Bakan Tüzmen, Irak Petrol Bakanı Şehristani ile Biraraya Geldi

Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen, Irak ile 2 yıl sonunda 20 milyar dolar ticaret hacmi hedeflediklerini söyledi.

Bakan Tüzmen, Irak Cumhurbaşkanı Celal Talaba'ni ile birlikte Ankara'ya gelen Irak Petrol Bakanı Hüseyin Şehristani ve beraberindeki heyet ile biraraya geldi. Dış Ticaret Müsteşarlığı'ndaki makamında gerçekleşen görüşmede bir konuşma yapan Tüzmen, Irak ile 2003 yılında 940 milyon dolar olarak gerçekleşen ikili ticaret hacminin, 2007 yılında 3,5 milyar dolar seviyesini aştığını kaydetti. Transit ticaretin ise geçen yıl 1,5 milyar dolar seviyesine gerilediğini tahmin ettiklerini belirten Tüzmen, bu gerilemenin temel nedeninin ise petrol ürünleri ticaretinde gözlemlenen düşüş olduğunu söyledi. Müteahhitlik hizmetlerinde savaş sonrasında üstlenilen işlerin toplamının 2,9 milyar dolar seviyesinde olduğunu belirten Tüzmen, ''2008 yılında ikili ticaret hacmimizin 6 milyar dolara yaklaşacağını tahmin ediyoruz. Bu kapsamda Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı'nın daha etkin çalışmaya başlaması da beklentilerimizi arttırmıştır. Hedefimiz 2010 yılına kadar ikili ticaret hacminde 20 milyar dolar seviyesine ulaşmaktır" diye konuştu. Transit ticarette ise bu yıl 2 milyar dolar hacmine ulaşmayı beklediklerini ifade eden Tüzmen, Türkiye'nin çok büyük potansiyele sahip olduğu müteahhitlik hizmetleri sektöründe de bu dönemde güvenlik sorunlarının azalmasına bağlı olarak patlama beklediklerini söyledi. Uluslararası Irak Fuarı'nın 3.'sünü 22-25 Mayıs 2008 tarihlerinde yine Gaziantep'te organize edeceklerini bildiren Tüzmen, "Bu projeyle ilgili olarak Irak hükümetinin gerek katılım, gerek faaliyetin uluslararası düzeyde duyurulması ve desteklenmesi konusundaki katkısını bekliyoruz'' dedi. Temel amaçlarının iki ülke ekonomilerinin en geniş anlamda entegrasyonunun sağlanması suretiyle bölgede ortak bir refah alanı oluşturulması olduğunu kaydeden Tüzmen, Irak Başbakanı Nuri Al-Maliki'nin 2007 yılı Ağustos ayında Türkiye'ye yaptığı ziyaret sırasında, 'Güçlendirilmiş Ekonomik Ortaklık Anlaşması' taslak metninin müzakerelerini sonuçlandırmak amacıyla bir Irak heyetini 22-25 Mayıs 2008 tarihlerinde Türkiye'ye davet ettiklerini ifade etti.

Irak ile bir Serbest Ticaret Anlaşması imzalamayı hedeflediklerini belirten Tüzmen, şunları söyledi:

''İki ülkenin ekonomik altyapılarının ve mevzuatlarının uyumu konusunda aldığımız kararların uygulanmasında da gecikiyoruz. Bildiğiniz gibi Habur Sınır Kapısı'nın altyapısını tümüyle yeniledik. Tüm bu çabalarımıza rağmen, bu kapının kapasitesini etkin bir şekilde kullanamıyoruz. Halil İbrahim Gümrük Kapısı'ndaki uygulamaların, uluslararası ticari kural ve disiplinlere uygun olarak çalışmasını sağlayacak tedbirlerin süratle alınmasını acil bir ihtiyaç olarak görüyoruz. İlki Ovaköy bölgesinde olmak üzere 2 adet yeni sınır kapısı açılması, sınıra yakın yerleşim birimlerimiz arasındaki ticaretin geliştirilmesine önemli katkı sağlayacaktır. Bu konuda ekonomik ve ticari öncelikler esas alınarak yer ve bağlantı yolları tespiti yapabiliriz. İskenderun-Nusaybin-Al Yarubiye-Musul tren yolu hattının etkin bir şekilde kullanılması en temel hedefimiz olmalıdır. Bu konuda çok sayıdaki proje önerimizi Irak tarafına ilettik. Bu projelerin gerçekleştirilmesi amacıyla Türk, Irak ve Suriye hükümetleri yetkililerin 15 Mayıs 2008'de Mersin'de bir araya gelmelerini öneriyoruz." İkili ticarette en büyük engelin, karayolu taşımacılığının güvenlik sorunları nedeniyle kesintiye uğraması ve Türk araçlarının sadece Zaho'ya kadar gidebilmeleri olduğunu belirten Tüzmen, Irak'ın genelinde karayolu güvenliğinin önemli ölçüde sağlandığını memnuniyetle gördüklerini ifade etti. Tüzmen, "Halihazırda Türkiye-Bağdat arasındaki karayolu hattında Musul çevresi hariç, önemli bir güvenlik sorunu kalmamıştır. Irak hükümetinin bu bölgede de özel önlemler alarak Türkiye'den Bağdat'a kadar araçlarımızın güvenlik sorunu yaşamaksızın taşıma yapılmasına imkan sağlayacak tedbirleri süratle almasını bekliyoruz'' dedi.

