Trump'tan ABD müzakerecilerine: 'İran'la anlaşma için acele etmeyin'

ABD Başkanı Donald Trump, bir anlaşmanın yakın olduğuna ilişkin haberlerin ardından müzakerecilere "bir anlaşmaya acele etmemelerini" söylediğini açıkladı.

ABD medyasına göre görüşülen anlaşma, 60 günlük bir ateşkes uzatmasını, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve İran'ın nükleer programına ilişkin daha fazla müzakereyi içeriyor.

Trump, sosyal medya paylaşımında görüşmelerin "yapıcı" şekilde ilerlediğini ancak "her iki tarafın da zamana ihtiyacı olduğunu ve işin doğru yapılması gerektiğini" söyledi.

Trump, 23 Mayıs'ta günü bir anlaşmanın "büyük ölçüde müzakere edildiğini" söylemiş, bu da savaşın sonunun yakında duyurulabileceğine dair spekülasyonlara yol açmıştı.

İran medyasındaki haberlerde ise olası anlaşmada hâlâ "bir ya da iki" anlaşmazlık noktası bulunduğu belirtiliyor.

İranlı yetkililer de hafta sonu boyunca görüşmelerde ilerleme kaydedildiğine işaret etmişti ancak İran Dışişleri Sözcüsü İsmail Bekayi, bunun kilit konularda anlaşmaya varıldığı anlamına gelmediğini söyledi.

Gündeme gelen anlaşma Cumhuriyetçi Parti içinde görüş ayrılıklarına yol açtı; bazı siyasetçiler bunun İran'a karşı fazla yumuşak olduğunu savunuyor.

Senatör Ted Cruz anlaşmanın "felaket bir hata" olacağını söylerken, Senato Silahlı Hizmetler Komitesi Başkanı Roger Wicker, 60 günlük bir ateşkesin "Destansı Öfke Operasyonu ile elde edilen her şeyi boşa çıkaracağını" ifade etti.

Ancak Temsilciler Meclisi Dışişleri Komitesi üyesi Mike Lawler, yönetimin "rejimin kalan unsurlarını bir müzakereye, gerçek bir müzakereye zorlamayı başardığını" söyledi.

ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a geniş çaplı saldırılar düzenleyerek Orta Doğu genelinde çatışmalara yol açtı.

İran ABD-İsrail bombardımanına, İsrail'e ve Körfez'deki ABD müttefiklerine saldırılar düzenleyerek karşılık verdi.

Nisan ayında görüşmeleri kolaylaştırmak amacıyla bir ateşkes ilan edildi ve taraflar ateşkese büyük oranda uydu.

'Hata olmamalı'

Trump, 24 Mayıs'ta günü sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, müzakerelerin "düzenli ve yapıcı bir şekilde ilerlediğini ve zamanın kendi taraflarında olduğunu göz önünde bulundurarak temsilcilerine bir anlaşma için acele etmemelerini söylediğini" belirtti.

"Her iki tarafın da zamana ihtiyacı var ve işi doğru yapmalılar. Hata olmamalı!"

Trump ayrıca İran'ın nükleer silah geliştiremeyeceğini "anlaması gerektiğini" söyledi.

ABD ve İsrail bunu uzun zamandır talep ediyor.

ABD ve müttefikleri İran'ın nükleer silah geliştirmeye çalıştığından şüpheleniyor, ancak Tahran nükleer programının yalnızca barışçıl amaçlı olduğunu söylüyor.

ABD medyasındaki bazı haberlere göre görüşülen anlaşma, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunu teslim etmesini de içerebilir.

İran'ın yaklaşık 440 kilogram yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğu düşünülüyor; bu madde nükleer enerji üretiminde ve yeterince zenginleştirildiğinde silah yapımında kullanılabiliyor.

ABD başkanı, sosyal medya paylaşımında ayrıca Washington'un İran limanlarına yönelik ablukasının —Nisan başından bu yana yürürlükte olan— "bir anlaşma sağlanıp onaylanana ve imzalanana kadar tam güçle devam edeceğini" söyledi.

ABD bu ablukayı Tahran üzerinde baskı kurarak kendi şartlarını kabul ettirmek için uyguluyor.

İran ise buna karşılık Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sürdürüyor ve dünya petrolü ile sıvılaştırılmış doğalgazının yaklaşık %20'sinin geçtiği hayati su yolunu fiilen kapalı tutuyor.

Bu durum küresel petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio daha önce müzakerelerde "önemli" fakat "nihai olmayan" ilerleme kaydedildiğini söylemişti.

Rubio, Hürmüz'le ilgili iyi haberler olabileceğine işaret ederek, son 48 saatte kaydedilen ilerlemenin "geçiş ücretleri olmayan, tamamen açık bir Hürmüz Boğazı" sonucunu doğurabileceğini ifade etti.

İran Dışişleri Sözcüsü Bekayi ise 23 Mayıs'ta devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, İran'ın "nihayetinde nihai bir anlaşmaya varılmasını sağlamak" amacıyla ek görüşmelere imkan tanıyacak bir "mutabakat zaptını" sonuçlandırma sürecinde olduğunu söyledi.

Trump da 23 Mayıs'taki paylaşımında bir "mutabakat zaptından" bahsetmişti.

Görüşmelere aracılık eden Pakistan Başbakan Yardımcısı İshak Dar, son müzakerelerin iyimserliğe imkan tanıdığını söyledi.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .