Kriz ve Cari Açık

Yusuf DİNÇ
Yusuf DİNÇ
Doç. Dr. / İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
21 May 2019 Salı

Cari denge herhangi bir ekonomi için temel makro göstergelerden birisi kabul edilir. Özellikle enerji ithalatçısı ekonomilerin cari açık rakamları ekonomilerin spekülasyon alanlarındandır. Kabaca ülkeye döviz girişleri ile döviz çıkışlarını gösteren ödemeler dengesi bilançosunun alt bakiyesine cari açık ya da fazla adı verilmektedir. Cari açık durumu geriye dönük olarak ekonominin finansmanına ihtiyaç duyduğu döviz girişi verisi için temel göstergedir. Cari açık Türkiye için de kriz senaristlerinin temel argümanıdır.


Cari açığın kriz senaryolarının argümanı kabul edilmesi doğrudur. Ancak senaristlerin düşündüğü gibi Türkiye için artan cari açığın değil de azalan cari açığın kriz göstergesi olması gerekir. Senaristlerin düşündüğünün aksine artan cari açık kriz değil yavaşlama ihtimali doğurabilir ki bu ihtimalden öte bir durum değildir. Çünkü yükselen cari açık Türkiye özelinde ekonominin performansının yükseldiğine işaret eder ki yavaşlama ihtimalinden çok sürdürülebilirliğe işaret edeceği de düşünülebilir. Tabi bu ilişkiler reel sektör üzerinden değerlendirilmelidir.


Cari açığı doğuran ilişkiler bu anlamda belirleyicidir. Cari açık enerji ve üretim malları ithalatıyla besleniyorsa kriz değil performans işaretidir. Çünkü Türkiye üretim deseni bakımından ithal girdi istihdam etmektedir. Bu nedenle artan cari açık sanayi kesiminin güçlendiğini göstermektedir. Böylece ihracat geliştirilerek umulan krizin önüne geçilebilir. Tüketim malları talebinin güçlenmesi sonucu ortaya çıkan cari açıksa kısır olsa da büyüme etkisi doğurur. Bu nedenle cari açığın artıyor olması ekonomide etkinliğin arttığını gösterir.


Ancak azalan cari açık Türkiye için basbayağı kriz işaretidir. Üretim girdisi talebinin ve hanehalkı satın alma gücünün düştüğünü gösterir. Geçmiş tecrübe Türkiye’nin ancak bir krizin dibindeyken cari fazla verdiğini göstermektedir. Cari açığın azalıyor olması ekonomide etkinliğin azaldığı ve trendin devamlılığının ekonomiyi tehdit ettiğini göstermektedir. Son dönemde cari açık sürekli azalmaktadır. Hala güçlü ve pozitif olması ise Türkiye’nin krizden uzak olduğunu göstermektedir. Ancak azalan trendin kırılması ile konjonktür değişebilir.


Bu ilişkinin asıl aktörü ise kurdur. Kur kriz dönemlerinde o denli düşmektedir ki ihracat güçlenmekte fakat girdi maliyetleri arttığından ithalat düşmekte böylece krizi zorlamaktadır. Keza tüketim kabiliyeti tümden ortadan kalkmaktadır. Bu şartlar altında para politikasının temel hedefi olarak kur istikrarını gündeme almak fikri tartışmaya açılmalıdır. Yan hedef olarak etkinlik sağlanamamaktadır. Üstelik kurun kıt olan temel üretim girdisinin maliyetini artırarak faiz üzerinden fiyat istikrarını bozduğu da ortadadır. Dahası kurun oluşturduğu enflasyon etkisi sığ suya balıklama atlamakla eşdeğerdir.


17 merkez bankasının takip ettiği fiyat istikrarı hedefinin gerekçeleri güçlüdür. Ama kur hedeflemesi farklılaşması için de güçlü gerekçeler mevcuttur.


Yazarın Diğer Yazıları
Piyasa
Hisse Yön Son Fark Saat
Dolar Dolar 8,5548 0,01 07:55
Euro Euro 10,0997 0,08 07:55
İngiliz Sterlini İngiliz Sterlini 11,8239 0,13 07:55
BIST 100 BIST 100 1.349 0,00 18:10
BIST 50 BIST 50 1.188 0,00 18:10
BIST 30 BIST 30 1.446 0,00 18:10
Gram Altın Gram Altın 494,5 0,02 07:55
Çeyrek Altın Çeyrek Altın 792 0,02 07:55
Yarım Altın Yarım Altın 1583 0,02 07:55
Cumhuriyet A. Cumhuriyet Altını 3287 -0,41 17:14
Altın Çevirici
Türü
TL Miktarı
Altın Türü
Döviz Çevirici
Türk Lirası
Amerikan Doları
Euro
İsviçre Frangı
Yen
İngiliz Sterlini
Serbest piyasa verileri kullanılarak hesaplanmaktadır. Tüm Değerler
BİST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST’e ait olup, tekrar yayınlanamaz.

SPK’nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı;
"Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir"
Şu an buradasınız: FİNANS HABERLERİ | Finans Haber - Haberler
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.

[Kullanım Şartları] - [Hata Bildir] 27 Temmuz 2021 Salı 07:56:09