Enerji sektörünün, stratejik işbirliği vizyonunun en önemli dayanaklarından birini teşkil ettiğini belirten Bakan Tüzmen, Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı'nın, bu çerçevede büyük bir önem arz ettiğini kaydetti. Tüzmen, ''Beklentimiz, bu boru hatları sisteminin Körfez Savaşı sırasında tahrip olan ikinci hattının da devreye alınarak etkin bir şekilde kullanılmasıdır. Hattın son aylarda düzenli olarak çalışmaya başladığını gözlemliyoruz. Irak doğalgaz sahalarının geliştirilmesi ve üretilecek doğalgazın ülkemize ithali ile ülkemiz üzerinden Avrupa'ya nakli bu alandaki en temel önceliğimizdir" diye konuştu. Enerji sektöründe diğer bir işbirliği alanın da petrol ürünleri ticareti olduğunu kaydeden Tüzmen, bu alanda yeni bazı düzenlemeler yapmak suretiyle, söz konusu ticareti çok daha büyük hacimli ve daha az maliyetli olarak gerçekleştirmeyi planladıklarını kaydetti. Bakan Tüzmen, elektrik sektöründe de Irak'ın ihtiyaçlarını daha fazla karşılama ve iki ülke arasındaki iletim hatlarının kapasitesini artırma yönünde çaba gösterdiklerini söyledi.

Türk firmalarının, Irak'ın yeniden yapılandırılması çalışmaları kapsamında aktif bir rol üstlenmekte olduğunu belirten Tüzmen, firmaların geçtiğimiz 4 yılda Irak'ta yaklaşık 4 milyar dolar değerinde proje üstlendiklerini ve bunların önemli bir bölümü de tamamladıklarını ifade etti. Tüzmen, önümüzdeki dönemde güvenlik sorunlarının da azalmasına bağlı olarak bu sektörde alınan yeni projeler bazında yüksek hacimlere ulaşmayı hedeflediklerini anlattı.

Konuk Bakan Hüseyin Şehristani ise konuşmasının başında Türkiye'yi ikinci vatanları olarak gördüklerini söyledi. Türkiye'ye ihtiyacı olan petrol ve doğalgazı sağlamayı hedeflediklerini belirten Şehristani, Türkiye'nin, Irak'ın petrol ve doğalgazının, Avrupa'ya ihracatında transit ülke olmasını istediklerini ifade etti. Kerkük-Yumurtalık petrol boru hattından Şubat ayında 400 bin varil petrol pompalandığını belirten Şehristani, bu kapasiteyi daha da artırmayı hedeflediklerini bildirdi. Türk şirketlerini, Irak'ta elektrik santrali kurmaya davet eden Şehristani, bu santrali kuracak olan Türk şirketlerine, istediği miktarda petrol ya da gazı temin edeceklerini, ayrıca bu şirketlerin işleteceği santralde üretecekleri elektriği de satın alacaklarını ifade etti. Türkiye'nin, özellikle Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın İştiraki (TPIC) aracılığıyla, Irak'ta istediği yerde petrol rafinerisi kurabileceğini vurgulayan Şehristani, Kerkük ve Musul'un, petrol rafinerisi için uygun yerler olduğunu kaydetti.

Şehristani ve Tüzmen, daha sonra gazetecilerin sorularını cevaplandırdı. Şehristani bir soru üzerine, eski Irak yönetiminden kalma borçların kapatılması konusunda diğer ülkelerle hemen hemen anlaşmaya vardıklarını belirterek, Türkiye ile de bu sorunu çözmek istediklerini söyledi. Türk şirketlerinin, petrol ürünleri ticareti nedeniyle Irak'tan 110 milyon dolar tutarında alacağının olduğunu belirten Şehristani, Iraklı şirketlerin de Türk şirketlerinden 197 milyon dolar düzeyinde bir alacağının bulunduğunu, bu sorunların karşılıklı olarak çözülebileceğini kaydetti.

Bakan Tüzmen ise Irak ile Türkiye arasındaki borç sorunu konusunda eski dönemde Irak'a silah satmadıklarını belirterek, sadece Irak halkının ihtiyacı olan, gıda ve ilaç gibi malları sattıklarını söyledi. Tüzmen, bu konuyu ikili görüşmelerle çözebileceklerini ifade etti.

(EDA-NÇ-E)