Uluslararası piyasalar uzun zamandır benzer dinamikleri takip ediyor. Çin ekonomisinin içerisinde bulunduğu durum ile birlikte finansal piyasalarındaki sarsıntı, petrol fiyatlarının son yılların en düşük seviyelerine gerilemiş olması ve büyük merkez bankalarının para politikaları, en dikkat çekici faktörler ve aynı zamanda varlık fiyatlarında yönü belirleyen unsurlar oldular.

Çin ekonomisi ve petrol fiyatlarının yılın başlarında finansal enstrümanları sarsması ve gündeme oturması ile merkez bankalarının para politikaları bir miktar gölgede kalmıştı. Ancak önce Avrupa, sonrasında ise Japonya merkez bankalarından gelen açıklamalar ve bazı sürpriz kararlar, yatırımcıların para politikasının önemini hatırlamasına yetti diyebiliriz. Bu hafta ise ABD Merkez Bankası (FED) Başkanı Janet Yellen’ın açıklamaları, piyasaların merceği altında olacak.

“Belirsizlik son dönemde arttı”

Son yaşanan çalkantılar ile dünya ekonomisine ve piyasalara ilişkin belirsizlikler nispeten arttı. Çin’in içerisinde bulunduğu durumdan çıkıp çıkamayacağı ve petrol fiyatlarının seyri, yatırımcıların merak ettiği başlıklar arasında öne çıkıyor. Ancak bu iki faktörün yanına “FED’in faiz artırımları için izleyeceği rotayı” da ekleyebiliriz. 

Ocak ayında yılın ilk Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısını yapan FED, global riskleri yakından izlediği yönünde bir mesaj verirken, yine Mart ayında bir faiz artırım ihtimalini masadaki seçeneklerden bir olarak değerlendirmişti. Ancak Çin ekonomisinin hız kesmesi ve finansal piyasalardaki yüksek oynaklık, düşük petrol fiyatları ile birlikte global ekonomiye ilişkin tabloyu daha belirsiz hale getirebileceği için piyasalar, FED’in Mart ayındaki toplantısında bir faiz artırım kararı almasını beklemiyorlar. Diğer taraftan geride kalan hafta açıklanan ABD’nin istihdam raporu da kafaları karıştırdı. Tarım dışı istihdam değişimi Ocak ayında tahminlerin oldukça altında kalırken, işsizlik oranı yaklaşık 9 yılın en düşük seviyesine geriledi ve ücretlerde artış beklentileri aştı. Özellikle ortalama kazançlardaki ivme, düşük enflasyondan rahatsız olan FED için iyi bir haber ve tüketici fiyatlarında artışı destekleyebilir. Ancak istihdam artışının kötü performansı ve diğer olumlu veriler, büyük resmin içerisinde yine belirsiz bir tablo ortaya çıkardı. Bu paralelde piyasalar Yellen’ın Kongre’deki konuşmalarından daha net bir ipucu almayı bekliyorlar.

“Yellen ile yeni rota belirlenebilir mi?”

Çarşamba günü Temsilciler Meclisi’nin Finansal Hizmetler Komitesi’ne yarıyıl para politikası sunumunu yapacak olan Janet Yellen’ın konuşma metni ve Komite üyelerinden gelecek sorulara vereceği cevaplar, piyasaların FED’e ilişkin olarak merak ettiklerine cevap olabilir. Bu paralelde haftanın en sert fiyat değişimleri Başkan’ın değerlendirmeleri sırasında gerçekleşebilir. Yellen Perşembe günü ise Senato’nun Bankacılık Komitesi’ne açıklamalarda bulunacak.

Piyasaların merak ettiği soru aslında çok basit. “Çin ekonomisi ve finansal piyasalarının getirdiği stres ile bulanıklaşan global ekonomik büyüme ve düşük petrol fiyatlarının ısrarcı olması, FED’in faiz artırım temposunda ne kadar etkili olur?” Bu yıl içerisinde piyasaların Yellen ve ekibinden 4 kez faiz artırım kararı görebilecekleri yönündeki algı neredeyse tamamen dağıldı. Banka’nın Mart ayını pas geçeceği düşünülüyor.  

Piyasalarda beklentilerin bu şekilde bir değişim geçirmesinde, ABD’de ısrarcı bir şekilde düşük kalmaya devam eden enflasyon ile birlikte tabi ki Çin ve petrol faktörleri etkili oldu. Yatırımcılar yine de emin olmak için daha net mesajlar duymak istiyorlar. Yellen’ın bu beklentiye cevap verip vermeyeceği ise belirsiz. 

Global ekonomiye ilişkin algının görece bozulmuş olması, FED’in faiz artırımları konusunda artık daha düşük bir tempo izlemesine neden olabilir. Hatta Banka’nın 2016’da faiz artırım kararı almasına olanak ermeyecek bir ekonomik konjonktürün bile izlenebilme ihtimali bile var (Tabi ki ekonomide olası bir toparlanma beklentisinin fiyatlanması göz ardı edilmemeli). Yellen’ın konuşmasında dikkat edilecek ilk nokta, finansal piyasalardaki son küresel dalgalanmalardan FED’in ne kadar rahatsızlık duyduğu olabilir. Sonrasında, düşük petrol fiyatlarının ABD’deki enflasyonu zayıf tutmaya devam etme potansiyeli ve istihdam piyasalarındaki gelişmeler öne çıkabilir.

Yellen’ın net bir dille, faiz artışlarının ötelenmesi gerektiğini belirtmesi Dolar’ın Çarşamba akşamı değer kaybetmesine neden olabilir. Ancak Yellen’ın, söz ettiğimiz dinamiklerin FED’in rotasını çok fazla değiştirmeyeceği yönünde bir mesaj vermesi halinde, Dolar tarafında ciddi yükselişler izlenebilir. Ayrıca parantez açmamız gereken bir faktör de, Başkan Yellen’ın değerlendirmelerinin sadece faiz rotası adına değil, global ekonominin gidişatına ilişkin bir ipucu olarak da değerlendirilebilecek olması. 

Yellen’ın, küresel ekonomiye ait olarak, piyasaların korktuğundan daha kötü bir tablo içerisinde olabileceğimize işaret etmesi, finansal araçlar üzerinde bir panik dalgası oluşmasına yol açabilir. Ya da son gelişmelerin, Yellen’ın penceresinde, görece daha az kaygı verici olduğunun görülmesi, ekonomiye ilişkin endişeleri hafifletebilir. Bu paralelde faiz rotasına ait açıklamaların para piyasalarına olan yansımalarının yanında, dünya ve ABD ekonomisine ilişkin yorumların, piyasaların risk algısını etkileyerek finansal araçlara yön verebileceğini göz ardı etmemek faydalı olabilir.