Sektör Devleri, 12 Sektörde Verilecek Büyük Proje Yatırımı Desteklerine Temkinli Yaklaştı

Sektör devleri, küresel krizin yarattığı belirsizlik ortamında, yeni teşvik paketinde yer alan ve Türkiye genelinde 12 sektörde yapılacak büyük proje yatırımlarına temkinli yaklaştı. Kısa vadede Kurumlar ve Gelir Vergisi indirimlerinden, yatırım tahsisine kadar birçok teşvik unsuru içeren büyük yatırım projelerinin kısa vadede beklenen heyecanı yaratmayacağı görüşünde birleşen sektör temsilcileri, bunda küresel ekonomik krizin ne kadar süreceği ve çıkış hızının belirsizliğini koruması kadar, büyük proje yatırımlarına ilişkin ana başlıkların altının yeterince doldurulmaması, belirlenen asgari yatırım büyüklüklerinin ve desteklenmesi öngörülen bazı alanların fizibıl olmamasının da etkili olduğuna dikkat çekti.

Sektörlerin önde gelen isimlerinden Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu, IC Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Çeçen, Anadolu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay Özilhan, Kimya Sanayicileri Derneği Başkanı Timur Erk, Otomotiv Sanayicileri Derneği Genel Sekreteri Ercan Tezer, Uluslararası Yatırımcılar Derneği Genel Sekreteri Mustapa Alper, 12 sektördeki büyük proje yatırımlarını ANKA'ya değerlendirdi. Hükümetin aldığı teşvik kararının "doğru bir karar" olduğu görüşünde birleşen sektör temsilcileri, 12 sektörde yapılacak büyük proje yatırımlarına Kurumlar ve Gelir Vergisi indirimlerinden, yatırım yeri tahsisine, KDV istisnasından Gümrük Vergisi İstisnası'na kadar birçok teşvik gündeme getirilse de, krize yönelik belirsizlik nedeniyle yatırımcının büyük proje yatırımlarına şimdilik temkinli yaklaşacağı görüşünü savundu. Sektör temsilcileri, yatırımcının bu kararında, küresel ekonomik krizin ne kadar süreceği ve çıkış hızının belirsizliğini koruması kadar büyük proje yatırımlarına yönelik olarak sektörel bazda belirlenen asgari yatırım büyüklüklerinden, başlıkların altının yeterince doldurulmamasına kadar birçok faktörün etkili olduğunu vurguladı.

-ZORLU: "PLAZMA TV'NİN DEVRİ BİTTİ"-

Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu, 12 sektörde desteklenecek büyük proje yatırımlarının "altının doldurulması" ve "sınırlarının doğru çizilmesi" gerektiğini söyledi. Teşvik kararının doğru bir karar olduğunu düşünen Zorlu, ancak yeni teşvik sisteminin bu haliyle bir takım eksiklikleri bulunduğunu ileri sürerek, konseptin içinin doğru bir şekilde doldurulması, bazı sınırlamaların üretimi destekleyecek şekilde yapılması gerektiğini söyledi.

LCD ve Plazma üretimi için hükümetin asgari 1 milyar TL'lik yatırım öngördüğünü anımsatan Zorlu, bu alanda yapılacak rekabetçi yatırımların 1 milyar ve 1 milyar TL üzeri olacağını doğruladı. Ancak, Plazma üretiminin desteklenmesi kararının üzerinde düşünülmesi gerektiğini dile getirdi. Artık tüm dünyada plazma üretiminin döneminin kapandığına işaret eden Zorlu, LCD üretiminde ise Türkiye'de yatırımlar bulunduğuna dikkat çekti. Şu aşamada LCD üretiminde temel madde olan kristal cam yatırımlarının Türkiye'de eksik olduğunu ifade eden Zorlu, bu alanda yeni yatırımların krize yönelik belirsizliklerin giderilmesinin ardından gündeme gelebileceğine işaret etti. Grup olarak gündemlerinde böyle bir proje olduğunu belirten Ahmet Nazif Zorlu, "Gelişmeleri yakından takip ediyoruz. Paketin hayata geçmesinin ardından, piyasalardaki gelişmeleri ve küresel krize yönelik belirsizlikleri izleyeceğiz. 2 milyar dolar büyüklüğe sahip olan bu yatırımı, gerçekleştirip, gerçekleştirmeyeceğimize karar vereceğiz" dedi. Lazer TV, üç boyutlu TV'ler ve OLED TV üretimine yönelik yatırımların Ar-Ge çalışmaları olarak sürdüğüne dikkat çeken Ahmet Nazif Zorlu, bu alanda destek verilmesinin yerinde bir karar olduğunu vurguladı.

