarayı bırakmak

Alkol alımını kısıtlamak

Bazen sağlıklı bir yaşam tarzına geçtikten sonra bile yüksek kan basıncı problemi devam etmektedir. Böyle durumlarda kan basıncı kontrolü için ilaç kullanmak gerekmektedir. İlaçlar yüksek kan basıncı için şifa olmayacaktır ama onu kontrol etmenizi sağlayacaktır.

Yüksek kan basıncı ile yaşamak

Kan basıncınızı tarih ve saati ile düzenli olarak not edin.

Doktorunuzla, ilaçların dozu ve alım şekliyle ilgili konuşun.

İlaca bağlı olarak istenmeyen etkiler olduğunu düşünüyorsanız doktorunuzla konuşun.

İlaçlarınızı düzenli olarak ve söylendiği şekilde alın.

Kontrollerinizi aksatmayın.

Sağlıklı yaşam alışkanlığı edinin. Örneğin sağlıklı bir beslenme seçin, düzenli fiziksel aktivite yapın ve sigara içmeyin.

Doktorunuzla tedaviniz ve kan basıncınızı düşük tutmak için neler yapmanız gerektiğini konuşun.

Yüksek kan basıncının belirtisi olmadığını unutmayın. Eğer yüksek kan basıncınız varsa, bunu hissederek fark etmeniz mümkün olmayacaktır.

Kadınlar ve yüksek tansiyon

Bazı kadınlarda kan basıncı, doğum kontrol hapları, hamilelik veya menopoz için hormon tedavisi sırasında yükselebilir. Bu durumlardan birisini taşıyorsanız konuyla ilgili olarak doktorunuzla konuşmalısınız.

Önemli noktalar

Yüksek kan basıncı sessiz katil olarak da adlandırılmaktadır zira genellikle belirti vermez.

Kan basıncı ölçümü hızlı ve kolaydır.

Yüksek kan basıncınızı sağlıklı bir yaşam ve gerekiyorsa ilaçlar ile kontrol altına alabilirsiniz.

Kan basıncı ölçümlerinizi kaydetmeniz önemlidir.

Sağlıklı bir yaşam tarzı seçerek yüksek kan basıncı oluşumunu engelleyebilirsiniz.