Türk -Amerikan İş Konseyi: "ABD ile İran Başta Olmak Üzere Üçüncü Ülke İlişkilerimizde Sıkıntı Yaşıyoruz"

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK)/Türk-Amerikan İş Konseyi ABD ve AB'nin İran'a uyguladığı ambargonun Türkiye'nin İran ile ticari ve ekonomik ilişkilerinin geliştirilmesi önünde önemli bir engel oluşturduğu değerlendirmesini yaptı. TAİK Başkanı Haluk Dinçer, "Türkiye, Birleşmiş Milletler'in(BM) İran ile ilgili yaptırımlarına harfiyen uyuyor. Ancak ABD ve AB tarafı Türkiye'nin İran ve üçüncü ülkelerle ekonomik ilişkileri konusunda katı kurallar empoze etmeye çalışıyor. ABD ile ikili ilişkilerimizde bir sorun olmasa da üçüncü ülkelerle ekonomik ilişkilerimiz konusunda Amerikan tarafı ile zaman zaman sıkıntılar yaşanıyor" dedi.

TAİK Başkanı Haluk Dinçer, yönetim kurulu üyeleriyle birlikte düzenlediği basın toplantısında Nisan 2010'da yapılması planlanan, ancak Ermeni Soykırımı Yasa Tasarısı'nın yeniden gündeme gelmesi nedeniyle ertelenen Dış Ekonomik İlişkiler Konseyi/Türk-Amerikan İş Konseyi (DEİK/TAİK)-American Turkish Council-American Friends of Turkey (ATC-AFOT) Ortak Yıllık Konferansı'nın 17-20 Ekim 2010 tarihleri arasında Washington'da gerçekleştirileceğini açıkladı.

-"TÜRKİYE'YE İHTİYAÇ ARTACAK"-

Toplantıda Türk-Amerikan ilişkilerini ekonomik ve siyasi perspektiften değerlendiren Haluk Dinçer, iki ülke arasındaki ilişkilerin siyasi alanda iyi düzeyde bulunduğunu, ABD Başkanı Barack Obama'nın 31 Ağustos 2010 tarihi itibariyle Irak'ta savaşın bittiğini açıklaması ve asker çekme işleminin başlamasıyla birlikte bölgede yeni bir döneme girildiği belirterek, "Bu bölgede Türkiye'den başka hiçbir ülkenin güçlü bir hikayesi yok. Asker çekilmesiyle birlikte Türkiye'ye olan ihtiyaç daha da artacak. Siyasi ilişkilerin yanı sıra ekonomik ilişkilerin de geliştirilmesi için şimdi daha fazla çaba içindeler" dedi.

-"ENERJİ EN ÖNEMLİ İŞBİRLİĞİ ALANI"-

Dinçer, ekonomik ilişkilerle ilgili olarak şu görüşleri dile getirdi:

"Türkiye Amerikan şirketlerinin Ortadoğu, Doğu Avrupa, Güney Batı Asya ve Kuzey Afrika'ya yönelik yatırımlarında doğal bir müttefik olabilir. Savunma sanayi ve enerji bu konuda başı çekiyor. Savunma sanayimizin ihracatı 1 milyar doları, iş hacmi de 3 milyar doları aştı. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında enerji sektörü başı çekiyor ve enerji sektörünün önemi daha da artacak. Enerji yatırımları son verilerle 4 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaştı."

Dinçer TPAO'nun bölgede enerji alanında daha etkin bir oyuncu olacağını ifade ederek "TPAO 4 milyar dolarlık bir yatırım öngörüyor. Şu anda TPAO Karadeniz'de Amerikan petrol şirketleri Exxon Mobil ve Chevron ile birlikte petrol arıyor. Karadeniz bu konuda umut verici. TPAO'nun yüzde 49'unun özelleştirilmesi gündemde, bu Amerikan şirketleri için fırsat olabilir. Ayrıca Başkent Doğalgaz'ın üç katı büyüklüğüne sahip İGDAŞ'ın özelleştirilmesi de gündemde. Bu da ayrı bir fırsat Amerikan şirketleri için"diye konuştu.

Nükleer enerji konusunda değinen TAİK Başkanı Dinçer, "Türkiye 2020'lerde toplam enerjisinin yüzde 40'ını nükleer enerjiden sağlamayı hedefliyor. ABD tarafı da iddialı idi ancak, ilk nükleer santral ihalesini Rusya ve Güney Kore kazandı. Yeni nükleer santral projelerinde ABD'nin daha aktif rol alacağını düşünüyoruz" dedi.

