Grev hakkı siyasi hak mı, grev hakkı nedir?

Sınavlara katılan adaylar, sınav sonrasında çıkan soruları detaylı bir şekilde incelemeye başladı. Adaylar, sınavda karşılaştıkları sorunların çözümü ve anlamını daha iyi kavrayabilmek için çeşitli araştırmalar yapıyor. Peki, Grev hakkı siyasi hak mı, grev hakkı nedir?

GREV HAKKI SİYASİ HAK MI, GREV HAKKI NEDİR?

Grev hakkının, hak sahiplerine tanınması, demokratik ve sosyal devlet olmanın bir gereğidir. Grev hakkı birçok uluslararası sözleşmede düzenlenmiş olmasına karşın, hukukumuzda halen yeterli düzeyde korunmamakta ve grev hakkına ilişkin eleştirilmesi gereken hususlar bulunmaktadır.

Grev hakkına ilişkin eleştirilmesi gereken bir husus, hukukumuzda kamu görevlilerinin tamamının grev hakkından mahrum bırakılmasıdır. Kamu görevlilerine toplu iş sözleşmesi yapma hakkı tanınmışken, grev hakkının tanınmaması, özgür bir şekilde toplu pazarlık sürecinin yönetilmesine engel teşkil etmektedir. Söz konusu durum grev hakkına aşırı bir sınırlama yapıldığını göstermektedir.

Grev hakkına ilişkin eleştirilmesi gereken diğer bir husus da, grev hakkının sadece toplu iş sözleşmesinin imzalanması sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlıklara ilişkin kullanılabilmesidir. Oysa grev hakkı, işçilerin menfaatlerine doğrudan etkisi olan tüm temel problemlere çözüm bulmak amacıyla başvurulması gereken bir yol olmalıdır.

Grev Hakkının Hukuki Niteliği

Grev hakkının hukuki niteliğini belirlemek oldukça güçtür. Hukukumuzda sadece işçiler açısından tanınmış olan grev hakkı, hem bireysel hem de toplu bir eylemi ifade etmektedir.

İşçiler, grev hakkını tek başlarına kullanamazlar. Greve karar verme yetkisi, toplu iş uyuşmazlığının tarafı olan sendikalara aittir7. Söz konusu durum, grev hakkının kolektif bir hak veya toplu bir eylem olmasından kaynaklanmaktadır. Konuya ilişkin Anayasa Mahkemesi'nin bir kararında "Grev hakkı nitelikçe işçilere teker teker tanınabilecek bir hak değildir. Çünkü grev dahi toplu iş sözleşme gibi işçiler yönünden bir toplumun ortada bulunmasını zorunlu kılar" ifadelerinin kullanıldığı görülmektedir8.

Grev hakkına işçiler açısından bakıldığında ise durum daha farklıdır. Grev hakkının, işçilere ferdi bir güvence sağlaması, grev hakkının bireysel yönü olduğunu ortaya koymaktadır9. Greve karar verme ve idare etme yetkisi her ne kadar sendikalara verilmiş olsa da esasen grev hakkı, işçilere özgülenen bir haktır10. Sonuç olarak ifade etmek gerekir ki grev hakkı, kolektif yönü ağır basan ancak bireysel yönü de yadsınamayacak olan bir haktır.

Grev Hakkının Amacı

Grev hakkının öncelikli amacı, çalışma ilişkisi içinde işçilerin isteklerini işverene kabul ettirmeleri ve işverenle anlaşma sağlanmasıdır. Diğer bir deyişle grev hakkı, işçi ve işverenler arasında ortaya çıkmış olan uyuşmazlıkların çözümlenmesi amacıyla kullanılır11.

Öte yandan diğer sosyal haklarda olduğu gibi grev hakkında da sosyal adaletin sağlanması, sosyal eşitsizliklerin azaltılması ve ekonomik açıdan zayıf konumda olan kişilerin korunması amaçlanır. Grev, iş ilişkisinde ekonomik açıdan zayıf konumda olan işçilerin, ekonomik ve sosyal durumları ile çalışma şartlarını korumak veya geliştirmek açısından son derece önemlidir12.

Grev Hakkının Anlamı ve Fonksiyonu

Grev hakkının işveren nezdinde bir anlam ifade etmesi, esasen işverenin bir zarara uğramasını veya zarara uğrama ihtimali ile karşılaşmasını da beraberinde getirmektedir. Zira işyerini ya da işvereni bir zarara uğratmayan veya zarara uğratma ihtimali olmayan bir grev anlamsız olacaktır13. Grevin başarıya ulaşma ihtimali, işyerinde faaliyetin durması ve işlerin aksaması sonucu meydana gelecek olan zararın ağırlığı ile doğru orantılıdır. Açıklanan nedenlerden dolayı işveren, grevin yol açtığı veya açacağı zararların tazminini işçiden talep edememelidir. Öte yandan işveren, grev sırasında uğradığı zararın farkında olup, işçilerin isteklerini yerine getirmeye çalışır14. Söz konusu durum, grev hakkının fonksiyonunu ifade eder.