-İBRAHİM ÇEÇEN: "LİMAN YATIRIMLARI İÇİN DE KRİZİN BİTMESİ BEKLENİYOR"-

Küresel ekonomik kriz nedeniyle finansman maliyetlerinin artması üzerine acil olmayan yeni yatırım projelerini "beklemeye" alan IC Holding, yeni teşvik paketinin yasalaşmasının ardından büyük proje yatırımları ve tevsi yatırımlarını piyasalarda yaşanan gelişmelere göre tek tek hayata geçirmeye hazırlanıyor. Yeni teşvik paketini incelediklerini söyleyen IC Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Çeçen, artan finansman maliyetleri nedeniyle beklemeye aldıkları bazı projeleri, krize yönelik belirsizliklerin ortadan kalkmaya başlaması halinde önümüzdeki günlerde hayata geçirebileceklerini söyledi. Özellikle liman, yat limanı ve tevsi yatırımlar yapmak için yeni teşvik paketini beklediklerini dile getiren Çeçen, "Öncelikli projelerimizden biri Çeşme Yat Limanı olacak. 400 yatlık liman projesinin, mali tabloları henüz kesinleştirilmedi. Büyük bir ihtimalle, hükümetin liman ve liman hizmetleri için belirlediği asgari 250 milyon TL'lik yatırım tutarının üzerinde olur" dedi.

-ÖZİLHAN: "KRİZ ORTAMINDA BÜYÜK PROJE YATIRIMLARINA VERİLEN DESTEKLER BEKLENEN HEYECANI YARATMAZ"-

Anadolu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay Özilhan, hükümetin krizden çıkışı hızlandırmak için yeni bir teşvik paketini gündeme getirmesini doğru bir karar olduğunu söyledi. Kriz nedeniyle teşvik paketinin, özellikle de Türkiye'nin dört bir yanında desteklenecek 12 sektördeki büyük proje yatırımlarının ilk etapta büyük heyecan yaratmayacağına dikkat çeken Özilhan, "Ortam müsait değil. Yatırımcı uzun vadeli bakıyor. Önümüzdeki günlerde krize yönelik belirsizlikler ortadan kalktıkça, teşvik paketine olan ilgi artabilir. Hükümet, sanayine yön vermek için, stratejik açıdan belirlediği bu teşviklere zaman sınırlaması koymamalı" dedi. Grup olarak teşvik paketini incelediklerini açıklayan Tuncay Özilhan, 12 sektörde desteklenecek büyük proje yatırımları çerçevesinde gündemlerinde bir proje olmadığını belirterek, ancak krizin yatırımlar üzerindeki olumsuz etkilerinin azalmasının ardından, tarım sektörüne yönelik uzun vadeli yatırımları bölgesel bazlı teşvikler çerçevesinde hayata geçirebileceklerini açıkladı.