-"ABD ÜÇÜNCÜ ÜLKELERLERLE İLİŞKİDE ENGELLER ÇIKARIYOR"-

Dinçer, toplantı kapsamında görüşlerini dile getirirken Türkiye-ABD ilişkilerinin ekonomik ve siyasi çerçevesinde de değerlendirmelerde bulundu. ABD'nin İran'a yönelik ambargosuna değinen Haluk Dinçer, "Sayın Başbakanımız Türkiye ile İran arasındaki ticaret hacmini beş yılda üç katına çıkararak 30 milyar dolarlık bir rakamı hedeflediklerini söyledi. Ayrıca Türkiye ve İran arasında ortak serbest bölgeler kurulması yönünde bir görüş açıkladı. Bu konuşmaların ABD tarafında açık bir tepki verilmese de pek sıcak karşılanmadığını duyuyoruz. İran bize komşu ve partner bir ülke. İran dünyanın en büyük petrol üreten ülkelerden biri ve işlenmiş petrol ürünleri konusunda ihtiyacının yüzde 40'ına yakın bölümünü ithal ediyor. Türkiye bu konuda İran için en iyi kaynaklardan biri olabilir. Ticari ilişkilerimizin daha fazla gelişmesi gerekir. Bu tür kısıtlamalar sıkıntı yaratıyor" diye konuştu.

-"ABD İRAN'A AMBARGO KONUSUNDA BİRAZ ŞOV YAPIYOR"-

Toplantıda basın mensuplarının İran'a ilişkin sorularını da yanıtlayan TAİK Başkanı Dinçer, "İran'a ambargo şimdiye kadar ne işe yaradı? Bu kaçıncı ambargo, ama hiçbir reçete olamadı. İran ile üçüncü ülkelerin ticari ilişkilerinde ne değişme oldu. İran hala var, İran hala ayakta. İran bizim doğal ticari partnerimiz. Türkiye'nin İran ile ticareti yetersiz. Birbirimize ihtiyacımız var. Bence Amerika'nın ambargo uygulaması biraz şov niteliğinde" dedi. İsrail ile ilişkiler konusunda da görüşlerini açıklayan Dinçer, Mavi Marmara baskınından sonra iki ülke ilişkilerinde sıkıntılı bir döneme girildiğini belirtirken, BM'nin İnsan Hakları Komisyonu raporunun Türkiye'yi uluslararası arenada çok avantajlı bir duruma getirdiğini söyledi. Dinçer, iş dünyası olarak İsrail-Türkiye ilişkilerinin normalleşmesini ve Ortadoğu'ya barış gelmesini istediklerini ifade ederek " Ancak bu arzumuza rağmen mevcut koşullarda bunun yakın dönemde olmasını pek mümkün görmüyoruz. Türkiye'nin burada arabulucu rolünü oynaması bu sorunların çözümünde önemli" dedi.

-"AMBARGO DELİNMESİ GİBİ BİR ŞİKAYET YOK"-

İran ile ilişkiler konusunu değerlendiren TAİK Başkan Yardımcısı Şerif Egeli de ABD'nin Türkiye'nin İran ile ticaretini durduramayacağını savunarak "Amerika'ya rağmen iş yapılması mümkün mü' sorusuna karşılık olarak "Tabi ki mümkün. Onlar her şeyi kendi ülkelerindeki evet ya da hayıra göre değerlendiriyorlar. Onların eveti Riyad'da, Şam'da, Tahran'da evet olmayabilir. Bu nedenle ABD'lileri ikna edip dünyanın bu tarafının bambaşka realiteye sahip olduğunu anlatmamız gerek. Türkiye, İran'ın en büyük komşusu. Bu ülkeyle ticaretin gelişmesine kimse mani olamaz" şeklinde yanıt verdi. İran'a ambargo konusunda ABD tarafından bir şikayet gelip gelmediği konusunda açıklama yapan DEİK Genel Sekreteri Ufuk Yılmaz "Şu ana kadar ambargoyu delici faaliyetler anlamında bize iletilen ne somut bir örnek var, ne de 'deliyorsunuz' diye bir yaklaşım var. ABD heyeti DEİK'i ziyaret ettiğinde de bu konuda bir şey söylenmedi. Şunu da belirteyim ki aslında ABD'nin İran'a ihracatı bizim İran'a ihracatımızdan daha fazla artıyor" dedi.

