1 Milyar YTL'lik Elektrik Hırsızlığı Yapıldı, Fatura Yüzde 14,5 Kabardı

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu (YDK), Türkiye'de 2006 yılında elektrik kayıp ve kaçak tutarının 2,1 milyar YTL olduğunu belirledi. Bunun 1 milyar 70 milyon YTL'sinin kaçak elektrik kullanımından kaynaklandığı hesaplandı. Elektrikte kayıp ve kaçak nedeniyle yurttaşlar elektrik faturalarını yüzde 14,47 zamlı ödediler.


Başbakanlık YDK'nın TBMM'ye sunulan Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (TEDAŞ) 2006 Yılı Raporu'na göre, ülkede kullanılan elektriğin yüzde 15,1'i kayıp ve kaçaklara gitti.





-KAYIP VE KAÇAĞA 1,5 MİLYAR DOLAR GİTTİ-





TEDAŞ genelinde kayıp-kaçaklara giden toplam 19 bin 61,4 GWh'lik enerji miktarının ekonomik karşılığı, 2006 yılı ortalama enerji alış fiyatıyla (11,233 YKr/kWh) 2,1 milyar YTL oldu. Raporda, 2006 yılı ortalama dolar kuru 1,4406 YTL olarak alındığında, kayıp-kaçak tutarının yaklaşık 1,5 milyar dolara ulaştığı kaydedildi.


Söz konusu kayıp-kaçak miktarının bir kısmının teknik kayıplarla ilgili olmakla birlikte yaklaşık yarısının kaçak kullanılan enerjiye karşılık geldiğinin altı çizildi.


Rapora göre, kaçak kullanılan elektrik miktarı 9 bin 530,7 GWh olarak belirlendi. Kaçak elektriğin tutarı 1 milyar 70 milyon YTL olarak hesaplandı.





-MALİYETİN YÜZDE 14,47'Sİ-





Raporda, elektrikte maliyet unsurlarına da yer verildi. Buna göre, 2006 yılı için, kWh başına 13,129 YKr olan elektrik maliyetinin içinde 1,900 YKr kayıp ve kaçaktan kaynaklandı. Böylece kayıp-kaçak maliyeti, toplam elektrik maliyetinin yüzde 14,47'sini oluşturdu. Kayıp-kaçak, enerji satın almadan sonraki en yüksek maliyet kalemini oluşturdu.


Bazı bağlı şirketlerde yoğunlaştığı gözlenen kaçak kullanımların, enerji satış maliyetini dolayısıyla da satış fiyatlarını artırdığı kaydedilen raporda, "İyi niyetli olan ve borcunu zamanında ödeyen diğer aboneleri olumsuz yönde etkilemektedir" denildi.





-VAN ORAN, URFA MİKTAR ŞAMPİYONU-





Kayıp-kaçak oranının en yüksek olduğu il yüzde 71 ile Van olarak belirlendi. Ortalama elektrik alım fiyatı ile Van'da 2006 yılında elektrikte kayıp ve kaçağın maliyeti 90,4 milyon YTL oldu. Van'ın yüzde 65,6 ile Hakkari, yüzde 63,8 ile Mardin, yüzde 60,9 ile Şırnak, yüzde 58,7 ile Şanlıurfa izledi.


Şanlıurfa oran olarak beşinci sırada yer almasına karşın, miktar bazında ilk sırada bulundu. 2 milyon 369 bin MWh'lik kayıp-kaçak olan Şanlıurfa'da, bunun parasal karşılığı 266 milyon YTL oldu. Miktar bazında en fazla kayıp kaçak olan Şanlıurfa'yı 2,2 milyon MWh ile Boğaziçi(İstanbul batı), 1,6 milyon MWh ile Diyarbakır, 1,4 milyon MWh ile Mardin izledi.


Kayıp ve kaçak oranının en düşük olduğu iller ise yüzde 4,2 ile Denizli, yüzde 4,7 ile Kütahya ve Karabük, yüzde 5,1 ile Sivas, yüzde 6 ile Kırıkkale ve Uşak oldu.


