"Kara Mayınları Dünya ve Türkiye Raporu"

"türkiye, 2010 yılına ilişkin verdiği son raporunda, toprağa döşeli, 977 bin 407 mayın olduğunu ve bugüne kadar 25 bin küsur mayının da topraklardan çıkarıldığını ve imha edildiğini açıkladı. Ancak Türkiye'de bir Ulusal Eylem Merkezi bulunmuyor"

"Türkiye kara mayınlarından en fazla etkilenen ülkelerden birisi ve ortalama sayı her yıl için 100 civarında, yani Türkiye'de her 3 günde bir bir olay meydana geliyor, bir kişi ya ölüyor, ya sakat kalıyor. 2010'da da 94 yeni kayıp tespiti var"

"Türkiye'nin elinde 15 bin adet mayın var"

?

Haber: Dilhun GENÇDAL - Kamera: Yaşar KAÇMAZ İstanbul - DHA

İstanbul Tabip Odası, Mazlumder İstanbul Şubesi, Mayınsız Bir Türkiye Girişimi, Sosyal Demokrasi Vakfı, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, Türkiye Sakatlar Derneği ve Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi tarafından düzenlenen basın toplantısıyla ortaklaşa hazırlanan "Kara Mayınları Dünya ve Türkiye Raporu" açıklandı.

HALA MAYIN ÜRETEN ÜLKELER VAR

Toplantıda raporu açıklayan Mayınsız Bir Türkiye Girişimi Koordinatörü Muteber Öğreten, kara mayını sorununun hem dünyada hem de Türkiye'de çok önemli bir sorun olduğuna işaret ederek, kara mayınları raporunun her yıl Taraf Devletler Toplantısı'ndan önce açıklandığını belirtti. 2011 yılının Eylül ve Ekim aylarında iki yeni ülkenin Kara Mayınları Sözleşmesi'ne taraf olduğunu aktaran Öğreten, "Böylece 156 olan sayı 158'e yükseldi ki, bu dünya ülkelerinin yüzde 80'i anlamına gelmekte. Ne yazık ki, hala 39 ülke ki, bunların içerisinde Çin ve Rusya gibi çok büyük miktarda stoklara sahip olan ve Pakistan, Myanmar gibi hem mayın üreten hem de mayın kullanan ülkeler bulunuyor" dedi.

Öğreten, kara mayınlarının sadece devletler tarafından değil, devlet dışı silahlı gruplar tarafından da kullanıldığını anlatarak, "Mayın kullanımının 158 devlet tarafından yasaklanmasına karşın, hala mayın üreten ülkeler bulunuyor. Bu ülkelerin sayısı 12. Hindistan ve Pakistan gibi ülkelerin aktif üretici olduğunu görüyoruz" diye konuştu. Taraf olmayan devletlerin stoklarında 160 milyon mayın olduğuna ilişkin bilgi bulunduğunu kaydeden Öğreten, stoklardaki mayınların imhası konusunda ise, taraf devletlerden 87'sinin stok imhasını tamamladığını, 45 milyonun üzerinde mayının imha edildiğini belirtti.

2010'DA BİN 155 KİŞİ MAYINDAN ÖLDÜ

Ottawa Sözleşmesi gereği 4 yıl içerisinde kara mayınlarını imha etmesi gereken Türkiye'nin de içinde yer aldığı 4 ülkenin sözleşmeyi ihlal ettiğini vurgulayan Öğreten, "2010'da Afganistan ve Kamboçya gibi kara mayınlarından en fazla etkilenen ülkeler mayın temizleme programlarının yüzde 80'ini gerçekleştirdiklerini söyledi. Aynı zamanda 4 ülke kara mayınlarını temizleme konusundaki programlarını tamamladıklarını, yani artık toprakalrında kara mayını olmadığını bildirdi. Geçtiğimiz yıl 60 ülke ve bölgede 4 bin küsur insan yaşamını yitirdi ya da sakat kaldı. Bunların içerisinde yaşamını yitirenlerin sayısı bin 155, yaralanan ya da sakat kalan 2 bin 848 kişi. Bunların dağılımına baktığımızda sivillerin oranının yüzde 70 olduğunu görüyoruz. Yüzde 25'ini çocuklar oluşturuyor ve yüzde 70'in üzerinde erkek, yüzde 10 kadın kayıpların olduğunu görüyoruz" diye konuştu.

