Asya'nın Kalbindeki "Güzel Ova"

URUMÇİ - Ali İhsan Çam - Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi geçen yıl meydana gelen şiddet olaylarının ardından ikinci kışa sakin giriyor.
Eyaletin başkenti Urumçi'de temmuz 2009'da 197 kişi hayatını kaybetmişti. Han Çinlileri ile Uygurlar arasındaki şiddet olaylarının izlerine rastlanmayan şehirde yine de sokaklardaki güvenlik önlemleri dikkati çekiyor.
Urumçi'nin birçok noktası kameralarla izleniyor ve özellikle akşam saatlerinde kamuflaj üniformalı güvenlik güçleri devriye geziyor.


GÜZEL OVA
Çin'in kuzeybatısında ve Avrasya'nın göbeğinde yer alan Sincan Uygur Özerk Bölgesi 1 milyon 660 bin kilometrekarelik coğrafyasıyla ülke topraklarının altıda birini oluşturuyor. Çin'in yüzölçümü en geniş eyalet düzeyindeki özerk bölgesi özelliğini taşıyan Sincan geniş sınırlarıyla 8 ülkeye komşu.
Moğolca'da "Güzel Ova" anlamına gelen Urumçi özgün coğrafyası ve zengin doğal kaynaklarıyla başta Uygurlar olmak üzere Han, Hui (Çinli Müslümanlar), Kırgız, Kazak, Moğol gibi birçok etnik unsurun örf ve adetine sahip.
Bölge 21 milyonluk nüfusu ve zengin kaynaklarına rağmen merkezi hükümet tarafından planlanan "Orta refah düzeyine" henüz ulaşmış değil. Yerel yetkililer, yüzde 60'ı etnik azınlık olan eyalette çok milletli, çok dinli bir yaşam olduğunu aktardı.
Bölgenin petrol, doğalgaz, pamuk, tarım ve hayvancılık yönünden çok zengin olduğunu aktaran yetkililer, başta Urumçi olmak üzere Sincan şehirlerinin Çin'in Batıya açılan kapısı konumuna gelmesini istiyor.
Başta Urumçi olmak üzere şehirlerde "yaşam koşullarını iyileştirme ve sanayiyi geliştirmek" için yeniden yapılandırma faaliyetleri göze çarpıyor. Yerel makamlar, "Sincan'ın büyük kalkınma ve inşaat" döneminde olduğunu anlatırken, Urumçi'deki inşa edilen gökdelenler ve iş merkezleri nedeniyle şehrin şantiye görüntüsü dikkati çekiyor. Yetkililer, bölgede ekonominin daha da canlanması için ulaştırmanın geliştirilmesine çalışıldığını belirtiyor.
Yetkililer, Urumçi'nin ekonomi ve turizminin gelişmesi için Pekin, Şanghay ve Guangzou'dan İstanbul'a aktarma noktası olması için çalışmalar olduğunu ifade diyor, ancak henüz somut adım atılmış değil.

Pekin ile Urumçi'nin 3 bin 700 kilometre mesafede olduğu ve tren yolculuğunun 38 saat sürdüğü belirtiliyor. 2012'de bitmesi planlanan hızlı tren projesiyle bu sürenin 12 saate düşmesi ve bölgenin daha da canlanması ümit ediliyor.
Yenilenebilir enerji alanında eyalet, bölgedeki en büyük "rüzgar türbini tarlalarına" sahip. Özellikle Urumçi çevresinde yoğunlaşan yüzlerce kilometrekarelik "elektrik tarlaları" görenleri hayrete düşürüyor. Ancak rüzgar enerjisiyle üretilen elektrik eyaletin enerji ihtiyacının sadece yüzde ikisini karşılıyor.
Bölge, ekonomik açıdan yeni yatırımcı ve işadamlarını bekliyor, ancak kültürel ve doğal zenginliğinin yanı sıra etnik unsurlarıyla da Asya'da unutulmuş bir turizm merkezi konumunda. Yerel makamlar, bölgenin turizm ve ekonomisinin gelişmesi için Türkiye'den yeni yatırımcı ve turistlerin gelmesini beklediklerini belirtiyor.
Sincan'ın, 21 milyonluk nüfusu içinde 10 milyon Uygurun yanı sıra 8,6 milyon Han Çinlisi yaşıyor.
Urumçi'deki Büyük Caminin imamı Ebu Bekir Hacı, şehir merkezinde 400 bin Müslüman yaşadığını ve bunların arasında Uygurların yanı sıra Hui, Kırgız, Kazak unsurlar bulunduğunu aktarıyor.
Sincan Uygur Özerk Bölgesinde Çincenin yanı sıra Uygurca, Kazakça, Kırgızca ve Moğolca'da yazılı, işitsel ve görsel yayın yapılıyor.


