"Kızlarımızı Geneleve Satıyorlar"

Şu anda Sincan’da en büyük sorun 16-22 yaşlarındaki genç Uygur kızların iç bölgelere göçe zorlanması. Kızlar, fabrikalarda iş öğreteceğiz bahanesiyle Çin’in değişik yerlerine gönderiliyorlar. Asıl hedef Uygurları asimile etmek. Kızların ailelerine baskı yapılıyor. İç bölgelere gönderdikleri kızları kötü yerlere, genelevlere satıyorlar.





HÜRRİYET’in Londra Temsilcisi Faruk Zabcı, üç yıl içinde iki kez gizlice girip haftalarca araştırma yaptığı Doğu Türkistan’ın sorunlarını Uygur Türkleri’nden dinledi. En son 2008 yılının mayıs ayında Sincan’a giden Zabcı’ya göre, son kanlı olaylar o günden işaretini vermişti. İşte Faruk Zabcı’nın Doğu Türkistan izlenimleri:

Gizlice girmiştim

Baskı, baskı, baskı... Sonunda baskıdan bunalan Uygur Türkleri isyan etti. Urumçi’de sokağa dökülmüş "Adalet, adalet" diye bağıranları incelediğimde Çin güvenlik güçlerine kafa tutan genç kızlar, kadınlar dikkati çekiyor. Şaşırtmıyor, çünkü Sincan’da en büyük haksızlığa uğrayanlar kadınlar. Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ne ilk defa 2006 yılı nisan ayında gizlice girdim. Çin Olimpiyatları’ndan önce de geçen yıl araştırmamı tamamlamak üzere mayıs ayında ikinci defa gittim. Tipim sayesinde Urumçi kalabalığına karışıp Çinli güvenlik güçlerine yakalanmadan Uygur halkını yakından tanıma fırsatı buldum. Uygurlar, konuştukları Türkçeye benzer Uygurcayı Arapça alfabeyle yazıyorlar. Araplar, Uygurca gazeteleri okuyabiliyor, ama Uygurca olduğu için okuduklarını anlayamıyorlar. Uygurlar, Türkiye’nin 1928 yılında yaptığı gibi Latin alfabesine dönüşümü bir ara denemişler, ama alışamamışlar. 1980’den itibaren yeniden Arap alfabesine geçmişler.

10 milyon Çinli

Sincan’da son olaylar bölgeden 3 bin kilometre ötede bir oyuncak fabrikasında Uygur kızlarının cinsel tacize uğraması üzerine patlak verdi. Zorunlu işçilik, Uygur bölgesinin en büyük sorunlarından biri. Bir Uygur annesi, bu sorunu şu sözleriyle dile getirmişti: "Şu anda Sincan’da en büyük sorun 16-22 yaşlarındaki genç Uygur kızların iç bölgelere göçe zorlanması. Kızlar, fabrikalarda iş öğreteceğiz bahanesiyle Çin’in değişik yerlerine gönderiliyorlar. Asıl hedef Uygurları asimile etmek. Resmi makamlar 8 milyon diyor, ama Sincan’da rahat 15 milyondan fazla Uygur Türkü var, 10 milyondan fazla Çinli Sincan’a göç ettirildi. Kızların ailelerine baskı yapılıyor. İç bölgelere gönderdikleri kızları kötü yerlere, genelevlere satıyorlar."

Nüfusa geçmiyorlar

Sincan’daki Uygur kızları 20’li yaşların başında evlendiriliyor. Uygurlar, Çinlilere uygulanan tek çocuk politikasından muaf. Uygurlara etnik azınlık olduğu için iki çocuk yapma hakkı verilmiş, ama dinleyen kim? Dört-beş çocuklu Uygur var, bunların bir kısmı nüfusa geçirilememiş.

Türkiye’nin 2 misli

Türkiye’nin iki mislinden daha büyük bir alana sahip Sincan. Anadolu taşrasına benziyor. Haftalarca dolaştım. Tipim Uygur Türklerinden ayırt edilmez olduğu için Çin gizli servisi beni fark edemedi. Herhalde gazeteci olduğumu fark etseydi, arkama dört-beş adamını salar ve araştırmamı engellerdi.

Urumçi: Çok güzel

Başkent Urumçi, Moğolcada "çok güzel" anlamına geliyor. Şehir Uygur mahalleleri, Çin mahalleleri diye ayrılmış durumda. En yakın deniz limanı 2.100 km uzaklıkta. Nüfusu 3 milyon civarında. Yüzde 75’i Çinli, yüzde 12’si Uygur deniyor, ama Büyük Bazar’da tanıştığım Uygurlar "Çin, bizim gerçek sayımızı saklıyor. Yüzde 12 değil, yüzde 30’uz ve başkent Urumçi’deki sayımız 900 binin üstünde. Ülke genelinde de resmi kayıtların belirttiği gibi 8 milyon değil, rahat 25-30 milyonuz. Çin özellikle sayımızı düşük gösteriyor" diyorlar.

Camiye gidenin maaşı kesiliyor

Sincan’da TRT yayınları bloke edilmiş. Türkiye’ye tatile gitmek isteyenlere kolay kolay izi