Veri Kapitalizmi

Yusuf DİNÇ
Yusuf DİNÇ
Doç. Dr. / İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
24 Haz 2020 Çarşamba

Kapitalizm karşısında teori geliştirme gayretinin en önemli merkezi batıdaki ekonomilerdir. Çünkü bu ekonomiler zenginliğin teori merkezinde temerküz ettiğini bilirler. Temerküz eden zenginliği ise kendilerine gasp etmek niyetinin ötesine geçemediklerinden kapitalizmin türevlerini çalışmaktadırlar yahut her teori geliştirme gayretini kapitalizmin kıvrak yapısı içine sokmaya çalışmaktalar denebilir. Kapitalizmin tekelci karakterinin her geçen gün ifşa olmasıyla karşıt yaklaşım güçlenirken kapitalizm savunusu yeni aktörler geliştirmekten geri durmayacaktır.


Kapitalizmin nasıl bir karakteri bulunduğunu en iyi ifade eden uygulamalarından birisi ise en yeni aktör; veri tekelciliğidir. İnternet altyapısı, mobil cihazlar, giyilebilir teknolojiler üzerinden elde veriler yanında arama motorları üzerinden devşirilen veri, bunların kullanımı, ticarileştirmesi ve esirgenmesi kapitalizmin kendini ifade biçiminin modern dünyadaki en yalın örnekleridir. Veri kapitalizmi, tekelci anlayışın en güçlü temsilcisi olarak önümüzde dursa da veri insanlığın ortak değeridir fikrini tartışmaya açmak gerekir.


Bu konuda bir literatür oluşmaya başlamıştır. Derinlikli incelendiğinde verinin sahibinin veriyi üretenden veriyi satın alana kadar geniş bir zincirin değişik parçalarına sahiplik atanmış olduğu görülebilir. Bu açıdan bakıldığında her bir sahip önerisine eleştiriler getirilebilir. Aslında veri küresel bir amme varlığıdır şeklinde düşünmek için benzer konularda medeniyetimizin bakış açısını analiz etmek yeterlidir.


Medeniyet değerlerimiz güneşin, rüzgarın, ateşin, bilimin olduğu gibi insanlığın ortak varlıkları fikrini geliştirmiştir. Bu yönüyle batı medeniyetinden Prometheus ateşi çalmak zorunda kaldığından bu yana ayrılırız. Doğru yaklaşımın veriyi de insanlığın ortak varlığı olarak ele almak gerektiği şeklindeki bir yorum oldu kabul edilebilir bir düşüncedir. Bu düşünceyi destekleyen argümanlar da bulunabilir.


Mesela Covid-19 ile ilgili ülke istatistiklerinin sağlıklı ve güvenilir biçimde paylaşılması gerektiği ile ilgili sanırım herkes hem fikirdir. Ve aslında üretenin onayı alınarak edinilmiş birçok veri benzer niteliktedir. Dünya yakında bir veri kayyumluğu müessesini uygulamaya koyma ihtiyacı hissedebilir.


Yazarın Diğer Yazıları
Piyasa
Hisse Yön Son Fark Saat
Dolar Dolar 8,5586 0,03 09:19
Euro Euro 10,0923 -0,01 09:19
İngiliz Sterlini İngiliz Sterlini 11,8198 0,04 09:19
BIST 100 BIST 100 1.349 0,00 18:10
BIST 50 BIST 50 1.188 0,00 18:10
BIST 30 BIST 30 1.446 0,00 18:10
Gram Altın Gram Altın 494,2 -0,07 09:19
Çeyrek Altın Çeyrek Altın 791 -0,07 09:19
Yarım Altın Yarım Altın 1582 -0,07 09:19
Cumhuriyet A. Cumhuriyet Altını 3287 -0,41 17:14
Altın Çevirici
Türü
TL Miktarı
Altın Türü
Döviz Çevirici
Türk Lirası
Amerikan Doları
Euro
İsviçre Frangı
Yen
İngiliz Sterlini
Serbest piyasa verileri kullanılarak hesaplanmaktadır. Tüm Değerler
BİST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST’e ait olup, tekrar yayınlanamaz.

SPK’nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı;
"Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir"
Şu an buradasınız: FİNANS HABERLERİ | Finans Haber - Haberler
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.

[Kullanım Şartları] - [Hata Bildir] 27 Temmuz 2021 Salı 09:18:18