TÜRKİYE, STOKLARINDAKİ MAYINLARIN İMHASINI TAMAMLAMADI

Öğreten, Türkiye'de mayın kullanımını yasaklayan bir yasanın bulunmadığının altını çizerek, şunları kaydetti: "Türkiye Anayasa'nın, Ceza Yasası'nın ve Genelkurmay'ın yayınladığı genelgelerin yeterli olduğunu raporlarda belirtiyor. Ama örneğin 2011'de Işık Koşaner, karakol yakınlarına ve hudutlara kontrolsüz bir şekilde mayın döşediklerini ve bunlardan sivillerin de haberdar edilmediklerini açıkladı. Fakat Koşaner'in bu açıklamalarının üzerine herhangi bir soruşturma açılmadı. Açılan tek dava Çukurca'da 7 askerin ölümüne, 8 askerin de yaralanmasına neden olan olay. Bu olayda da açılan dava Ottawa Sözleşmesi'nin ihlaline ilişkin değil, birden fazla kişinin yaralanmasına ve ölümüne neden olmaktan açılmış bir dava. Türkiye, stokların imhasına ilişkin olarak verdiği bilgide Türkiye sınırları içerisindeki stoklarda bulunan kara mayınlarının tamamen imha edildiğini söyledi. Tesisler yetersiz olduğu için Almanya'ya gönderilen ADAM tipi mayınların imha işleminin devam ettiğini açıkladı. Ancak rapor baskıya gidene kadarki süre içerisinde bu imha işleminin de tamamlandığına dair de bir bilgi vermedi. Dolayısıyla Türkiye hala stoklarındaki mayınların imha işlemini de tamamlamadığı için sözleşmenin bu maddesini de ihlal etmeye devam ettiği görülüyor."

TÜRKİYE, ACİLEN OTTAWA SÖZLEŞMESİ'NİN YÜKÜMLÜLÜKLERİNİ YERİNE GETİRMELİ

Türkiye'nin elindeki mayın sayısının 15 bin adet olduğunu vurgulayan Öğreten, "Türkiye, 2010 yılına ilişkin verdiği son raporunda, toprağa döşeli, 977 bin 407 mayın olduğunu ve bugüne kadar 25 bin küsur mayının da topraklardan çıkarıldığını ve imha edildiğini açıkladı. Ancak Türkiye'de bir Ulusal Eylem Merkezi bulunmuyor. Dolayısıyla Türkiye'nin mayın temizliğine ilişkin bir program ve takvimi de söz konusu değil. Türkiye'nin acilen Doğu sınırlarındaki mayınları ne zaman temizleyeceğini ve özellikle olayların yaşandığı iç bölgelerdeki mayınların ne zaman, nasıl temizleneceğine ilişkin bir takvim ve program açıklamalı. Çünkü Türkiye kara mayınlarından en fazla etkilenen ülkelerden birisi ve ortalama sayı her yıl için 100 civarında, yani Türkiye'de her 3 günde bir bir olay meydana geliyor, bir kişi ya ölüyor, ya sakat kalıyor. 2010'da da 94 yeni kayıp tespiti var" diye konuştu.

Öğreten, Türkiye'nin acilen Ottawa Sözleşmesi'nin yükümlülüklerini yerine getirmek için hızlı adımlar atması gerektiğine dikkat çeken Öğreten, "Aynı zamanda hükümet, acilen stoklardaki mayınların imha tarihini, toprağa döşeli tüm mayınları temizleme planını açıklamalı" dedi. Türkiye için esas sorunun, iç bölgelerdeki 70 bin küsur mayının olduğunu ifade eden Öğreten, "Esas olaylar iç bölgelerde" diye konuştu.