Listeria bakterisi nedir, nasıl oluşur? Listeria bakterisi ne yapar, nelerde bulunur? Listeria bakterisi çıkan marka hangisi?

Gıda kaynaklı hastalıklar arasında önemli bir yere sahip olan Listeria bakterisi, özellikle bağışıklık sistemi zayıf kişiler, hamileler, yaşlılar ve yeni doğanlar için ciddi sağlık riskleri oluşturabilen bir mikroorganizmadır. Doğada yaygın olarak bulunan bu bakteri, uygun koşullar oluştuğunda gıdalar aracılığıyla insanlara bulaşabilir ve listeriyozis adı verilen enfeksiyona neden olabilir. Peki, Listeria bakterisi nedir, nelerde bulunur? Detaylar...

LISTERIA BAKTERİSİ NEDİR?

Listeria bakterisi, doğada yaygın şekilde bulunan ve insanlarda enfeksiyona yol açabilen bir bakteri türüdür. Sağlık açısından en önemli türü Listeria monocytogenes olarak bilinir. Bu bakteri; toprakta, suda, bitkilerde, hayvanların sindirim sistemlerinde ve çeşitli gıda üretim ortamlarında bulunabilir.

Listeria monocytogenes, gram pozitif özellik gösteren bir bakteridir. En dikkat çekici özelliklerinden biri ise düşük sıcaklıklara dayanıklı olmasıdır. Pek çok bakteri buzdolabı sıcaklıklarında çoğalamazken Listeria uygun koşullarda bu ortamlarda gelişmeye devam edebilir.

Bu özelliği nedeniyle özellikle:

Soğuk tüketilen hazır gıdalar,

Uzun süre bekletilen paketli ürünler,

Pastörizasyon sonrası tekrar kontamine olabilen gıdalar,

Listeria açısından risk taşıyabilir.

Listeria bakterisinin neden olduğu enfeksiyona listeriyozis adı verilir. Hastalık bazı kişilerde hafif belirtilerle geçebilirken, risk grubundaki bireylerde kan dolaşımı enfeksiyonu, beyin zarı iltihabı (menenjit) ve gebelik komplikasyonları gibi ciddi sonuçlara yol açabilir.

Amerikan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Listeria enfeksiyonlarını özellikle yüksek risk gruplarında ciddi seyir gösterebilen önemli gıda kaynaklı hastalıklar arasında değerlendirmektedir.

LISTERIA BAKTERİSİ NELERDE BULUNUR?

Listeria bakterisi doğada oldukça geniş bir yayılım alanına sahiptir. Bu nedenle yalnızca belirli bir gıda türünde değil, farklı çevresel kaynaklarda ve çeşitli besinlerde bulunabilir.

Bakterinin en sık ilişkilendirildiği gıda grupları şunlardır:

Süt ve Süt Ürünleri

Pastörize edilmemiş süt ve bu sütten yapılan ürünler Listeria açısından risk oluşturabilir. Özellikle uygun olmayan üretim veya saklama koşullarında:

Çiğ süt,

Yumuşak peynirler,

Pastörizasyon sonrası kontamine olmuş süt ürünleri,

bakterinin taşınmasına neden olabilir.

Et ve Şarküteri Ürünleri

Listeria, hazır tüketilen et ürünlerinde önemli bir risk faktörüdür. Özellikle:

Dilimlenmiş salam,

Sosis,

Füme et ürünleri,

Soğuk tüketilen hazır et ürünleri,

uzun süre saklandığında bakterinin çoğalması için uygun ortam oluşturabilir.

Deniz Ürünleri

Soğuk tütsülenmiş balık ürünleri ve uygun şekilde muhafaza edilmeyen deniz ürünleri de Listeria bulaşı açısından dikkat edilmesi gereken gıdalar arasındadır.

Sebze ve Meyveler

Toprak ve sulama kaynakları nedeniyle bazı sebze ve meyveler Listeria ile temas edebilir. Özellikle:

İyi yıkanmamış çiğ sebzeler,

Hazırlanıp uzun süre bekletilen salatalar,

Kontamine olmuş taze ürünler,

risk oluşturabilir.

Hazır Tüketilen Gıdalar

Listeria bakterisinin en önemli özelliklerinden biri, pişirme işlemi uygulanmadan tüketilen veya pişirme sonrasında tekrar bulaşabilecek ürünlerde risk oluşturmasıdır.

Bu nedenle gıda üretim tesislerinde hijyen kuralları, çapraz bulaşmanın önlenmesi ve uygun sıcaklık kontrolü büyük önem taşır.

LISTERIA BAKTERİSİ NE YAPAR?

