Krizin Kazananları ve Kaybedenleri

Yusuf DİNÇ
Yusuf DİNÇ
Doç. Dr. / İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
07 Nis 2020 Salı

Her krizde kazananlar ve kaybedenler listesi yapmak bir alışkanlık oldu. Ben bu alışkanlığı takip etmeyeceğim. Çünkü bu tür listeler ya genellikle parasal kazanç veya kaybedişler üzerine yahut insanların vicdanı ile baş başa kalmasını zorlaştıracak şekilde kötülüğün ya da iyiliğin yüze vurulması, dillendirilmesi biçiminde sınıflandırmalar içerir.


Birisinin ne kadar para kazanıp kaybettiği diğerlerini ilgilendirmeyen bir mesele olduğu gibi kötülükler veya iyilikler biraz fazla cömertçe dile getirilmekte. Bunların yanında krizlerin kazananı veya kaybedeni meselesi kapitalist bir tartışma olduğundan benim açımdan yersizdir. Çünkü krizlerin kazananı ya da kaybedeni yoktur.


Evet, krizlerin kazananı veya kaybedeni yoktur. Herkes bir şey(ler) öğrenir. Kazanmayı veya kaybetmeyi, doğrularını veya yanlışlarını, hasletlerini izharı… Mesela bu son korona kriziyle ulaştığımız öğrenme kapasitesi aslında ne denli öğrenmeye aç ve muhtaç olduğumuzu ve bunun arkasında “akletmez misiniz?” sorusuna ne şiddette muhatap olduğumuzu bize gösterdi.


Bazı öğrenmeler maliyetlidir. Maliyet, "akletmez misiniz?" sorusuna yeteri cevap verilmemesi konulu bir ders olabileceği gibi korona krizi gibi olağanüstü durumların ortaya çıkmasıyla akletmenin sınırlarını anlamak bakımından ne denli yetersiz olduğumuzun ikrarıdır. Krizlerin maliyeti ifadesi kapitalist perspektiften çıktı üretmeyen bir kısırlık taşır. Oysa gene kapitalist perspektiften her maliyetin çıktısı olması gerektir. Mesela her şeyin ama her şeyin gerçekten anlaşılacağı tek an olan beka âlemine göçüşün, kapitalist perspektiften bu dünyaya ait tüm varlıklarımıza mal olduğunu bilsek de bunu hiçbir zaman maliyet olarak adlandırmayız. Kantçı dünyada dahi bu bir ironidir. Ölümün kapitalist maliyeti tüm varlıkların (aktiflerin) kaybı gibi gözükse de evvel malikine göre az veya çok, iyi veya kötü maliyet olan, bu şekilde değil de “miras” olarak adlandırılır.


Bugün, bu dünyadaki varlıkların bazı değerlendirmelere göre %30, bazı değerlendirmelere göre ise %40 değer kaybedeceği bir sürecin başında olduğumuz tespit ediliyor. Aslında korona krizinin kapitalist maliyeti ile ilgili bir değerlendirme yapılıyor. Peki, bakış açımız bu mu olmalı?


Yoksa gelecek nesiller için fevkalade bir öğrenme mirası bıraktığımız mı olmalı? Krizler herkese göre ders(ler) içerir. Sonra bu dersler süzülüp damıtılır ve gelecek kuşaklara miras olarak aktarılır. Yapmamız gereken aldığımız dersleri içselleştirmek ve bunu akletmemizin bir bileşeni olarak değerlendirmektir. İşte o zaman kazanan/kaybeden analizinde hep doğru tarafta olduğumuzu göreceğizdir.


Yazarın Diğer Yazıları
Piyasa
Hisse Yön Son Fark Saat
Dolar Dolar 8,5541 0,00 08:37
Euro Euro 10,0938 0,03 08:37
İngiliz Sterlini İngiliz Sterlini 11,8285 0,13 08:37
BIST 100 BIST 100 1.349 0,00 18:10
BIST 50 BIST 50 1.188 0,00 18:10
BIST 30 BIST 30 1.446 0,00 18:10
Gram Altın Gram Altın 494,1 -0,05 08:37
Çeyrek Altın Çeyrek Altın 791 -0,05 08:37
Yarım Altın Yarım Altın 1582 -0,05 08:37
Cumhuriyet A. Cumhuriyet Altını 3287 -0,41 17:14
Altın Çevirici
Türü
TL Miktarı
Altın Türü
Döviz Çevirici
Türk Lirası
Amerikan Doları
Euro
İsviçre Frangı
Yen
İngiliz Sterlini
Serbest piyasa verileri kullanılarak hesaplanmaktadır. Tüm Değerler
BİST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST’e ait olup, tekrar yayınlanamaz.

SPK’nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı;
"Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir"
Şu an buradasınız: FİNANS HABERLERİ | Finans Haber - Haberler
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.

[Kullanım Şartları] - [Hata Bildir] 27 Temmuz 2021 Salı 08:37:06