-TİMUR ERK: "300 MİLYON TL'LİK ASGARİ YATIRIM 100 MİLYON TL'YE İNMELİ"-

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın ithalatın yoğun olarak yapıldığı, ihracatın sınırlı düzeyde kaldığı için büyük proje desteği kapsamına aldıklarını açıkladığı kimyasal madde ve ürünleri imalatı sektörü, diğer kimyasal madde imalatı çerçevesinde öngörülen 300 milyon TL'lik asgari yatırım büyüklüğünü çok yüksek buldu. Kimya Sanayicileri Derneği Başkanı Timur Erk, yeni teşvik sisteminde diğer kimyasal ürünler imalatı başlığında yapılacak büyük proje yatırımları için öngörülen asgari yatırım büyüklüğünün, oldukça yüksek tutulduğunu ileri sürdü. Bu rakamın ilaç imalatında olduğu gibi 100 milyon TL'ye çekilmesi gerektiğini savunan Erk, diğer kimyasal ürünler grubuna giren boya hammadde alanında yapılacak rekabet edebilir yatırımlarının 30 milyon TL düzeyinde olduğunu belirtti. Erk, alt sektörlerdeki benzeri yatırımların büyüklüğünün de 30-50 milyon TL arasında değiştiğini ifade etti. Türkiye'de ilk defa karbon elyafın Aksa Akrilik'in yaptığı bir yatırımla üretilmeye başlanacağına dikkat çeken Erk, bu yatırımın büyüklüğünün bile 250 milyon TL düzeyinde olduğunu vurguladı. Sektör olarak yeni teşvik sistemini detaylı bir şekilde incelemeye aldıklarını belirten Timur Erk, "Teşvik sisteminde bir takım muafiyetler de tanınıyor. Büyük proje yatırımlarından yararlanamayan diğer kimyasal ürünleri imalatı için bu destekleri de inceliyoruz. Çalışmamız bittiğinde, özellikle büyük proje finansmanında diğer kimyasal ürünlerin imalatının ilaçta olduğu gibi 100 milyon TL'ye indirilmesi yönünde hükümete talebimizi ileteceğiz" dedi.

-"ANA KİMYASALLAR İÇİN ÖNGÖRÜLEN 1 MİLYAR TL MAKUL"-

Erk, ana kimyasal maddelerin imalatı için öngörülen asgari 1 milyar TL tutarındaki yatırım büyüklüğünün ise makul olduğunu, bu alanda yapılacak yatırımların bunun üzerinde gerçekleştiğini ifade etti. Erk, şu anda ana kimyasal madde ve ürünleri imalatı alanında yeni yatırımın gündeme alındığı tek şirketin Petkim olduğunu vurguladı. Edinilen bilgiye göre Socar&Turcas'ın Pektim Aliağa tesislerinde petrol rafinerisi kurmak üzere EPDK'ya yaptığı başvuruyla ilgili değerlendirmeler sürüyor.

-ERCAN TEZER: "OTOMOTİVDE YENİ YATIRIMLAR KRİZ SONRASI GÜNDEME GELİR"-

Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün, "otomobil fabrikası kurmak isteyenler olduğu" yönünde açıklama yapsa da, 3 aydır uygulanmakta olan ÖTV ve KDV indirimiyle üretime gaz veren otomotiv sektörü yeni yatırımlara şimdilik temkinli yaklaştı. Otomotiv Sanayicileri Derneği Genel Sekreteri Ercan Tezer, ancak kriz döneminin atlatılmasının ardından yeni yatırımların gündeme gelebileceğini ifade ederek, şu anda yeni bir yatırımın gündemde olmadığını vurguladı. Önümüzdeki günlerde yaşanacak gelişmelerin yatırımcıların tavrını belirleyeceğine dikkat çeken Tezer, yeni teşvik paketini incelediklerini belirtti. Pakette büyük proje yatırımları çerçevesinde değerlendirilecek sektörler arasında yer alan motorlu kara taşıtları için öngörülen 250 milyon dolarlık asgari yatırım büyüklüğünün rekabetçi bir yatırım için yeterli olduğunu vurgulayan Tezer, "Hibrit otomotiv sektöründe yapılacak yatırımlardan bir tanesi. Bunun için özel bir desteğe ihtiyaç yok. Aslında bu yönde bizim bir talebimiz de yok" dedi.

