Referans, Okuruna Atatürk'ün Kaleminden 'Geometri' Dağıttı

Referans Gazetesi, Atatürk’ün anısına dün abonelerine 10 Kasım anısına, Atatürk’ün kendi eliyle yazdığı ve modern matematik terimlerini Türkçeye kazandıran ’Geometri’ kitabını hediye etti.

Bir yılını gece gündüz geometri bilimine ayıran ve bu kelimeleri Türkçeleştirmek için çalışan Mustafa Kemal, 1937 yılında yayınlanan kitapla birlikte bugün kullanılan terimleri Türkçeye kazandırdı. Referans Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Eyüp Can, "Tüm dünyayı etkisi altına alan global ekonomi krizinin yaşandığı bu 10 Kasım’da Türk Dil Kurumu ile işbirliği içinde Atatürk’ün kendi el yazısıyla yazdığı Geometri kitabını okuyucularımıza ulaştırmak istedik" dedi.

Hangi terim ne oldu

Atatürk sayesinde, geometride ’maksumunaleyh’ yerine ’bölen’, ’taksim’ yerine ’bölme’, ’haric-i kısmet’ yerine ’bölüm’, ’kabiliyet-i taksim’ yerine ’bölünebilme’, ’mazrubata tefrik’ yerine ’çarpanlara ayırma’, ’muhit-i daire’ yerine ’çember’ ifadeleri yerleşti.

Öğrenci zorlanıyordu

Atatürk’ün Geometri kitabını yazmasında, Sivas Kongresi sırasında Sivas Lisesi’nde katıldığı bir Hendese (Geometri) kitabı etkili oldu. Atatürk, bu derste bir kız öğrenciyi tahtaya kaldırdı. Öğrenci tahtada çizdiği koşut iki çizginin başka iki koşut çizginin kesişmesinden oluşan açıların Arapça adlarını söylüyor, zorluk çekiyor ve yanlışlıklar yapıyordu. Bu durumdan etkilenen Atatürk, tepkisini, "Bu anlaşılmaz Arapça terimlerle, öğrencilere bilgi verilemez. Dersler, Türkçe yeni terimlerle anlatılmalıdır" dedi.

Atatürk çevirince hangi terim ne oldu

Maksumunaleyh: Bölen

Taksim: Bölme

Haric-i kısmet: Bölüm

Kabiliyet-i taksim: Bölünebilme

Mazrubata tefrik: Çarpanlara ayırma

Muhit-i daire: Çember

Zaviye: Açı

Dılı: Kenar

Müselles: Üçgen