'bozburun Guleti' Tarih Oluyor

Muğla'nın Marmaris İlçes'ine bağlı Bozburun Beldesi'nden dünyanın çeşitli ülkelerine ihraç edilen "gulet" tipi ahşap teknelerinin yapımı tarih oluyor. Denizcilik Müsteşarlığı'nın 1990 yılında karar alıp, 2009 yılında yürürlüğe soktuğu "tersanelerde yasal izin" kararının başladığı tarihten itibaren tüm özel tekne yapım atölyeleri kapandı. 1987-96 yılları arasında 35 gulet yapım atölyesi olan Bozburun'da şu anda 3 şirket kaldı.

3621 sayılı Kıyı Kanunu ve 1990 tarihli yönetmelik gereği iç sular (göl ve nehirler), kıyı ve sahil şeridi ile dolgu ve kurutma yoluyla kazanılan araziler üzerinde imar planı kararıyla belirlenen mevcut ve yeni kurulacak olan tersane, tekne imal ve çekek alanlarının işletme izinleri ile tevsi ve modernizasyon amaçlı başvurular, değerlendirilmesi, denetlenmesi ve diğer kurumlara verilecek görüşler ile ilgili usul ve esaslar çıkarıldı. Bu esaslar doğrultusunda da 2004 yılında tüm tersanelerin "Denizcilik Müsteşarlığı onaylı olması" zorunluluğu getirildi. Fakat Bozburun'da imar planı olmaması nedeniyle, önce iki, ardından da üç yıllık geçiş dönemi tanınarak eksikliklerin giderilmesi için süre verildi. 2009 yılında kesin uygulamaya geçilince en basit karar olan teknenin hangarda yapılması istemi bile kendi arsasında, tarla veya evinin önünde yat yapanların önünü kapattı. Peşinden de bu tür özel yat yapım atölyeleri kapılarına kilit vurdu.

Bozburun'un CHP'li Belediye Başkanı Cemil Şener, önceki yıllarda 30-35 arasındaki atölye sayısının modernizasyona uyulamadığı gerekçesiyle daha ilk yıl sayının 15'e kadar düştüğünü peşinden de kapandığını belirtti. Şener, "Tekne yapımını yeniden nasıl canlandırırızı düşünüyoruz. Fakat çözüm yok. Çözüm olmadığı gibi hali hazırdaki atölyelerin kapanması için de devlet elinden gelen her türlü çabayı gösterdi. Buraların prosedüre uyması için önce bölgeye imar planı gelmesi, kıyı kenar yasasının düzenlenmesi gerekiyor. Şu andaki atölyelerde ya bir tane yapımı süren tekne var ya da hiç tekne yapımı yok. 1980 ve 90'lı yıllarda deniz turizmine verilen önem nedeniyle tekne yapımı had safhadaydı. Dünyanın her yerinde Bozburun Guleti görme şansınız var. Peki ya bundan sonra ne olacak?" dedi.

TESTEREYİ KESERİ DUVARA ASTILAR

Bozburun'un tekne yapım tarihininin incelenmesini isteyen Şener, "Şu ana kadar binin üzerinde tekne yapılıp çeşitli ülkeleri satılmış. Eskiden Fethiye, Demre ve hatta Antalya bile Bozburun'a tekne yaptırırken şimdi kendileri yapmaya başladı ve Bozburun bitti. Yıllık 35 tekne yapımından bu sene 2 veya 3 gulet yapımına kadar düştük. Bunlar da kendi teknelerini onaran imalathaneler. Atadan kalma sistemle çalışan ustalarımız zaten kazandığını ancak kendine yetirirken, devletin istediği şartlar çok ağır geldi. Örneğin babadan kalma atölyesinde gulet yapan bir ustanın hangar yapmaya parası yetmez. Hal böyle olunca da maddi gücü olmayanlar testereyi keseri duvara astılar. Şu anda Bozburun'da biri Ruslara ait olmak üzere 3 şirket kaldı. Ruslar kendine çalışıyor. Diğer iki şirket de yat çekek ve tadilat onarım bakım işiyle uğraşıyor" diye konuştu.

TEKNELERİ TARLADA YAPTIM

15 yaşından bu yana tekne yapım işiyle uğraşan Hikmet Yılmaz (38) "Belli bir yerimiz yoktu. Şimdiye kadar 25 tekneyi kendi imkanlarımla evimin önündeki tarlamda yaptım. Bize imkan sağlansa geriye değil ileri giderdik. Bir türlü tarladan kurtulamadık. Kooperatifler gerekiyor. Büyük hangarlar olsa dünya piyasasını tamamen elimizde tutacağız. Maldiv Adaları ve bazı Avrupa ülkelerinde irili ufaklı teknelerimiz dolaşıyor" dedi.

MEŞHUR OLDUK DA NE OLDU?

32 yıldır tekne yapımıyla uğraştığını, işe çıraklıkla başladığını belirten Mehmet Uslu (48) da, "3 ile 33 metre arasında küçüklü büyüklü 50 civarında tekne yaptım. İçlerinde bazıları okyanus geçti. Teknelerimizin ününü tarladan çıkardık ama biz hala elimizden tutan olmadığı için de tarladan çıkamadık. Kendi kendimizi bitiriyoruz. Dış piyasa bitti gibi bir şey. Meşhur olduk da ne oldu?" diye konuştu. - Muğla / Marmaris