Ukrayna'dan Wildberries depolarına İHA saldırısı

Ukrayna'nın Rusya'nın en büyük e-ticaret platformu Wildberries'e ait 4 büyük depoyu insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef alması, Rusya'nın da benzer tesislere yönelik saldırılarda bulunması, iki ülke arasındaki savaşı askeri altyapı ve enerji altyapısının yanı sıra milyonlarca tüketici, satıcı ve çalışanı etkileyen ticari lojistik ağları içine alacak şekilde genişletti.
Wildberries'e ait Moskova yakınlarındaki Elektrostal ile Tambov bölgelerinde bulunan depoların 18 Temmuz'da, güneydeki Krasnodar ve Nevinnomıssk tesislerinin ise 22 Temmuz'da vurulduğu saldırılarda en az 9 kişi hayatını kaybetti, 60'tan fazla kişi hastanelerde tedavi altına alındı.
Rusya da savaş boyunca Ukrayna'daki enerji tesisleri, ulaştırma hatları, lojistik merkezler, sanayi kuruluşları ve askeri hedeflere yönelik füze ve İHA saldırıları düzenledi. Her iki ülke de karşı tarafın askeri kapasitesini ve ikmal imkanlarını zayıflatmayı amaçladığını savunuyor.
Kiev yönetimi Rusya içindeki uzun menzilli saldırıların Moskova'nın savaş faaliyetlerini sekteye uğratmayı hedeflediğini belirtirken, Kremlin Ukrayna'daki saldırılarının askeri hedeflere ve savunma sanayisiyle bağlantılı hedeflere yöneldiğini ifade ediyor.
Wildberries kurucusu ve Üst Yöneticisi Tatyana Kim, saldırıların ardından siparişlerin alternatif merkezlere yönlendirildiğini, çalışanların tahliye edildiğini ve hayatını kaybedenlerin yakınları ile yaralılara destek sağlanacağını açıkladı.
Hedefteki ticari lojistik merkezleri
Ukrayna ordusu, Rusya topraklarındaki uzun menzilli operasyonlarında petrol rafinerileri, yakıt depoları, askeri üretim tesisleri, hava üsleri ve demir yolu bağlantılarını hedef alırken, Wildberries depolarının ard arda vurulması büyük ticari lojistik merkezlerinin de hedef listesine dahil edildiğini gösterdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırı düzenlenen tesislerde yaptırım kapsamındaki İHA parçaları ve navigasyon ekipmanlarının bulunduğunu, elektronik ve optik sistemler gibi çift kullanımlı ürünlerin de büyük e-ticaret platformlarının dağıtım ağından geçirildiğini öne sürdü.
Bununla birlikte Ukrayna tarafı, vurulan 4 tesiste hangi askeri veya çift kullanımlı ürünlerin bulunduğuna, söz konusu ürünlerin hangi kuruluşlara gönderildiğine ve sevkiyatların tesislerin toplam faaliyeti içindeki payına ilişkin bilgi vermedi.
Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov ise depoların askeri tedarik amacıyla kullanıldığı iddiasını reddederek, saldırıların Wildberries'e ve platform üzerinden faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelere zarar verdiğini belirtti.
Şirket yönetimi de tesislerde günlük tüketim ürünlerinin depolandığını ve saldırılardan sivil çalışanların etkilendiğini vurguladı.
Yüz binlerce metrekarelik kapasite etkilendi
AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, saldırıya uğrayan 4 tesisin toplam alanı 566 bin ila 628 bin metrekare olarak hesaplanıyor. Söz konusu alan, Wildberries'in ülke çapındaki toplam depolama kapasitesinin yaklaşık yüzde 12 ila 14'üne karşılık geliyor.
Moskova ve çevresindeki yoğun tüketim merkezlerine hizmet veren elektrostal tesisinin zarar görmesi, başkent hattındaki teslimat ve ürün ayrıştırma süreçleri üzerinde baskı oluştururken, bu tesis Rusya'nın merkez ve güney bölgeleri arasındaki dağıtım zincirinde yer alıyor.
