"Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması'nın 12 Yılı" Çalıştayı

Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması Örgütü (CTBTO) Hazırlık Komisyonu Geçici Teknik Sekretaryası, Türkiye'nin davetiyle, İstanbul'da "Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması'nın (CTBT) 12 Yılı: Kazanımlar ve Perspektifler" konulu bir Uluslararası İşbirliği Bölgelerarası Çalıştayı düzenledi.

Çalıştaya, CTBT'de kayıtlı tüm coğrafi bölgeleri kapsayacak şekilde, 32 ülkeden 49 katılımcı ile UNESCO ve İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) temsilcileri katıldı. Çalıştayın açılışında konuşan Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Büyükelçi Ünal Çeviköz, Türkiye'nin küresel silahsızlanma bağlılığını ve uluslararası güvenlik bağlamında silahların kontrolü, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve silahsızlanma çabalarına desteğini vurguladı. Çeviköz, Türkiye'nin yayılmanın önlenmesini amaçlayan tüm yapılanmalarda ve ihracat kontrol rejimlerinde yer aldığının altını çizerek, bu yapılanmaların etkin uygulanması ve evrenselleşmesi arzusunu da dile getirdi.

CTBT'yi, aynı amaca matuf örgütler ve yapılanmalar ağının önemli bir parçası olarak tanımlayan Çeviköz, CTBT'nin nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve nükleer silahsızlanmada ilerleme kaydedilmesine yönelik önemli bir gereç olma işlevinin teşvik edilmeye ve tanıtılmaya devam edilmesinin önemini vurgularken, CTBT çerçevesinde güvenilir ve işlevsel bir doğrulama rejimine sahip olunmasına matuf çabaların önemine işaret etti.

CTBTO Hazırlık Komisyonu İcra Sekreteri Tibor Toth da konuşmasına Çalıştay'a ev sahipliği yaptığı için Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ne teşekkür ederek başladı. CTBT'nin nükleer denemeler karşısında sağlam bir yasal engel teşkil ettiğini belirten Toth, böylece nükleer silahların tip ve tasarımlarının geliştirilmesini engellediğini ifade etti. Toth, ayrıca, CTBT'yi ayrımcılıktan uzak bir gereç olarak tanımlayarak, test yasağının nükleer silah sahibi olan veya olmayan tüm devletleri kapsadığını dile getirdi. CTBT'nin demokratik ve şeffaf doğrulamaya örnek teşkil ettiğini vurgulayan Toth, CTBT'nin gerek bölgesel ölçekte, gerek nükleer silah sahibi devletlerarasında güven ve güvenlik artırıcı bir önlem teşkil ettiğini belirtti.

Geçici Teknik Sekretarya tarafından ahiren başlatılan "Uluslararası Bilimsel Çalışmalar" başlıklı bilimsel etkinliğe de değinen Toth, bu etkinliğin amacının CTBT doğrulama rejiminin hazır olma durumunu ve yeteneklerini uluslararası planda gözden geçirmek olduğunu kaydetti.

CTBTO ile UNESCO arasında Pasifik Okyanusu'ndaki tsunami erken uyarı yapılanmalarına veri teminini öngören işbirliğine de değinen Toth, bu yöndeki anlaşmaların yakın zamanda sonuçlandırılacağını ifade etti.

Açılışın ardından, Çalıştayın ilk oturumunda, CTBT'nin nükleer silahların yayılmasının önlenmesi rejimine sağladığı destek ve bu rejime yönelik güncel zorluklar üzerinde duruldu.

İkinci ve üçüncü oturumlarda ise, CTBT doğrulama rejiminin doğrulanabilirliği ve küresel kapsama alanı konusu ile bölgesel ve ulusal uygulamalar ve yetenek geliştirilmesi konusu ele alındı. Ayrıca Doğrulama rejiminin önemi ve bu yıl yapılacak Yerinde Denetim Entegre Arazi Tatbikatı'nın ehemmiyeti üzerinde duruldu.

Akşam, Çalıştay katılımcıları için Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Büyükelçi Ünal Çeviköz tarafından bir resepsiyon verildi.

(CY-ÖK-E)