Londra: Avrupa Basınında Bugün

Avrupa basınında bugün, Türkiye'de Yahudi karşıtlığının yükseldiği iddiaları, Lübnan krizi, İngiltere Başbakanı Tony Blair'in Afganistan ve Ortadoğu siyasetiyle ilgili yorumlar, Amerikan yönetiminin Ortadoğu politikası, Lübnan'da uluslararası güç konuşlandırılmasına yönelik pazarlıklar ve İngiltere Merkez Bankası'nın faiz arttırımı başlıklar öne çıktı.

BBC'nin Türkçe internet sitesi "http://www.bbc.co.uk/turkish/" adresinde yer alan basın özetlerine göre, haftalık Economist dergisi son sayısında Türkiye'de Yahudi karşıtlığının yükselişe geçtiğini savundu. Dergi, "Yaşar Büyükanıt'ın Genelkurmay Başkanlığı'na atanmasına kısa bir süre kala, bazı çevreler generalin terfisini engelleyebilecek bir yöntem bulmaya çalışıyorlardı. Sonunda kendilerince bir yöntem buldular ve herkese Büyükanıt'ın aslında Yahudi olduğunu ve Türkiye'yi İsrail'e daha da yakınlaştıracağına dair cep telefonu mesajları gönderdiler" diye açıklamada bulunduğu haberinde, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in sürpriz bir kararla Genelkurmay'dan resmen ilan etmesini bile beklemeden Büyükanıt'ın atamasını onaylanmasına dikkat çekiyor. Economist haberinde şu ifadelere yer verdi: "Yöneticilerin ülkede Yahudi düşmanlığı olmamasıyla övündüğü Müslüman bir ülkede, bir generalin yolunun tıkanması için Yahudi olduğunun, ki bu doğru değil, iddia edilmesi kaygı verici bir işaret. PEW'ın Küresel Eğilimler Araştırması'na göre, Türkiye'de Yahudilere sempatiyle baktıklarını söyleyenlerin oranı sadece yüzde 15."

Economist, bu eğilimin, 500 yıl önce İber Yarımadası'ndaki Katolik hükümdarlardan kaçan Yahudilere kucak açan Osmanlı sultanlarının tavrıyla çeliştiğini belirtiyor: "Osmanlılar zamanında refah içinde yaşayan ve sadık bir azınlık olan Yahudiler, İkinci Dünya Savaşı sırasında tüm gayri-Müslim azınlıklara uygulan varlık vergisi nedeniyle kötü tecrübeler yaşadı. Bu vergiyi ödemeyenler çalışma kamplarına gönderildi. Sonrasında daha rahat bir hayat sürdüler. Ancak şimdi giderek artan sayıda Yahudi artık Türkiye'de kendini güvende hissetmediğini söylüyor." Bazı azınlık liderlerinin ölüm tehditleri aldığını belirten Economist, El Kaide'nin 2003'te İstanbul'da iki sinagogu bombalamasından sonra bu korkunun daha da arttığını bildirdi. Haberde şu ifadelere yer verildi: "Bu tarihten sonra hiçbir saldırı yaşanmamasına karşın, Türkiye'de Yahudi karşıtlığının giderek zemin kazandığı gözleniyor, kitapçı tezgahlarında Yahudilik karşıtı yayınların sayısı artıyor. Bu arada, Türkiye'de tuhaf komplo teorileri dolaşıyor. Saadet Partisi'nin lideri Recai Kutan ülkede 20'den fazla kişinin ölümüne yol açan kenelerin Türkiye'ye İsrailli kadın dağcılar tarafından getirildiği iddialarının hükümet tarafından araştırılmasını istedi. İslamcı bir gazete Bolulular'ın, İsrailli ziyaretçilerin insanlara hastalık bulaştırmak için dev keneler getirdiği yolundaki iddialarına yer verdi. Bazı günlük gazetelerde, Rupert Murdoch'un muahafazakar TGRT'yi satın almasının, Türkiye'de siyonizm propagandası yapma planlarının bir parçası olduğu yolunda yorumlar yer aldı. Türk yetkililer ise, bu tür bir paranoyanın tüm Müslüman dünyasında yaşandığını, bu görüştekilerin, eğer varsa, Yahudilere değil İsrail'in politikalarına karşı olduğunu söylüyor." Bazı çevrelerin rahatsızlık duymasına rağmen, Türkiye'nin İsrail ile askeri alanda ilişkilerinin hala çok güçlü olduğuna dikkat çekilen haberde, "Bunun böyle devam edip etmeyeceğini, giderek artan sayıda Türk'ün kendilerini Müslüman kimlikleriyle ifade ettiği Türkiye'nin Lübnan'da konuşlandırılacak uluslararası güce asker verip vermeyeceği gösterecek" açıklamasına yer verildi.