Listeria bakterisi vücuda girdikten sonra bağırsak yoluyla enfeksiyon oluşturabilir. Bağışıklık sistemi güçlü olan kişilerde enfeksiyon bazen hafif belirtilerle sınırlı kalabilir. Ancak risk grubundaki kişilerde bakteri bağırsak duvarını aşarak kana karışabilir ve vücudun farklı bölgelerine yayılabilir.

Listeria bakterisinin vücutta oluşturabileceği etkiler şunlardır:

Bağırsak Enfeksiyonuna Neden Olabilir

Bazı kişilerde Listeria tüketildikten kısa süre sonra:

Mide rahatsızlığı,

İshal,

Karın ağrısı,

Ateş,

gibi sindirim sistemi belirtileri ortaya çıkabilir.

Kana Yayılabilir

Bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde bakteri kan dolaşımına geçebilir. Bu durum septisemi adı verilen ciddi bir enfeksiyona yol açabilir.

Sinir Sistemini Etkileyebilir

Listeria merkezi sinir sistemine ulaşabildiğinde:

Menenjit,

Beyin enfeksiyonları,

Denge ve bilinç değişiklikleri,

gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Gebelikte Risk Oluşturabilir

Hamilelerde Listeria enfeksiyonu bazen anne açısından hafif seyretse bile bebeği etkileyebilir. Enfeksiyon:

Düşük,

Erken doğum,

Yenidoğanda ciddi enfeksiyon,

gibi komplikasyonlarla ilişkilendirilebilir.

Bu nedenle hamilelerin Listeria riski taşıyan gıdalara karşı daha dikkatli olması önerilir.

LISTERIA BAKTERİSİ NASIL OLUŞUR?

Listeria bakterisi kendiliğinden ortaya çıkan bir mikroorganizma değildir. Doğal çevrede zaten bulunan bakteri, uygun koşullar oluştuğunda çoğalabilir ve gıdalara bulaşabilir.

Bakterinin oluşumu ve yayılması genellikle şu süreçlerle gerçekleşir:

Çevresel Kaynaklardan Bulaşma

Listeria;

Toprak,

Su kaynakları,

Hayvan dışkıları,

Bitki yüzeyleri,

gibi doğal ortamlarda bulunabilir.

Bu kaynaklardan tarım ürünlerine veya hayvansal ürünlere geçiş yapabilir.

Üretim Sürecinde Kontaminasyon

Gıda üretim tesislerinde yeterli hijyen sağlanmadığında bakteri yüzeylerde yaşayabilir ve farklı ürünlere bulaşabilir.

Özellikle:

Kesme ekipmanları,

Üretim bantları,

Depolama alanları,

çapraz bulaşma açısından önemlidir.

Uygun Olmayan Saklama Koşulları

Listeria bakterisi düşük sıcaklıklara dayanabildiği için yanlış saklama koşullarında zaman içinde çoğalabilir.

Risk artıran faktörler arasında:

Gıdaların uzun süre bekletilmesi,

Son tüketim tarihinin geçmesi,

Soğuk zincirin bozulması,

Hijyen kurallarına uyulmaması yer alır.

Çapraz Bulaşma

Çiğ gıdaların hazırlanması sırasında kullanılan bıçak, kesme tahtası veya mutfak yüzeylerinin temizlenmemesi bakterinin başka yiyeceklere taşınmasına neden olabilir.

LISTERIA BAKTERİSİ BELİRTİLERİ NELER?

Listeria enfeksiyonunun belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde herhangi bir belirti görülmezken, bazı kişilerde ciddi enfeksiyon tablosu gelişebilir.

Belirtiler genellikle bakterinin alınmasından sonra birkaç gün içinde başlayabileceği gibi bazı durumlarda haftalar sonra da ortaya çıkabilir.

Hafif Seyreden Listeria Belirtileri

Sindirim sistemiyle sınırlı kalan enfeksiyonlarda görülebilecek belirtiler:

Bulantı,

Kusma,

İshal,

Karın ağrısı,

Ateş,

Halsizlik,

Kas ağrılarıdır.

Ciddi Listeria Enfeksiyonu Belirtileri

Bakteri kana veya sinir sistemine yayıldığında daha ağır belirtiler görülebilir:

Yüksek ateş,

Şiddetli baş ağrısı,

Ense sertliği,

Bilinç bulanıklığı,

Denge problemleri,

Kas güçsüzlüğü,

Nöbetler.

Bu belirtiler özellikle yaşlılar, bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler ve kronik hastalığı bulunan bireylerde daha ciddi değerlendirilmelidir.

Hamilelerde Görülebilecek Belirtiler

Hamilelerde Listeria enfeksiyonu bazen grip benzeri hafif şikâyetlerle ortaya çıkabilir:

Ateş,

Üşüme,

Yorgunluk,

Kas ağrıları,

görülebilir.

Ancak gebelik döneminde bu tür belirtiler dikkate alınmalı ve sağlık uzmanına danışılmalıdır.