Miktar bazında en düşük kayıp-kaçak ise sırasıyla Bayburt, Tunceli, Gümüşhane, Kilis ve Erzincan'da görüldü.





-KAÇAĞI KARŞILAMAK İÇİN 1400 MW GEREKİYOR-





Raporda, "Bir termik santralin ortalama yıllık çalışma saati 6 bin 500-7 bin alındığında, söz konusu kaçak kullanımlara giden enerjiyi üretmek için yaklaşık 1400 MW'lık kurulu güce ihtiyaç duyulmaktadır" denildi. 2006 yılı değerleriyle kayıp-kaçak oranının 1 puan düşürülmesinin yaklaşık 1,26 GWh'e ve ortalama enerji alış maliyeti dikkate alındığında 142 milyon YTL'ye karşılık geldiği belirtilen raporda, "Dolayısıyla, teknik kayıplara giden enerji miktarının düşürülmesi ve kaçak kullanımların önlenmesi için her türlü gayretin gösterilmesi gerekmektedir" değerlendirmesinde bulunuldu.


Raporda, mevcut kayıp-kaçak oranlarının yüksek çıkmasında, teknik kayıplar yanında sayaçların zamanında okunmamasından dolayı enerji tükettikleri halde bir kısım aboneye enerji tahakkuku yapılamaması, kaçak kullanımların yaygınlaşması ve işletme hataları gibi hususların yanında, şu unsurların da önemli rol oynadığı anlatıldı:


"-Özelleştirme çalışmalarının uzun süredir sonuçlandırılamaması.


-Tasarruf tedbirleri veya nasıl olsa özelleşecek düşüncesi ile yatırımların gerçekleştirilememesi, mevcut sistemin bakım ve kontrollerinin sağlıklı yapılamaması, dolayısıyla ekonomik ömürlerinin kısalması.


-Hızlı ve çarpık kentleşme ile göç veren bölgelerde çok az aboneye sahip yerleşim yerlerine hizmet götürülmeye devam edilmesi.





-ALIM GÜCÜNÜN OLMAMASI DA ETKİLİ-





-Ekonomik sorunlar nedeniyle bazı abonelerin alım gücünün bulunmaması.


-Personel yetersizliği nedeniyle birçok asli görevin hizmet alımı yoluyla yüklenici firmalara yaptırılması.


-Yüklenici firmaların, fiyat rekabetinin de etkisiyle niteliksiz ve geçici personel çalıştırmaları ve yeteri kadar kontrol edilememesi, dolayısıyla abone bilgi akışının zayıflaması, abone bilgilerinin güncelliğini yitirmesi.


-Belirlenecek kıstaslar dahilinde coğrafi bilgi sistemi, scada ve enerji analizörleri gibi teknolojik yatırımların gerçekleştirilememesi."


/**


ELEKTRİKTE KAYIP-KAÇAK (2006)

     oran(%) miktar(MWh) maliyet(YTL)