SİNCAN'IN EKONOMİSİ
Türkiye'den gelen bazı basın mensuplarıyla görüşen Urumçi Belediye Başkan Yardımcısı Ma Şüe Fıng, "Asya'nın Kalbi" olan Urumçi'de Çin'in 56 etnik azınlığının 47'sinin yaşadığını söyledi.
Ma, Urumçi'nin 3 milyonu aşan nüfusu ve 47 etnik azınlığıyla "tam bir uyum" ve "kaynaşma" şehri olduğunu belirtti.
Geçen yılki küresel krize rağmen eyaletin Gayri Safi Milli Hasılasının iki haneli büyüme gösterdiğini söyleyen yetkili, kırsal bölgelerde de kişi başına düşen yıllık gelirin arttığını anlattı.
Zengin petrol, doğalgaz ve kömür kaynaklarıyla Sincan, tüm Çin'in petrol ihtiyacının yüzde 33'ünü, doğal gaz ihtiyacının yüzde 33,6'sını ve kömür ihtiyacının yüzde 40'ını karşılıyor.
Tarım ve hayvancılık açısından da ülkede lokomotif özelliğe sahip bölgenin, merkezi hükümetin son dönemdeki kalkındırma planlarıyla teknoloji ve sanayi bakımından kalkındırılmasına çalışılıyor.
Sincan, helal yemek fuarı gibi ulusal fuarların yanı sıra uluslararası fuarlara ev sahipliği yapıyor. Yetkililer, gelecek yıl düzenlenecek dış ticaret fuarının devlet tarafından yapılacağını, son yapılan fuarda da 3 bin 500 anlaşmanın imzalandığını aktarıyor.
Eyaletin bazı bölgelerinde yeniden yapılandırma çalışmaları olduğunu anlatan Belediye Başkan Yardımcısı Ma, şehirleşme çalışmaları için 22,3 milyar yüen (yaklaşık 4,5 milyar TL) ayrıldığını ifade etti.
Ma, aylık asgari ücretin 284 yüen olduğunu, ailede en az bir kişinin iş sahibi olduğunu söyleyerek, çalışan ferdi olmayan bir ailenin bir üyesine bir günde iş bulunduğunu açıkladı.
Kırsal alanlarda yaşayanlara 80 metrekarelik evler verildiğini kaydeden başkan yardımcısı, evlerin bedelinin bir bölümünün merkezi hükümet ve bölgesel yönetim tarafından karşılandığını, bir bölümünü de ev sahiplerinin kendilerinin karşıladığını söyledi.
Ma, planlarının 2015 yılına kadar Urumçi'yi orta refah düzeyine getirmek olduğunu vurguladı.
Bölgedeki seçim sistemi hakkında da bilgi veren Ma, halkın önce temsilciler meclisini seçtiğini, ardından da bu temsilciler meclisinin belediye başkanını belirlediğini anlattı. Ma, bölgedeki etnik unsurların nüfus oranları doğrultusunda temsilciler meclisine üye seçebildiğini, Belediye Başkanının Uygur, kendisinin de Hui olduğunu sözlerine ekledi.