"TÜRKİYE BARIŞ GÜCÜNÜN MÜSLÜMAN YÜZÜ"

Economist dergisi, Lübnan'da uluslararası güç konuşlandırılmasına yönelik pazarlıklara ilişkin haberinde "Birleşmiş Milletler çaresizlik içinde bir barış planı aradığını ama kimsenin bu planının işe yarayıp yaramayacağını bilmediğini belirtti. Henüz hiçbir ülkenin bu güce asker verme taahhüdünde bulunmadığını belirten dergi, "Amerika ve İngiltere, Irak operasyonu nedeniyle asker vermeyeceğini ama bu gücü destekleyeceğini söylüyor. Perde gerisinde, girişime Fransa öncülük ediyor. İsrail'le köklü ilişkileri olan Türkiye, barış gücünün Müslüman yüzü olarak bu güce en fazla katkıda bulunan ülkelerden biri olabilir. Fakat Hizbullah'ın nasıl silahsızlandırılacağı konusunda henüz bir anlaşma yok. Hiçbir ülke de askerlerine Hizbullah'a kurşun sıkma emri vermek için yanıp tutuşmuyor" ifadelerine yer verdi.

"HİZBULLAH, ARAP DESPOTLAR İÇİN TEHDİT"

Guardian yazarı Jonathan Steele, Lübnan krizinin olası sonuçlarını değerlendirdiği yazısında "Asıl tehdit altında olanların, İsrailliler değil, Arap despotlar" olduğunu belirtti. Steele yazısında şu yorumlara yer verdi: "Bu savaş nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın, İsrail'in yenilemez bir güç olduğu efsanesi bitti. İsrail, Hizbullah lideri Şeyh Nasrallah'ı öldürse, tüm roketlerini sustursa bile, Hizbullah, İsrail'e ağır kayıplar verdirerek ve en azından üç hafta direnerek kazanan taraf oldu." Hizbullah'ın İsrail'e verdiği zararın, Arap rejimlerine ileride vereceği zararın yanında az kalabileceğini de vurgulayan Steele, "Şii direnişinin başarısı, Suudi Arabistan dahil bölgedeki diğer Şiiler'i cesaretlendirecek. Irak'ın Şii Başbakanı Nuri el-Maliki, Hizbullah'ı kınamayarak Amerikalı hamilerini şaşırttı. Arap dünyasında Hizbullah'ı çekici kılan özelliği sadece dini kimliği değil, despotluğa karşı verdiği mücadele aynı zamanda. Mısır, daha az bir ihtimalle de olsa Ürdün, hatta orta vadede Hizbullah'ı destekleyen ve silahlandıran Suriye bile Arap sokaklarından gelen bu dalganın etkisinde kalabilir. Cami kürsülerinden laik modernliğin gaflet olduğunu söyleyenler yeni taraftarlar kazanacak. Batı'nın kültürel ve askeri hegomonyasına ancak İslam'ın yanıt verebileceğini söyleyenler daha da güçlenecek. İsrail'in Lübnan macerası ve Bush'la Blair'in buna destek olmasının Batı'ya verdiği zarar yıllarca telafi edilemeyecek" açıklamasında bulundu.

Times gazetesi ise, Amerikalılar ve Avrupalılar'ın İsrail'in Lübnan harekatına bakışına ilişkin bazı kamuoyu yoklamalarının sonuçlarına yer verdi. Times'da yer alan habere göre, Los Angeles Times gazetesinin anketine katılanların yüzde 59'u İsrail'i haklı gördüğünü söyledi. Bu gruptakilerin sadece dörtte biri İsrail ordusunun aşırı güce başvurduğu görüşünde. İngiltere'de Daily Telegraph'ın anketine göre, İsrail'in tepkisini ölçülü ve yerinde bulanların oranı yüzde 17. Almanya'da Stern dergisinin araştırmasına göre ise, İsrail'in saldırılarını onaylayanların oranı yüzde 12.