-"BAKANLARIN YER ALDIĞI YENİ KONSEY BİZİMLE REKABET ETMEZ"-

Basınla sohbet toplantısında bir başka tartışma konusu da yeni bir model olarak hükümetler nezdinde oluşturulması planlanan Türk-ABD İş Konseyi oluşumu oldu. TAİK Başkanı Haluk Dinçer, "Hükümetimizin Türkiye-ABD ekonomik ilişkilerini daha da geliştirme amacı doğrultusunda üzerinde çalıştığı bir konuda olumsuz bir görüş vermeyiz. Bu bizim misyonumuzla bağdaşmaz. Hükümetin arkasında olduğu, Türkiye ve ABD'nin bakanlarının liderlik ettiği bir örgütün hiçbir şekilde DEİK'in bir konseyine rakip olacağını düşünmeyiz. Bu, bizim çalışmalarımızı tamamlayıcı, her iki ülkenin hükümetlerinin diyalogunu geliştirici ve arttırıcı bir yapı olabilir" dedi. Dinçer, bu konuda basın mensuplarından gelen bir soru üzerine de, ABD'nin Brezilya ve Hindistan ile de bu tarz bakanlar düzeyinde iş konseyleri oluşturduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

"Model ortaklık, bizim iş konseyimizle rekabet eder halde değil, bizim yaptığımız işi tamamlar nitelikte olacaktır. Kurulacak örgütün misyonu, vizyonu konusunda önümüzdeki günlerde bir açıklama yapılacağını bekliyoruz. Burada TAİK yapısına kıyasla en temel farklılık, her iki ülkeden iki bakanın liderliğini yapacağı iş konseyi özelliğini taşıyacak olmasıdır. Bu nedenle TAİK'e rakip olması, rekabet etmesi ve bir tehdit oluşturması söz konusu değildir. Biz 29 yılını tamamlayan ve bu alandaki en kökü ve en eski iş konseyi olarak her zaman olduğu gibi iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi konusundaki çalışmalarımıza aynen devam edeceğiz."

TAİK Yürütme Kurulu Üyesi Cüneyd Zapsu ise bu konuda yaptığı kısa yorumda "Kurulması planlanan Türk-ABD İş Konseyi keşke başarılı olsa ve biz de evimize gidebilsek. Sayın Başkan da bizler de şan şöhret peşinde değiliz. Bu işten para da almıyoruz. Bir görev olarak yapıyoruz. Bence sivil toplum bu konuda daha başarılıdır" dedi.

-ORTAK HEDEFLERE ULAŞMAK BAŞLIKLI KONFERANS -

    

Konferansla ilgili bilgi veren TAİK Başkan Yardımcısı Şerif Egeli 17 Ekim'de yapılacak bu yılki DEİK/TAİK-ATC-AFOT Ortak Yıllık Konferansına 700 kişinin katılmasını beklediklerini ve bu sayının yüzde 60'ının ABD'den, yüzde 40'ının Türkiye'den olacağını söyledi. Egeli, "2010: Ortak Hedeflere Ulaşmak" temasını taşıyan konferansta ABD ve Türkiye'deki değişen iş ve yatırım ortamlarına dair görüş alışverişinde bulunmak üzere AB, bankacılık ve finans, dış ilişkiler, enerji, güvenlik/savunma, inşaat, ticaret ve yatırım alanlarında paneller düzenleneceği bilgisini aktardı.

Egeli, konferansa Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül, Devlet Bakanı Zafer Çağlayan'ın katılım teyidi verdiğini belirtti. Savunma Sanayi Müsteşarı Murad Bayar'ın yanı sıra TOBB/DEİK Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu ve DEİK/TAİK Başkanı Haluk Dinçer'in de katılacağı konferansa Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, ABD Savunma Bakanı Robert Gates ve ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton davet edilenler arasında yer alıyor. Egeli, "Konferans aracılığıyla önemli mesajlarımızı Amerikan iş dünyasına verme şansımız olacak. Tek sorun o dönemde Kongre seçimleri dolayısıyla Kongre üyelerini pek göremeyeceğiz" derken, Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Koç'un da konferansa katılarak öğle yemeğinde bir konuşma yapacağını da sözlerine ekledi.(ANKA)

(NÇ/ÖMR)