Nobel Edebiyat Ödülü "Melankolik Ruh"a

2006 Nobel Edebiyat Ödülü Türk yazar Orhan Pamuk’a verildi. Orhan Pamuk, Nobel Ödülleri tarihinde, bu onura hak kazanan ilk Türk oldu.

İsveç Akademisi daimi sekreterliği, ödülle ilgili ilk kısa duyurusunda, “Nobel Edebiyat Ödülü, ‘Kentinin melankolik ruhunu ararken kültürler arasındaki çatışma ve birleşmenin yeni simgelerini keşfeden Türk Yazar Orhan Pamuk’a verildi” dedi.

Orhan Pamuk Nobel madalyasının yanısıra 10 milyon İsveç Kronu (yaklaşık 1 milyon 360 bin dolar) tutarındaki para ödülünü almaya da hak kazandı.

Akademi Daimi Sekreterliği tarafından Pamuk için hazırlanan biyografide, Yaşar Kemal’den de sözedildi, Orhan Pamuk’un Kürt ve Ermenilerle ilgili sözlerine, bunların yolaçtığı olaylara değinildi.

AKADEMİ’NİN BİYOGRAFİSİ

Bu yıl Nobel edebiyat ödülü için adı geçen yazarlar içinde en çok şans tanınan ve sonunda Adonis, Umberto Eco gibi rakipleri arasından sıyrılarak ödülü alan Orhan Pamuk için İsveç Bilimler Akademisi bir de biyografi yayımladı. Biyografide Pamuk’un 7 Haziran 1952’de İstanbul’da doğduğu, babası, amcası ve büyükbabasının mühendis olduğu belirtildi.

Pamuk yetişme sürecinde bir ressam olmak istiyordu. Robert Kolej’den mezun olan Pamuk, daha sonra İstanbul Teknik Üniversitesi’nde mimarlık, İstanbul Üniversitesi’nde ise gazetecilik eğitimi aldı. 1985-1988 yıllarını ABD’de Columbia Üniversitesi’nde araştırmacı olarak geçirdi. Iowa Üniversitesi’nde de çalışmalarda bulunan Pamuk, yetişme döneminde geleneksel Osmanlı aile yapısından batılı anlamda bir hayat tarzına geçişi yaşadığını ifade etmiş ve bunu eserlerine yansıtmıştı.

THOMAS MANN’IN RUHUNU TAŞIYOR

Orhan Pamuk’un yayınlanan ilk romanı Cevdet Bey ve Oğulları (1982) oldu. İsveç Akademisi, Pamuk’la ilgili biyografisinde, ilk romanın kendisi de daha önce Nobel Edebiyat Ödülü kazanmış Thomas Mann’ın ruhunu taşıdığını ve üç kuşak boyunca bir ailenin yaşantısını ele aldığını kaydetti.

Pamuk’un ikinci kitabı Sessiz Ev ise, Türkiye’de 12 Eylül öncesinin vahşi terör ortamını yansıttı. Pamuk’u uluslar arası üne kavuşturan kitabı ise Beyaz Kale (1992) oldu. Beyaz Kale’yi Kara Kitap, Yeni Hayat, Benim Adım Kırmızı, izledi. Pamuk’un kitapları birçok yabancı dile çevrilerek uluslar arası alanda önemli satış rakamlarına ulaştı.

İsveç Akademisi’nin biyografisinde yazarın son yapıtlarında İstanbul’un edebi ve kültürel yüzlerini resmettiği belirtildi. Biyografide “Pamuk’un İstanbul ve kentte yaşayanları karakterleştirmekte yararlandığı anahtar sözcük, çok yönlü bir kavram olan ‘hüzün’dü’” denildi. Biyografiye şöyle devam edildi:

“Pamuk ülkesinde, her ne kadar kendisini kurgu yapan, politik gündemle ilgilenmeyen bir yazar olarak görmekteyse de, toplumsal konularla ilgili bir yorumcu olarak ün kazandı. Müslüman dünyada açıkça Salman Rüşdi hakkında verilen fetvayı eleştiren ilk yazardı. Pamuk, meslektaşı Yaşar Kemal, 1995 yılında yargılanırken ona destek oldu. Pamuk, bir İsviçre gazetesine 30 bin Kürt ve 1 milyon Ermeni’nin Türkiye’de öldürüldüğünü açıklamasından sonra suçlandı. Suçlamalar, ülke çapında protestolara yolaçtı, sonuçta düştü.