-TRANSİT BORU HATTI PROJESİ'NE DESTEK EN ÇOK ÇALIK'A YARAYACAK-

Yeni teşvik paketinde büyük proje yatırımları desteklenecek bazı sektörler arasında ya özel sektör yatırımları sınırlı, ya da şimdili tek yatırımcı gündemde. Bunlardan biri transit boru hattıyla taşımacılık hizmetleri sektörü. Büyük proje yatırımları olarak belirlenen 12 başlıktan birisini oluşturan ve asgari yatırım sınırı konulmayan Transit Boru Hatlarıyla Taşımacılık alanında verilecek teşviklerden, önümüzdeki günlerde herhangi bir nedenle iptal edilmemesi halinde şu ana kadar sadece Çalık Grubu'nun yararlanabileceği öğrenildi. Nabucco Projesi'nin Türkiye geçişinde de bu teşvik kapsamında olması söz konusu olduğu, ancak henüz hükümetler arası anlaşmanın imzalanmamış olması ve projenin 2011 yılından sonra başlayacak olması nedeniyle söz konusu teşviğin en çok Çalık Grubu'na yarayacağı ifade edildi. 1 milyar TL tutarında asgari yatırımın zorunlu tutulduğu rafine edilmiş petrol ürünleri imalatında da, destekten ilk önce yararlanması beklenen gruplardan biri, Ceyhan Bölgesi'nde petrol rafinerisi yapma izni alan Çalık Grubu olacağı ileri sürüldü. Ancak Petrol Rafinerisi yatırımlarının 5 milyar dolar düzeyinde olması ve kriz döneminde böyle bir yatırımın hayata geçirilmesinin şimdilik mümkün görünmüyor.

-MUSTAFA ALPER: "BÜYÜK YATIRIMLAR İÇİN YER TAHSİSİ SORUNU ÇÖZÜLMELİ"-

Küresel ekonomik krizin Türkiye'ye gelen uluslararası yabancı sermaye yatırımlarının 2009 yılının ilk dört ayında yüzde 45 oranında azaldığını söyleyen Uluslararası Yatırımcılar Derneği Genel Sekreteri Mustafa Alper, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan teşvik paketinin böyle bir ortamda etkisini hemen göstermesinin beklenmediğini açıkladı. Yerli yatırımcı kadar, yabancı yatırımcının da "teşvik paketinin" içeriğiyle yakından ilgilendiğini belirten Alper, "Böyle bir paket açıklanması uzun süredir bekleniyordu" dedi.

Yeni teşvik paketinde 12 sektördeki büyük proje yatırımlarına verilen desteklerin cazip olduğunu ifade eden Alper, buna karşın küresel krize yönelik belirsizlik nedeniyle bu çerçevede yabancı sermaye yatırımlarının kısa vadede gündeme gelmesini beklemediklerini ifade etti. Büyük proje yatırımlarında genelde büyük yatırım alanına ihtiyaç duyulduğuna dikkat çeken Alper, hükümetin özellikle büyük proje yatırımları çerçevesinde desteklenecek sektörlerdeki yatırımları dikkate alarak, çalışmalarını hızlandırması gerektiğini belirtti. Daha önce arazi tahsisi yapılamadığı için büyük yatırımların başka ülkelere kaptırıldığını vurgulayan Alper, "Küresel piyasaların düzelmesinin ardından aynı şeyin tekrar yaşanmaması için şimdiden arazi üretimi ve altyapı çalışmaları hızlandırılmalı" dedi. Elektronik sektörüne yönelik yatırımların daha derli toplu olduğunu hatırlatan Alper, bun karşın otomotiv, petrokimya gibi yatırımların oldukça büyük bir yer tutacağına işaret etti. (ANKA)

(HGS/YLD/BÜN)