Krasnodar ve Nevinnomıssk merkezleri ise Karadeniz kıyıları, Kuzey Kafkasya ve Rusya'nın güneyindeki geniş tüketim pazarlarına hizmet veriyor. Söz konusu iki merkezin aynı saldırılarda hedef alınması, güneydeki bölgesel dağıtım kapasitesinin zayıflatılmasının amaçlandığı değerlendirmelerine yol açıyor.
Wildberries'in 200'den fazla lojistik tesise yayılan çok merkezli yapısı sayesinde siparişler diğer depolara aktarılırken, saldırılar nedeniyle ülke genelinde yaygın bir tedarik kesintisi kaydedilmedi.
Mali yük satıcılara yansıyabilir
Wildberries'in çok sayıda bağımsız işletmeyi tüketicilerle buluşturan pazar yeri modeliyle çalışması nedeniyle depolardaki stok kayıplarının önemli bölümünün küçük ve orta ölçekli satıcılara yansıması bekleniyor.
Şirketin 7 Temmuz'da yürürlüğe giren sözleşme değişikliğiyle İHA, füze ve topçu saldırılarını "mücbir sebep" kapsamına alması ve bu olaylarda kaybolan veya zarar gören ürünler için sorumluluğunu sınırlandırması ülkede tartışmalara neden oluyor.
Wildberries doğrudan tazminat yerine lojistik kolaylık, kredi ötelemesi ve ürünlerin diğer merkezlere aktarılması gibi destekler üzerinde çalıştığını bildirirken, Rusya Elektronik Ticaret Piyasası Katılımcıları Birliği hükümetten zarar gören işletmelerin vergi ödemelerinin 6 ay ertelenmesini talep etti.
Şirket, tesis, ekipman, stok ve faaliyet kesintisinden kaynaklanan toplam zararını henüz açıklamadı. Rus basınında yer alan tahminlerde toplam kaybın 100 milyar ila 150 milyar rubleye (yaklaşık 1,2 ila 1,9 milyar dolar) ulaşabileceğine işaret ediliyor.
Hasar oluşan binaların ne kadarının kullanılamaz hale geldiği, stokların ne ölçüde zarar gördüğü, sigorta kapsamı ve tesislerin yeniden faaliyete geçme süresi açıklanmadığı için nihai maliyet henüz belirlenemiyor.
Günde 20 milyondan fazla sipariş işleyen Wildberries, Rusya'da milyonlarca tüketici, satıcı, kurye, depo çalışanı ve teslimat noktası işletmecisini birbirine bağlayan platform ekonomisinin en büyük aktörleri arasında yer alıyor.
Wildberries'in 2025 yılı finansal sonuçlarına göre şirketin cirosu 2024'e göre yüzde 49 artışla 6,1 trilyon rubleye, net karı ise yüzde 68 yükselişle 175 milyar rubleye ulaştı. Söz konusu dönemde, lojistik altyapıya yapılan yatırımlarla şirketin depo ağı 200'ü aşkın tesiste 5,2 milyon metrekareye çıkarılmıştı.
Lojistik ağların savaş koşullarındaki rolü
Uzmanlar, Kiev'in saldırılarla Rusya'nın askeri veya çift kullanımlı ürün akışını kesintiye uğratmayı, tesislerin korunması için ayrılan hava savunması ve güvenlik kaynaklarını artırmayı hedeflediğini değerlendiriyor.
Saldırılar aynı zamanda sigorta, depolama, ulaştırma ve güvenlik maliyetlerini yükseltirken, Moskova yönetimi gelişmelerin ticari faaliyetlere ve sivil çalışanlara zarar verdiğini savunuyor.
Rusya'nın Ukrayna'daki enerji, sanayi ve lojistik altyapıya yönelik saldırıları da üretim, ulaşım ve tedarik zincirlerinde kesintilere yol açarken iki taraf da lojistik kapasiteyi karşı tarafın savaş faaliyetlerinin önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriyor.