Türk halk müziğine ömrünü adayan sanatçı: Nida Tüfekçi

Türk halk müziği sanatçısı, koro şefi, eğitimci ve müzikolog Mehmet Nida Tüfekçi'nin vefatının ardından 32 yıl geçti.
Yozgat'ta 1 Mart 1929'da dünyaya gelen sanatçının babası, Tüfekçiler ailesinden müteahhit Hamdi Bey, annesi ise Trabzon Akçaabatlı Zeynep Hanım'dır.
İlk ve ortaokul eğitimini Yozgat'ta tamamlayan Tüfekçi'nin çocukluk ve gençlik yılları da Yozgat'ın Akdağmadeni ilçesi ve çevresinde geçti.
Bağlama çalmayı babasından öğrendi
İlk müzik zevkini ve sanat duygusunu ailesinden ve çevresinden alan Tüfekçi, ilkokula gittiği yıllarda babasından bağlama çalmayı öğrendi.
Tüfekçi, 1947'de Ankara Maliye Mektebi'nin yatılı kısmına girerek, 1951'de liseyi bitirdi.
Lisedeyken Devlet Konservatuarı Folklor Arşivi'nin şefi ve Ankara Radyosu Yurttan Sesler Toplu­luğunun kurucusu ve yöneticisi Muzaffer Sarısözen ile tanışan sanatçı, Sarısözen'in teşviki ile misafir sanatçı olarak Ankara Radyosunun "Yurttan Sesler" saatinde canlı yayınlarda yer aldı. Yurttan Sesler topluluğuna katılan sanatçı, Ankara Yenimahalle Musiki Cemiyeti'nde dersler verdi.
Başarılı sanatçı, mezuni­yetinin ardından Akdağmadeni Maliyesi Gelir Servisi ve Akdağmadeni Maliyesine bağlı Boğazlıyan Mal Müdürlüğünde çalıştı.
Profesyonel müzik hayatına 1953'te Ankara Radyosu ile adım attı
Henüz 20 yaşındayken radyo yayınları yoluyla adını duyuran Tüfekçi, Ankara Yedek Subay Okulunda vatani görevini tamamladı.
Sanatçı, askerliğin ardından Maliye Saymanlık Müdürlüğünde memur olarak çalışmaya başladı.
Ankara Radyosunun 1953'te açtığı bağlama sanatçılığı sına­vını kazanan Tüfekçi, profesyonel müzik hayatına adım attı.
"Beyaz Mendil" filminde seslendirdiği türküyle dikkati çekti
Başarılı sanatçı, Ömer Lütfi Akad'ın 1955'te çektiği, müzik yönetmenliğini Sarısözen'in üstlendiği "Beyaz Mendil" filminde, "Çamlığın Başında Tüter Bir Tütün" türküsünü çalışı ve söyleyiş tarzı ile geniş kitlelerce tanındı.
Ankara Radyosunda sanat çalışmalarını sürdüren Tüfekçi, 13 Şubat 1958'de, Yurttan Sesler Topluluğu ses sanatçısı ve Sarısözen'in şef yardımcı­lığı görevini de yürüten Neriman Altındağ ile evlendi.
Çiftin kızı Gamze, 15 Aralık 1958'de dünyaya geldi.
Tayinini isteyen Tüfekçi, 21 Ekim 1959'da İstanbul Radyosunda çalışmaya başladı.
Sanatçı, TRT Ankara ve İstanbul Radyolarında "Ozanlar ve Bölge Sanatçıları", "Oyunlarımız Türkülerimiz", "Türkülerin Dili" ve "Halk Ozanları Geçiyor" adlı radyo programlarını hazırlayıp sundu.
Eşi ile Yurttan Sesler Kadınlar Topluluğunu kurdu
Nida Tüfekçi,1960-1962'de İstanbul Radyosundaki rutin sanat çalışmalarından ve görevlerinden arta kalan zamanlarda, Cağaloğlu'ndaki Aksaray Musiki Ce­miyeti'nde eşiyle halk müziği ve bağlama dersleri verdi.
Tüfekçi çifti, 1962'de "Yurttan Sesler Kadınlar Topluluğu"nu kurdu, 1962-1966'da Musiki Kültür Der­neğinde ve Cağaloğlu'ndaki İstanbul Yüksek Öğrenim Talebe Federasyonunda amatör sanatçı adaylarına dersler verdi. İkili ayrıca yurt içinde ve dışında birçok konsere imza attı.
UNESCO'nun hazırladığı "Dünya Müziği Tarihi" kitabının "Türk Halk Müziği" bölümünü yazan sanatçı, 1963'te yayımlanan "Memleket Türküleri" adlı kitabı eşiyle derledi.
Usta sanatçı, 1964'te İstanbul Radyosunda Türk halk müziğinden sorumlu Türk Müziği Şubesinde müdür yardımcılığı görevini üstlendi.
Bine yakın türküyü halk müziği arşivine kazandırdı
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT) Müzik Dairesinin 1972'de kuruluş çalışmalarına katılan Tüfekçi, Türk Halk Müziği ve Oyunları müdürlüğü yaptı, 1974'te ise TRT Müzik Dairesi Başkanlığına vekaleten getirildi.
Çeşitli zamanlarda TRT'nin derleme, denetleme, repertuvar kurulları ile Kültür Bakanlığı Yüksek Danışma Kurulunda çalışan Tüfekçi, 1971-1976'da Erzurum Radyosunda eğitmen ve denetçi olarak görev yaptı.
Tüfekçi, uzun yıllar TRT Denetleme ve Repertuvar Kurulu Başkanlığı görevlerini sürdürdü. Derlediği yaklaşık bin türkünün notalarını yazarak, halk müziği arşivine kazandırdı.
İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarının 1974'teki kuruluş çalışmalarında yer alan sanatçı, 1975'te resmen kurulan konservatuvarda 1976'dan itibaren yönetim kurulu üyeliği, öğretim üyeliği, başkan yardımcılığı, bölüm başkanlığı ve danışma birimi üyeliği görevlerinde bulundu.
Maddi karşılık beklemeden her zaman kültür ve sanat kuruluşlarında görev alan ve öğrenci yetiştiren Tüfekçi, Ankara Halkevi ve Türk Folklor Kurumunda da eğitim verdi.
Devlet Sanatçısı unvanı aldı
Halk müziği araştırmalarına ve ansiklopedilere katkıda bulunan Tüfekçi'ye Folklor Araştırma Kurumu tarafından 1985 İhsan Hınçer Türk Folkloruna Hizmet Ödülü, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından da 1991'de Devlet Sanatçısı ünvanı verildi.
Sanatçı, yetiştiği yöreye ait ses kültürünün bütün özelliklerini küçük yaşlarından itibaren yaşatmaya özen gösterdi.
Yerel ezgileri kendine has tarzıyla çalıp söyleyen sanatçı, Türk halk müziğinde öne çıkan isimlerden biri oldu.
Nida Tüfekçi, "Halk Türküleri ve Besteleri Üzerine", "Uzun Havalar", "Bozlaklar", "Türkülerimiz", "Aşıklarda Müzik", "Folklor", "Türk Halk Müziği" ve "Türk Musikisi Eğitiminde Türk Sazları" konulu makaleler kaleme aldı.
Tüfekçi'nin kızı Gamze Tüfekçi, Litros Sanat'a verdiği bir röportajda babasına dair şunları anlatmıştı:
"Halk müziği bizim hayatımızın mihenk taşı idi. Her şey onun üzerine kuruluydu. Evde asla kalitesiz bir müzik dinlenmezdi. Mesela o günün moda şarkısını evde açıp dinlesek kıyamet kopardı. 'Kulağınız bozulur, kaliteli şeyler dinleyin.' derdi. Anormal çalışırdı. Hafta sonları bile müzik dairesine gider, notalamayı orada yapardı. Ama bu bir iş değildi, aşktı onun için. Her sabah evde bağlama çalışırdı. Halk müziği çalışmak üzere kurulu bir hayatı vardı."
Hayatını halk müziğinin değer ve önemini anlatmaya, öğrenci yetiştirmeye ve seviyeli sanat icrasına adayan sanatçı, geçirdiği kalp krizi sonucu 18 Eylül 1993'te İstanbul'da vefat etti ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.