"BLAİR, İSRAİL YÜZÜNDEN KOLTUĞUNDAN OLACAK"

Independent, aylık basın toplantısında, izlediği dış politikayı savunan İngiltere Başbakanı Tony Blair'in Afganistan ve Orta Doğu siyasetine ağır eleştiriler getirdi. Gazete, "Tarih kitaplarını bir kenara iten Blair, Afganistan'a demokrasi getirme iddiasıyla Taliban'ı bombalıyor. Saldırılarını son beş yılın en yüksek seviyesine çıkaran Taliban ise Afganistan'a niçin gittiklerini anlamaya çalışan İngiliz askerlerini öldürüyor." Açıklamasında bulundu. Gazete haberin devamında, "İngiltere'nin Irak'taki sömürge deneyiminden ders almayan Blair Saddam Hüseyin'i devirmek için partisini ve İngiltere kamuoyunu pusu kurdu. 'Rejim değişikliği demokrasi getirecek' dedi, Irak iç savaşın eşiğine geldi. Blair, Filistinliler'in gözünde inandırıcılığını kaybetti. Lübnan'daki yıkıma, insani felakete ve Batı yanlısı hükümetin çökmesi tehlikesine gözlerini kapayan İsrail'e destek politikası nedeniyle şimdi koltuğunu kaybetme riskiyle karşı karşıya" ifadelerine yer verdi.

Financial Times da Amerikan Yönetimi'nin Orta Doğu politikasının çöktüğünü savundu: "Lübnanlılar geçen sene, eski Başbakan Refik Hariri'nin öldürülmesinden sonra Beyrut'ta Suriye askerlerinin çekilmesi için gösteri yapıyorlardı. Amerikalılar, Sedir Devrimi adını verdikleri bu protestoları Orta Doğu'da yaşanan değişimin en güçlü işaretlerinden biri olarak görüyor, bölgeye demokrasi getirme politikalarının meyvelerini vermeye başladığını düşünüyordu. Suudi Arabistan'da ilk kez ülke çapında yerel seçimlerin yapılması ve Mısır'da Kifaye hareketinin ortaya çıkması Arap dünyasından gelen umut ışıkları olarak niteleniyordu. Filistin'de ılımlı çizgisiyle bilinen Mahmud Abbas işbaşına gelmiş, Irak'ta direnişe rağmen, siyasi geçiş süreci işlemeye başlamıştı" diye belirten gazete, şimdi ise Ortadoğu'da bambaşka bir tablo olduğunu ifade etti. Gazete, "Geçen bir yıllık zaman içinde Filistin'de radikal Hamas iktidara geldi, Abbas marjinalleşti. Günde ortalama yüz kişinin öldüğü Irak iç savaş batağına saplanıyor. Suudi Arabistan ve Mısır rejimleri baskıcı yöntemlerine geri döndü. Lübnan ise ABD'nin bölge politikasının çöküşünü gösteren son örnek oldu. İsrail'in ABD tarafından desteklenen saldırısı tüm bölgede Amerikan karşıtlığını artırdı. Amerikan yanlısı rejimler kamuoylarının baskısı altında" açıklamalarında bulundu.

İNGİLTERE MERKEZ BANKASININ SÜRPRİZ KARARI

İngiltere Merkez Bankası'nın sürpriz bir kararla faiz hadlerini çeyrek puan artırarak yüzde 4.75'e çıkarması birçok gazetenin manşetinde yer aldı. Daily Telegraph bu artıştan en fazla konut kredisi alanların etkileneceğini, son zamanlarda doğalgaz, benzin su, elektrik ve belediye vergisine gelen zamların orta sınıf için hayatı da daha zorlaştıracağını yazdı. Times aynı konuyla ilgili haberinde, "Merkez Bankası'nın iki yıl aradan sonra ilk kez faiz artırımına gitmesi piyasaları hazırlıksız yakaladı" açıklamasında bulundu. Financial Times ise, bu kararın, Merkez Bankası'nın yıl sonundan önce yeniden faizleri artırabileceği endişesine neden olduğunu belirtti. Gazete haberinde, "Bazı uzmanlar, faiz artırımının son 12 yılın en düşük seviyesinde bulunan borçlanma oranlarını daha da aşağı çekeceğini, tüketici güvenini zayıflatacağını ve ekonomik toparlanma sürecine darbe indireceğini belirtiyor" ifadelerine yer verdi.