Diyarbakır 55.5 1.670.632 187.662.093


Mardin 63.8 1.454.952 163.434.758


Siirt 32.0 131.794 14.804.420


Şanlıurfa 58.7 2.369.304 266.143.918


Batman 55.4 507.490 57.006.352


Şırnak 60.9 378.887 42.560.377


DİCLE TOP. 57.8 6.513.056 731.611.580


Bitlis 46.3 124.824 14.021.480


Hakkari 65.6 223.992 25.161.021


Muş 52.3 180.160 20.237.373


Van 71.0 804.930 90.417.787


VANGÖLÜ TOP. 63.8 1.333.906 149.837.661


Ağrı 52.4 258.478 29.034.834


Erzincan 8.5 16.716 1.877.708


Erzurum 21.8 160.853 18.068.617


Kars 27.4 81.983 9.209.150


Bayburt 11.3 6.858 770.359


Ardahan 19.4 14.270 1.602.949


Iğdır 35.5 48.048 5.397.232


ARA TOP. 29.4 587.206 65.960.850


Artvin 12.5 28.716 3.225.668


Giresun 11.0 48.199 5.414.194


Gümüşhane 14.8 13.512 1.517.803


Rize 9.9 50.243 5.643.796


Trabzon 13.9 121.507 13.648.881


ÇORUH TOP. 12.3 262.177 29.450.342


Bingöl 35.4 54.747 6.149.731


Elazığ 8.4 68.684 7.715.274


Malatya 10.7 119.692 13.445.002


Tunceli 12.9 9.790 1.099.711


FIRAT TOP. 11.7 252.913 28.409.717


Sivas 5.1 44.834 5.036.203


Tokat 12.2 61.070 6.859.993


Yozgat 10.8 58.902 6.616.462


ÇAMLIBEL TOP. 8.5 164.806 18.512.658


Adana 9.5 314.101 35.282.965


Gaziantep 10.3 394.127 44.272.286


Hatay 9.7 274.804 30.868.733


İçel 15.1 385.184 43.267.719


Kilis 14.1 13.797 1.549.817


Osmaniye 7.7 27.351 3.072.338


TOROSLAR TOP. 10.9 1.409.364 158.313.858


Kırşehir 9.5 26.313 2.955.739


Nevşehir 8.3 44.974 5.051.929


Niğde 9.1 68.451 7.689.101


Aksaray 7.5 30.470 3.422.695


Karaman 6.9 27.037 3.037.066


Konya 7.4 212.919 23.917.191


MERAM TOP. 7.8 410.164 46.073.722


Ankara 9.8 691.691 77.697.650


Kastamonu 8.9 42.273 4.748.526


Kırıkkale 6.0 25.001 2.808.362


Çankırı 8.3 17.565 1.973.076


Zonguldak 11.8 109.144 12.260.146


Bartın 11.5 28.187 3.166.246


Karabük 4.7 20.599 2.313.886


BAŞKENT TOP. 9.6 934.460 104.967.892


Antalya 8.9 345.702 38.832.706


Burdur 8.0 30.983 3.480.320


Isparta 9.4 61.244 6.879.539


AKDENİZ TKOP. 8.9 437.929 49.192.565


İzmir 6.2 657.576 73.865.512


Manisa 8.3 147.164 16.530.932


GEDİZ TOP. 6.5 804.740 90.396.444


Balıkesir 11.3 206.790 23.228.721


Bursa 7.4 372.196 41.808.777


Çanakkale 10.7 80.301 9.020.211


Yalova 11.8 36.744 4.127.454


ULUDAĞ TOP. 8.8 696.031 78.185.162


Kırklareli 8.8 78.483 8.815.995


Edirne 9.0 77.402 8.694.567


Tekirdağ 9.7 212.449 23.864.396


TRAKYA TOP. 9.3 368.334 41.374.958


AYEDAŞ TOP. 10.2 795.333 89.339.756


Adapazarı 12.7 176.188 19.791.198


Bolu 6.7 32.863 3.691.501


Düzce 9.9 48.692 5.469.572


İzmit 9.6 304.868 34.245.822


SAKARYA TOP. 10.1 562.611 63.198.094


Afyon 7.9 73.127 8.214.356


Bilecik 6.8 45.471 5.107.757


Eskişehir 9.7 109.423 12.291.486


Kütahya 4.7 38.869 4.366.155


Uşak 6.0 46.241 5.194.252


OSMANGAZİ TOP. 7.2 313.131 35.174.005


BOĞAZİÇİ TOP. 12.3 2.214.967 248.807.243


Aydın 8.7 136.669 15.352.029


Denizli 4.2 74.376 8.354.656


Muğla 8.6 148.298 16.658.314


MENDERES TOP. 7.1 359.343 40.364.999


Adıyaman 10.4 89.578 10.062.297


Kahramanmaraş 8.9 195.120 21.917.830


GÖKSU TOP. 9.3 284.698 31.980.126


Amasya 10.4 42.812 4.809.072


Çorum 10.6 59.502 6.683.860


Ordu 9.7 72.451 8.138.421


Samsun 8.3 150.268 16.879.604


Sinop 13.9 31.189 3.503.460


YEŞİLIRMAK TOP. 9.5 356.222 40.014.417


GENEL TOP. 15.1 19.061.391 2.141.166.051**/


(ANKA)


(YLD/NB/ZG)