Halka Açık İlk Kızıl Kmer Davası Bugün Başladı

Kamboçya'da işlenen savaş suçlarını yargılamak üzere kurulan uluslararası mahkeme bugün halka açık ilk duruşmasını gerçekleştirdi.

Birleşmiş Milletler destekli mahkemedeki duruşma, 1975-1979 yılları arasındaki Kızıl Kmer rejimi sırasında ünlü Tuol Sleng Hapishanesi'ni yöneten Kaing Guek Eav'ın davasıyla başladı.

Önümüzdeki yıl sonuçlanması beklenen davada, avukatlar 65 yaşındaki Eav'ın daha önce hüküm giymeksizin 8 yıl gözaltında tutulmasını öne sürerek müvekkillerinin kefaletle serbest bırakılması talebinde bulundu.

Mahkeme heyeti ise Eav'ın serbest bırakılmasının halk arasında büyük huzursuzluk ve karışıklıklara yol açma ve sanığın kaçma riskinin de göz önüne alınarak kefalet talebini geri çevirdi.

Eav'ın hapishane yöneticisi olduğu dönemde 16 bin erkek, kadın ve çocuğun işkence ve ölümüne şahit olduğu belirtiliyor.

Kamboçya'da Kızıl Kmerlerin iktidarda olduğu 1975 ila 1979 yıllarında yaklaşık 1 milyon 700 bin kişinin öldüğü sanılıyor. Kızıl Kmerler'in beş üst düzey yöneticisi halen gözaltında tutuluyor.

Tarımsal bir ütopya oluşturmak isteyen Kızıl Kmer lideri, iktidarı döneminde idealini gerçekleştirebilmek amacıyla dini, okulları ve parayı yasakladı. Sadece açlık, aşırı çalışma ve sürgün sonucunda bir milyondan fazla kişi öldü Kamboçya'da Kızıl Kmerler'in işbaşında olduğu 1970'lerde devlet başkanlığı görevinde bulunan Khieu Samphan, dün gözaltına alınarak, BM gözetiminde kurulmuş olan özel mahkemeye teslim edilmişti.

İnsanlığa karşı suç işlemekle itham edilen Khieu Samphan, 'masum olduğunu ve yüzbinlerce yurttaşının öldüğü dönemde kendisinin eli kolu bağlı bir izleyici durumunda kaldığını' savunuyor. Bir hafta önce de, eski Dışişleri Bakanı İeng Sary ve eşi gözaltına alınmıştı.

Bu arada Kamboçya basını son tutuklama kararlarını övgüyle karşılayarak, duruşmaların hızlı bir şekilde sonuçlandırılması çağrısında bulundu.

Kamboçya yönetimiyle uluslararası yetkililer arasında, mahkemelerin nasıl yürütüleceği, hangi hukukun işletileceği, mahkemenin nasıl ve kimlerden oluşması gerektiği gibi noktalarda yıllar süren tartışmalar yaşanmıştı. Yargılama sürecinde ne kadar ileri gidilmesi gerektiği, yargılananların, sadece üst düzey yöneticilerle mi sınırlı kalacağı, alt düzeylerdeki ihbarcıların da mahkeme kapsamına alınıp alınmayacağı konuları da anlaşmazlıklara yol açmıştı.

Kızıl Kmerlerin birçok lideri daha önceki hükümetler tarafından affedilmiş ve yeniden siyaset sahnesine dönmelerine izin verilmişti.

Şimdi mahkemeye çıkacak olan eski liderlerin birçoğu yıllardır rahat bir yaşam sürdürüyordu. Bu da, uzlaşma sürecinin bir parçası olarak kabul ediliyordu. Ancak şimdi Kızıl Kmerlerin iktidarı döneminde büyük kayıplara uğramış olan birçok Kamboçyalı, adaletin yerini bulmasını talep ediyor.

(AFP-BBC-İB-ÖK-D)